El Yazılı Vasiyetname Şartları Nelerdir?

Vasiyetname türleri arasında en sık başvurulanı, hazırlanması için resmi bir memura ihtiyaç duyulmayan el yazılı vasiyetnamedir. Ancak bu kolaylık, şekil şartlarına tam uyulmadığında vasiyetnamenin iptaline yol açabilecek riskler de barındırır. Bu yazıda el yazılı vasiyetnamenin geçerlilik şartlarını ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

El Yazılı Vasiyetnamenin Yasal Dayanağı

TMK m. 538’e göre el yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur. Bu üç unsur -tam metnin el yazısıyla olması, tarih ve imza- vasiyetnamenin geçerliliği için kümülatif şartlardır; birinin eksikliği dahi vasiyetnameyi şekil yönünden sakatlar.

Vasiyet Ehliyeti

Vasiyetname düzenleyebilmek için mirasbırakanın ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olması gerekir (TMK m. 502). On beş yaşını doldurmamış kişilerin veya ayırt etme gücünden yoksun kişilerin düzenlediği vasiyetnameler, yaş veya ehliyet eksikliği nedeniyle iptal davasına konu olabilir.

Metnin Baştan Sona El Yazısı Olması Şartı

Kanunun aradığı en katı şart, vasiyetnamenin tamamının mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış olmasıdır. Bilgisayarda hazırlanıp yazıcıdan çıktı alınan, daktilo edilen veya bir başkası tarafından mirasbırakanın ağzından yazılan metinler, yalnızca mirasbırakan tarafından imzalanmış olsalar dahi bu şekil şartını karşılamaz. Uygulamada özellikle yaşlı veya el yazısı zayıflamış kişilerin, pratik olduğunu düşünerek bilgisayarda vasiyetname hazırlatıp imzalaması sık karşılaşılan ve vasiyetnamenin iptaline yol açan bir hatadır.

Tarih Şartı ve Önemi

Vasiyetnamede yılın, ayın ve günün açıkça belirtilmesi zorunludur. Tarih, iki önemli işlevi yerine getirir: birincisi, mirasbırakanın vasiyetname düzenlendiği tarihte ayırt etme gücüne sahip olup olmadığının değerlendirilmesine imkân tanır; ikincisi, mirasbırakanın birden fazla vasiyetname düzenlemiş olması hâlinde hangisinin en son ve dolayısıyla geçerli tasarruf olduğunun belirlenmesini sağlar. Tarihi eksik veya belirsiz olan (örneğin yalnızca ayı ve yılı yazılı, günü belirtilmemiş) bir vasiyetname, şekil eksikliği nedeniyle iptal edilebilir.

İmza Şartı

Vasiyetname, mirasbırakan tarafından bizzat imzalanmalıdır. İmzanın metnin sonunda yer alması esastır; ancak Yargıtay içtihatlarında imzanın belgenin bütünlüğünü ve mirasbırakana aidiyetini şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya koyması esas alınır. Parmak izi veya mühür, el yazılı vasiyetnamede imza yerine geçmez.

Vasiyetnamenin Saklanması

El yazılı vasiyetname, kaybolma, tahrif edilme veya bulunamama risklerine karşı saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabilir (TMK m. 538/2). Bu saklama işlemi vasiyetnamenin geçerliliği için zorunlu değildir, ancak mirasbırakanın ölümünden sonra vasiyetnamenin bulunup mahkemeye teslim edilmesini büyük ölçüde garanti altına alır. Vasiyetnamenin evde bir çekmecede saklanması, ölümden sonra bulunamaması veya istenmeyen kişilerce yok edilmesi riskini artırır.

