Trafik Kazasında Yabancı Uyruklu Mağdurun Hakları

Türkiye, yoğun turizm hareketliliği nedeniyle her yıl çok sayıda yabancı uyruklu ziyaretçi ağırlar. Bu ziyaretçilerden bazıları, ne yazık ki trafik kazalarına karışabilir. Türkiye’de meydana gelen bir trafik kazasında yabancı uyruklu mağdurun hangi haklara sahip olduğu, hem hukuki hem pratik açıdan netleştirilmesi gereken bir konudur.

Uyruk Fark Etmeksizin Eşit Koruma İlkesi

Zorunlu trafik sigortası, Türkiye sınırları içinde meydana gelen bir kazada zarar gören herkesi, uyruğuna bakılmaksızın koruma altına alır. Karayolları Trafik Kanunu, tazminat talep edebilecek kişiler bakımından vatandaşlık ayrımı yapmaz; kazada kusurlu olmayan veya daha az kusurlu olan yabancı bir kişi, tıpkı bir Türk vatandaşı gibi karşı tarafın sigortasına başvurabilir.

Hangi Mahkeme Yetkilidir?

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun çerçevesinde, haksız fiilden doğan tazminat davalarında kural olarak fiilin işlendiği yer mahkemesi yetkilidir. Kaza Türkiye’de meydana geldiğinden, Türk mahkemeleri bu tür davalarda yetkilidir ve Türk hukuku uygulanır. Bu durum, mağdurun ülkesine dönmüş olsa dahi Türkiye’de dava açabilmesini veya sigorta şirketine başvurabilmesini mümkün kılar.

Sigorta Şirketine Başvuru Süreci

Yabancı mağdur, tıpkı yerli mağdurlar gibi, dava açmadan önce karşı tarafın zorunlu trafik sigortasına yazılı başvuru yapmalıdır. Başvuru, mağdurun Türkiye’den ayrılmasından sonra da posta, e-posta veya bir vekil aracılığıyla yapılabilir. Sigorta şirketinin on beş gün içinde yanıt vermemesi veya talebi reddetmesi hâlinde, mağdur Sigorta Tahkim Komisyonuna veya Türk mahkemelerine başvurabilir.

Güvence Hesabına Başvuru İmkânı

Kaza sorumlusunun aracının sigortasız olması, aracın tespit edilememesi veya sürücünün sigortasız kaçması gibi durumlarda, Güvence Hesabı devreye girer. Bu güvence mekanizması, uyruğuna bakılmaksızın tüm mağdurlar için geçerlidir; yabancı bir turist de aynı şartlarla Güvence Hesabına başvurabilir.

Belgelerin Tercümesi ve Onayı

Yabancı mağdurun elindeki tıbbi raporlar, pasaport bilgileri veya diğer belgeler genellikle yabancı dilde düzenlenmiş olur. Bu belgelerin Türkçeye yeminli tercüman aracılığıyla çevrilmesi ve gerekiyorsa apostil veya noter onayından geçirilmesi, hem sigorta şirketi hem de Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme nezdinde sürecin sağlıklı ilerlemesini sağlar.

Vekil Aracılığıyla Takip

Yurt dışına dönen bir mağdurun süreci bizzat takip etmesi genellikle mümkün olmadığından, Türkiye’de bir avukata vekalet verilmesi pratik bir çözüm sunar. Vekaletnamenin, mağdurun bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğunda düzenlenmesi veya yabancı ülkede düzenlenip apostil şerhi ile onaylanması gerekir. Bu sayede mağdur, ülkesine döndükten sonra da sürecin aksamadan yürütülmesini sağlayabilir.

Yaralanmalı ve Ölümlü Kazalarda Ek Hususlar

Yabancı mağdurun yaralanması hâlinde tedavi giderleri, iş göremezlik tazminatı gibi kalemler Türk hukukuna göre hesaplanır; ancak mağdurun kendi ülkesindeki gelir düzeyi, tazminat hesabında dikkate alınabilecek bir unsurdur. Ölümlü kazalarda ise yurt dışında yaşayan yakınların destekten yoksun kalma tazminatı talep etme hakları da aynı şekilde korunur; bu kişilerin de vekil aracılığıyla süreci takip etmesi önerilir.

