Yabancı Uyruklu Mirasbırakanın Türkiye’deki Taşınmazının Mirası

Küreselleşen dünyada, Türkiye’de taşınmazı bulunan ancak yabancı uyruklu olan kişilerin mirası, hem Türk hukuku hem de mirasbırakanın kendi ülke hukuku arasında hangi kuralların uygulanacağı sorusunu gündeme getirir. Bu yazıda yabancı uyruklu mirasbırakanın Türkiye’deki taşınmazının mirasının nasıl işlediğini ele alıyoruz.

Uygulanacak Hukukun Belirlenmesi

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un miras hükümlerine göre, mirasa uygulanacak hukuk kural olarak mirasbırakanın millî hukukudur. Ancak bu kuralın önemli bir istisnası vardır: taşınmazların mirası, o taşınmazın bulunduğu ülkenin hukukuna tâbidir. Bu nedenle yabancı uyruklu bir kişinin Türkiye’de bulunan taşınmazının mirası, mirasbırakanın uyruğu ne olursa olsun, Türk hukukuna (TMK) göre paylaştırılır.

Taşınır Mallar İçin Farklı Kural

Buna karşılık, mirasbırakanın Türkiye’deki banka hesapları, araçları veya diğer taşınır malları gibi unsurlar için kural olarak mirasbırakanın millî hukuku uygulanabilir. Bu ayrım, aynı terekenin farklı unsurlarına farklı hukukların uygulanabileceği, karmaşık bir “bölünmüş miras” (scission) sistemine yol açabilir.

Mirasçılık Belgesi Süreci

Yabancı unsur taşıyan miraslarda mirasçılık belgesi, noterlikçe değil sulh hukuk mahkemesince düzenlenir. Mahkeme, mirasçıların kimliğini ve paylarını tespit ederken hem Türk hukukunu hem de gerektiğinde mirasbırakanın millî hukukunu (taşınır mallar bakımından) dikkate alır. Bu konuda ayrıntılı bilgi için sulh hukuk mahkemesinde mirasçılık belgesi davası yazımıza bakabilirsiniz.

Yabancı Mirasçının Taşınmaz Edinme Kısıtlamaları

2644 sayılı Tapu Kanunu, yabancı gerçek kişilerin Türkiye’de taşınmaz edinmesini belirli şartlara bağlar. Bazı ülke vatandaşları için karşılıklılık ilkesi (o ülkenin de Türk vatandaşlarına mülk edinme hakkı tanıması) aranabilir; ayrıca askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgelerinde yabancıların mülk edinimi tamamen yasaktır. Miras yoluyla edinilen taşınmazlar bakımından da bu kısıtlamalar geçerlidir; taşınmaz kısıtlama kapsamına giriyorsa, mirasçıya doğrudan devredilemez ve değerinin nakde çevrilerek mirasçıya ödenmesi yoluna gidilebilir.

Yabancı Belgelerin Kullanılması

Yabancı ülke makamlarınca düzenlenen ölüm belgesi, evlilik cüzdanı, soybağı belgesi gibi resmi evrakların Türk mahkemelerinde ve tapu işlemlerinde kullanılabilmesi için genellikle apostil şerhi taşıması ve yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilmiş olması gerekir. Apostil, Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde düzenlenen belgelerin başka bir taraf ülkede ayrıca onaya gerek kalmadan tanınmasını sağlayan bir şerhtir.

Veraset ve İntikal Vergisi Yükümlülüğü

Yabancı uyruklu mirasbırakanın Türkiye’deki taşınmazı için mirasçılar, yine 7338 sayılı Kanun kapsamında veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermekle yükümlüdür. Mirasçı yurt dışında yaşıyorsa, beyanname verme süresi ülkeye göre altı ay ile bir yıl arasında uzatılabilir.

Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması

Mirasbırakanın kendi ülkesinde alınmış bir mirasçılık belgesi veya miras paylaşım kararı, Türkiye’de doğrudan geçerli olmaz; bu kararın Türk mahkemelerinde tanınması ve tenfizi (icra edilebilirlik kazanması) için ayrı bir dava açılması gerekebilir. Bu süreç, özellikle Türkiye’deki taşınmazlar bakımından, Türk hukukunun taşınmazlara özgü kesin uygulanabilirliği nedeniyle önem taşır.

