Boşanma İlamıyla Nafaka Takibi Başlatırken Hangi Belgeler Gerekir?

Boşanma davasında nafakaya hükmedilmiş ama ödeme yapılmıyorsa, alacaklının önünde ilamlı icra takibi vardır. Bu yolda belgelerin eksiksiz hazırlanması, işlemlerin hızla ilerlemesini sağlar. Kısaca gerekenler şunlardır: mahkeme ilamı, kimlik bilgileri, borçlunun tebligat adresi, ödenmeyen dönemleri gösteren hesap tablosu, banka hesabı bilgisi ve vekille çalışılıyorsa vekâletname. Aşağıda her birinin ne işe yaradığını, İcra ve İflas Kanunu’nun hangi adımlarında devreye girdiğini ve sık yapılan hataları anlatıyorum.

İlamlı takip ne demektir?

İlam, mahkeme kararının icraya konabilecek hâlidir. Para borcuna dair ilam icra dairesine verilince icra memuru borçluya bir icra emri tebliğ eder. Bu emirde borcun yedi gün içinde ödenmesi gerektiği, ödenmezse cebri icra yapılacağı, borçlunun mal beyanında bulunması gerektiği ve beyanda bulunmazsa hapisle tazyik edileceği ihtar edilir (İİK m. 32). Takip, ilamın icra dairesine verilmesiyle başlar (İİK m. 35). Alacaklıya isterse kayıt numarasını gösteren bir ilmühaber verilir.

Alacaklı yerleşim yerini değiştirirse takibin yeni yerleşim yeri icra dairesine havalesini isteyebilir; ilamların icrası her icra dairesinden talep olunabilir (İİK m. 34). Yani eski şehirdeki dosyayı bulunduğunuz yerde takip etmek mümkündür.

Hazırlamanız gereken belgeler

Mahkeme ilamı. Boşanma kararı, nafakaya ilişkin hüküm fıkrasını içeren mahkeme kararıdır. İcra dairesine mahkemece onaylı örnek verilir. HMK m. 367/2’ye göre aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez; boşanma kararına bağlı yoksulluk ve iştirak nafakası boşanmanın kesinleşmesiyle işlemeye başladığından bu nafakalar için uygulamada kesinleşme şerhli ilam istenir. Dava sürerken verilen tedbir nafakası ise kesinleşme beklenmeden icraya konabilir. Kararda birden fazla nafaka (tedbir, yoksulluk, iştirak) varsa her birinin başlangıç tarihi farklı olabilir; mahkeme yazı işlerine hangi nafakanın hangi tarihten itibaren icraya konabileceğini sormak güvenli yoldur.

Anlaşmalı boşanma protokolü. Hâkimin onayladığı protokoldeki nafaka düzenlemesi boşanma kararına yansır ve takip bu karara dayanır; kanun ayrıca mahkeme huzurunda yapılan sulh ve kabulleri de ilamların icrası hükümlerine tabi tutar (İİK m. 38). Karar örneğinin nafaka düzenlemesini ya da protokolü içerdiğinden emin olun; içermiyorsa mahkeme yazı işlerinden protokolün onaylı örneğini de isteyin. Protokolün icrası konusunda boşanma protokolüne uymayan eşin icra takibi yazısına bakabilirsiniz.

Alacaklı ve borçlunun kimlik bilgileri. Ad, soyad ve T.C. kimlik numarası takip talebinde yer alır. Kimlik bilgilerinin ilamdakiyle birebir uyumlu olması gerekir; ad ya da soyadı değişmişse bunu gösteren nüfus kaydı eklenir.

Borçlunun tebligat adresi. İcra emri borçluya tebliğ edilecek; bu yüzden güncel bir adres şarttır. Adres bilinmiyorsa adres araştırması yapılır. İşyeri adresi bilinirse maaş haczi için ayrıca not edilmelidir.

Ödenmeyen dönemleri gösteren hesap tablosu. İlamda nafaka aylık olarak belirlenmişse, takip talebinde hangi aylardan itibaren kaç ay ödenmediği, her ay için ne kadar borç doğduğu ve varsa yapılan kısmi ödemelerin düşüldüğü bir tablo hazırlanır. Tabloyu özenle yapın; yanlış hesap ilerde şikâyete yol açar. Ayrıca nafaka her ay peşin ödenir (çocuk nafakası için TMK m. 330/2); başlangıç tarihi ve ödeme günü bu hesapta belirleyicidir.

Banka hesabı bilgisi. Tahsil edilen paranın yatırılacağı hesabın IBAN’ı takip talebinde yazılır. Hesabın alacaklı adına olmasına dikkat edin.

Vekâletname. İşlemleri avukat yürütüyorsa icra dairesine vekâlet sunulur. Doğrudan kendiniz takip yapıyorsanız vekâlete gerek yoktur.

Takip nasıl ilerler?

Takip talebiyle birlikte ilam dosyaya alınır, icra emri çıkarılır ve borçluya tebliğ edilir. Borçlunun yedi gün içinde ödeme yapması gerekir; yapmazsa haciz yoluna gidilir (İİK m. 37). Bu aşamada borçlu şu yollara başvurabilir: icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde dilekçeyle icra mahkemesine başvurarak borcun zamanaşımına uğradığı, borç için süre verildiği (imhal) veya borcun ödendiği (itfa) itirazında bulunmak (İİK m. 33), ya da istinaf veya temyiz yoluna başvurup icranın geri bırakılmasını istemek. Fakat İİK m. 36’da yer alan, hükmü istinaf veya temyiz yoluna götüren borçluya icranın geri bırakılması için süre verilmesine ilişkin düzenleme nafaka hükümlerinde uygulanmaz (HMK m. 367/1 de nafaka kararlarında icranın geri bırakılamayacağını söyler); bu, alacaklı lehine olan önemli bir istisnadır.