Konsolosluk Desteğinin Rolü

Yabancı mağdurun ülkesinin Türkiye’deki konsolosluğu, hukuki süreç konusunda doğrudan temsil sağlamasa da, mağdura yerel avukat yönlendirmesi yapabilir veya belge onay işlemlerinde destek olabilir. Ağır yaralanma veya ölüm gibi ciddi sonuçlu kazalarda, konsolosluğun bilgilendirilmesi, mağdurun veya yakınlarının süreç boyunca daha organize hareket etmesine yardımcı olabilir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Türkiye’yi ziyaret eden bir turist, bir taksi ile çarpışma sonucu yaralanır. Ülkesine döndükten sonra, Türkiye’de bir avukata vekalet vererek taksi şirketinin zorunlu trafik sigortasına yazılı başvuru yaptırır. Sigorta şirketinin olumsuz yanıtı üzerine vekili aracılığıyla Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulur ve tedavi giderleri ile iş göremezlik tazminatı tahsil edilir.

Karşılıklılık İlkesinin Uygulanmaması

Trafik kazası tazminatı taleplerinde, bazı diğer hukuk alanlarında aranan karşılıklılık (mütekabiliyet) şartı aranmaz; yani mağdurun ülkesinin Türk vatandaşlarına aynı hakları tanıyıp tanımadığına bakılmaksızın, Türkiye’de meydana gelen kazadan doğan haklar tüm yabancı mağdurlara eşit şekilde tanınır. Bu düzenleme, zorunlu trafik sigortası sisteminin evrensel koruma amacını yansıtır.

Tazminatın Yurt Dışına Transferi

Sigorta şirketinden veya Sigorta Tahkim Komisyonu kararından doğan tazminatın yabancı mağdurun kendi ülkesindeki banka hesabına transfer edilmesi, kural olarak bankacılık mevzuatı çerçevesinde mümkündür. Transfer sürecinde vergi mevzuatı ve kambiyo mevzuatına ilişkin ayrı bir usul aranmaz; ancak yüksek tutarlı transferlerde banka tarafından ek belge talep edilebileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Tercüman Desteğiyle İfade ve Beyan Alınması

Kaza sonrası kolluk kuvvetlerince alınan ifadelerde, yabancı mağdurun kendi dilinde ve yeminli tercüman desteğiyle beyanda bulunması, ifadenin doğru ve eksiksiz kayda geçmesi açısından önemlidir. Dil bariyeri nedeniyle eksik veya yanlış aktarılan bir ifade, sonraki tazminat sürecinde kusur değerlendirmesini olumsuz etkileyebilir; bu nedenle mağdurun tercüman talep etme hakkını kullanması önerilir.

Sigorta Şirketiyle İletişimde Dil Sorunu

Yabancı mağdurun Türkçe bilmemesi, sigorta şirketiyle veya Sigorta Tahkim Komisyonu ile doğrudan iletişim kurmasını zorlaştırabilir. Bu nedenle Türkiye’de görevlendirilecek bir vekilin, yalnızca hukuki süreci değil, gerektiğinde tercüme desteğini de koordine etmesi, sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından önemlidir.

Uluslararası Anlaşmaların Rolü

Türkiye’nin taraf olduğu bazı ikili veya çok taraflı anlaşmalar, yabancı mağdurların belge onayı veya adli yardım gibi konularda ek kolaylıklardan yararlanmasını sağlayabilir. Bu tür anlaşmaların varlığı ve kapsamı, mağdurun uyruğuna ve ülkesine göre değişebileceğinden, sürecin en başında bu hususun da bir avukat aracılığıyla araştırılması önemli fayda sağlayabilir.

Zamanaşımı Süresinin Yabancı Mağdurlar Bakımından İşleyişi

Trafik kazasından doğan tazminat taleplerine uygulanan zamanaşımı süreleri, yabancı mağdurlar için de aynı şekilde işler; mağdurun yurt dışında bulunması bu süreleri durdurmaz veya uzatmaz. Bu nedenle yabancı mağdurların, ülkelerine döndükten sonra süreci geciktirmeden başlatması, hak kaybı riskine karşı önemlidir.

Sonuç

Türkiye’de trafik kazası geçiren yabancı uyruklu mağdurlar, yerli mağdurlarla aynı haklara sahiptir ve ülkelerine dönmüş olmaları bu hakları kullanmalarına engel değildir. Sürecin doğru vekil ve belge desteğiyle yürütülmesi için Sigorta Hukuku alanındaki hizmetlerimizden destek alabilirsiniz.