Mirasçının Türkiye’de Yaşamıyor Olmasının Etkisi

Mirasçının kendisi de yabancı uyruklu ve yurt dışında yaşıyorsa, sürecin yürütülmesi için genellikle Türkiye’de bir avukata vekaletname verilmesi tercih edilir. Vekaletname, mirasçının bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğunda düzenlenebilir; bu şekilde düzenlenen vekaletname, ayrıca apostil şerhine gerek kalmadan Türk makamlarınca doğrudan kabul edilir.

Türk Vatandaşlığından Çıkmış Kişilerin Durumu

Bazı mirasçılar, önceden Türk vatandaşı iken sonradan yabancı bir ülkenin vatandaşlığını kazanmış ve Türk vatandaşlığından çıkmış olabilir. Bu kişiler, mavi kart sahibi olsalar dahi taşınmaz edinimi bakımından yabancı statüsünde değerlendirilir; ancak mavi kart sahiplerine tanınan bazı ayrıcalıklar (miras yoluyla edinilen taşınmazların tam mülkiyetle devralınabilmesi gibi) bu süreci kolaylaştırabilir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Almanya’da yaşayan ve Alman vatandaşı olan bir kişi, Türkiye’nin bir sahil kasabasında bir yazlık ev satın almış ve bu evi elden çıkarmadan vefat etmiştir. Mirasçıları, Almanya’da aldıkları mirasçılık belgesinin Türkiye’de tapu işlemleri için yeterli olmadığını öğrenince, Türkiye’de sulh hukuk mahkemesine başvurarak ayrıca mirasçılık belgesi almış ve taşınmazın intikalini bu belgeyle gerçekleştirmiştir.

Şirket Payı ve Diğer Ticari Varlıklara İlişkin Farklı Değerlendirme

Yabancı mirasbırakanın Türkiye’de kurulu bir şirkette ortaklığı varsa, bu ortaklığın intikali ayrıca Türk Ticaret Kanunu hükümlerine ve şirketin esas sözleşmesindeki devir kısıtlamalarına tâbi olur. Taşınmaz mirasından farklı olarak, şirket payının intikalinde uygulanacak hukuk konusunda ayrı bir değerlendirme yapılması, özellikle birden fazla ülkede faaliyeti olan aile şirketlerinde önem kazanır.

Avukat Desteğinin Vazgeçilmezliği

Yabancılık unsuru taşıyan miraslarda, hem uygulanacak hukukun tespiti hem de belgelerin uluslararası geçerliliğinin sağlanması, yerel bir avukatın rehberliğini neredeyse zorunlu kılar. Türkiye’de faaliyet gösteren bir avukat, hem yerel mevzuatı hem de yabancı unsurlu dosyaların pratik gereksinimlerini bilerek sürecin doğru ve hızlı ilerlemesini sağlar.

Uzun Vadeli Miras Planlaması

Türkiye’de taşınmazı bulunan yabancı uyruklu kişiler, ileride ortaya çıkabilecek karmaşıklıkları azaltmak için sağlıklarında Türk hukukuna uygun bir vasiyetname düzenleyebilir. Bu, mirasçıların Türk hukukundaki mirasçılık belgesi ve intikal sürecini daha öngörülebilir şekilde yürütmesini sağlar ve ölümden sonra ortaya çıkabilecek hukuk çatışmalarını azaltır.

Konsolosluk Hizmetlerinden Yararlanma

Mirasçılar, süreç boyunca kendi ülkelerinin Türkiye’deki konsolosluklarından da destek alabilir; konsolosluklar genellikle belge onayı, tercüme yönlendirmesi ve yerel avukat tavsiyesi gibi hizmetler sunarak sürecin daha az sürtünmeyle ilerlemesine katkı sağlar.

Miras Sözleşmesinin Uluslararası Etkisi

Yabancı uyruklu mirasbırakan, Türk hukukuna göre resmi vasiyetname şeklinde bir miras sözleşmesi düzenleyerek Türkiye’deki taşınmazının akıbetini önceden netleştirebilir. Bu tür bir düzenleme, mirasbırakanın kendi ülkesindeki miras hukuku ile Türk hukuku arasındaki olası çelişkileri önceden gidermeye yardımcı olur.

Sonuç

Yabancı uyruklu mirasbırakanların Türkiye’deki taşınmazlarının mirası, Türk hukukuna tâbi olsa da, uygulamada yabancı belgelerin teyidi, apostil işlemleri ve tercümesi gibi ek adımlar gerektirir. Bu sürecin doğru yönetilmesi, mirasçıların haklarının gecikmeden ve eksiksiz kullanılmasını sağlar. Miras hukuku hizmetlerimiz için miras hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.