Sık Yapılan Hatalar

Uygulamada el yazılı vasiyetnamelerin iptaline en sık yol açan hatalar şunlardır:

• Metnin bir kısmının bilgisayarda yazılıp yalnızca imza kısmının el yazısıyla tamamlanması
• Tarihin eksik veya belirsiz yazılması (örneğin yalnızca “2024 yılı” gibi)
• Vasiyetnamenin imzasız bırakılması
• Metinde silinti, kazıntı veya sonradan eklenmiş ifadelerin bulunması ve bunların kim tarafından yapıldığının belirsiz olması

Şekil Eksikliğinin Sonucu

Şekil şartlarından herhangi birine uyulmadan düzenlenen bir el yazılı vasiyetname, TMK m. 557 uyarınca iptal davasına konu olabilir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için vasiyetnamenin iptali davası yazımıza bakabilirsiniz. Şekil eksikliği iddiası, mirasçının tasarrufu ve iptal sebebini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren on veya yirmi yıl içinde ileri sürülebilir.

El Yazılı Vasiyetnamenin Diğer Vasiyet Türleriyle Karşılaştırılması

El yazılı vasiyetname, resmi vasiyetnameye göre daha az maliyetli ve daha hızlı düzenlenebilir olsa da, ispat açısından daha risklidir; çünkü resmi vasiyetnamede memur ve iki tanığın katılımıyla mirasbırakanın ehliyeti ve iradesi anında belgelenirken, el yazılı vasiyetnamede bu tespit yalnızca belgenin kendisine ve varsa dolaylı delillere dayanır. Bu nedenle önemli miktarda malvarlığı bulunan veya mirasçılar arasında anlaşmazlık öngörülen durumlarda resmi vasiyetname tercih edilmesi, ileride açılabilecek iptal davalarının riskini azaltır. El yazılı vasiyetnamenin avantajı, mirasbırakanın istediği an, tanık veya memura ihtiyaç duymadan, gizlilik içinde son arzularını kayıt altına alabilmesidir.

Vasiyetnamenin İçeriğinde Nelere Dikkat Edilmeli

Şekil şartlarının yanında, vasiyetnamenin içeriğinin de açık ve yoruma yer bırakmayacak şekilde yazılması önemlidir. Hangi malın kime bırakılacağı, varsa yükleme veya koşulların ne olduğu net biçimde ifade edilmelidir. Belirsiz veya çelişkili ifadeler, vasiyetnamenin yorumlanması sırasında mirasçılar arasında ayrı bir uyuşmazlık konusu olabilir. Mirasbırakanın saklı pay sahibi mirasçıların haklarını da göz önünde bulundurarak tasarrufta bulunması, ileride açılabilecek tenkis davalarının önüne geçebilir.

Vasiyetnamenin Güncellenmesi ve Değiştirilmesi

Mirasbırakan, dilediği zaman yeni bir el yazılı vasiyetname düzenleyerek öncekini değiştirebilir veya tamamen ortadan kaldırabilir (TMK m. 542). Önceki vasiyetname yok edilmemişse ve yeni vasiyetname onunla çelişmiyorsa, iki belge birlikte değerlendirilir; çelişen hükümlerde ise sonraki tarihli vasiyetname esas alınır. Bu nedenle mirasbırakanın hayatı boyunca birden fazla el yazılı vasiyetname düzenlemiş olması, her birinin tarihinin doğru okunmasını ve aralarındaki ilişkinin dikkatle değerlendirilmesini gerektirir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Bir kişi, evinde bilgisayarda hazırladığı bir metni yazdırıp yalnızca alt kısmını el yazısıyla imzalamıştır. Ölümünden sonra mirasçılardan biri, belgenin baştan sona el yazısıyla yazılmadığı gerekçesiyle iptal davası açmış; mahkeme, metnin büyük kısmının bilgisayar çıktısı olduğunu tespit ederek vasiyetnamenin şekil şartına aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.

Sonuç

El yazılı vasiyetname, pratik görünmesine rağmen katı şekil şartlarına tâbidir. Metnin tamamının el yazısıyla yazılması, tarihin eksiksiz belirtilmesi ve imzanın atılması, vasiyetnamenin geçerliliği için vazgeçilmez unsurlardır. Miras hukuku hizmetlerimiz için miras hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.