Borçlunun mal beyanında bulunması gerekir (İİK m. 74). Mal beyanı, borçlunun malvarlığı, gelir kaynakları ve geçim membalarını icra dairesine bildirmesidir. Beyanda bulunmayan ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunan borçlu bakımından kanun ayrıca yaptırımlar öngörür. Malvarlığını daha etkili araştırmak için nafaka borçlusunun malvarlığı nasıl araştırılır yazısı yol gösterir.

Haciz talebini nasıl kurarsınız?

İcra emrinde verilen yedi günlük süre dolduğunda ödeme yapılmamışsa, borçlunun malları haczolunur (İİK m. 37). Hangi malın haczedileceğini belirlemek ise alacaklının bilgisine bağlıdır. Bu yüzden takip talebiyle birlikte, borçlu hakkında bildiğiniz her bilgiyi icra dairesine iletmeniz işe yarar:

• Borçlunun çalıştığı işyeri ve işverenin unvanı,
• Borçlunun banka hesapları veya çalıştığı bankalar,
• Borçlu adına kayıtlı araç ve taşınmaz bilgisi,
• Borçlunun emekli olup olmadığı ve maaş aldığı kurum.

Bu bilgiler elinizde yoksa mal beyanı ve icra dairesinin kayıt sorgulama imkânı devreye girer. Borçlu mal beyanında bulunmak zorundadır; beyanın içeriği borcunu ne suretle ödeyebileceğini gösterecek biçimde yazılı veya sözlü yapılabilir (İİK m. 74). Gizlenen gelir ve malvarlığına karşı ne yapılacağı ayrı bir konudur; bu konuda nafaka borçlusunun malvarlığı nasıl araştırılır yazısı yardımcı olur. Emekli maaşından kesinti sorusu için emekli maaşından nafaka kesintisi yazısına göz atabilirsiniz.

Çocuk nafakası ve eş nafakası takibinde belge farkı

Takip belgeleri büyük ölçüde aynıdır; fakat kimin adına takip yapıldığı değişir. Eşler arasındaki yoksulluk nafakasında alacaklı, nafaka hükmedilen eşin kendisidir. Çocuk nafakası çocuğun ihtiyacı için hükmedilir; takipteki alacaklı sıfatı ilamın kimin lehine hüküm kurduğuna göre belirlenir ve küçük çocuk adına takibi yasal temsilcisi olan, çocuğa bakan ana veya baba yürütür. Bu durumda takip talebinde çocuğun adı ve kimlik bilgileri de yer almalıdır. Çocuk nafakası ve bu nafakanın veli tarafından nasıl tahsil edildiği ile ilgili ayrıntı, iştirak nafakası nedir yazısında anlatılmıştır.

Hem eşe hem çocuğa nafaka hükmedilmişse, hesap tablosunu iki alacak için ayrı ayrı hazırlamak karışıklığı önler. Kısmi ödeme yapılmışsa, ödemenin hangi alacağa mahsup edildiği net olmalıdır.

Takibe başlamadan önce kontrol listesi

1. İlam örneğini alın ve hüküm fıkrasındaki nafaka tutarını, başlangıç tarihini ve ödeme biçimini okuyun.
2. Kimlik ve adres bilgilerini güncelleyin; ilamdaki bilgilerle farklılık varsa gerekçesini hazırlayın.
3. Ödenmeyen dönemleri ay ay yazan bir tablo yapın; yapılan ödemelerin dekontlarını ekleyin.
4. IBAN bilginizi doğrulayın.
5. Borçlunun işyeri, banka ve malvarlığı bilgilerini toplayın.
6. Vekille çalışacaksanız vekâletnameyi hazırlayın.
7. Tazyik hapsi şikâyetini geciktirmeyin: şikâyet hakkı ödenmemenin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde bir yıl geçmekle düşer (İİK m. 347). Şikâyet ödemeyi sağlamaya yönelik bir baskı aracıdır ve haciz yoluyla birlikte yürütülebilir.

Tazyik hapsi için ne gerekir?

İİK m. 344’e göre nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir. Borçlunun nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmış olması halinde, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir. Karar yetkisi icra mahkemesindedir (İİK m. 346); yetkili icra mahkemesi, icra takibinin yapıldığı yerdeki mahkemedir (İİK m. 348). Şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m. 347); on yıllık takip zamanaşımına güvenip şikâyeti bekletmeyin.

Şikâyet için gerekli belgeler, takip dosyasında yer alan ilam, icra emri tebligatı ve ödenmeyen dönemleri gösteren bilgilerdir. Ayrıntıları ödenmeyen nafaka ve tazyik hapsi yazısında bulabilirsiniz.

Zamanaşımı

İlama müstenit takip, son işlem üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (İİK m. 39). Bu, uzun bir süre gibi görünür; fakat biriken borcun artması, borçlunun malvarlığının erimesi ve delillerin kaybolması riskini taşır. Bu yüzden bekletmeden başvurmanız doğru olur. Ayrıca boşanmadan doğan dava haklarının, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıllık zamanaşımına tabi olduğunu (TMK m. 178) ve bunun ilamlı nafaka takibiyle karıştırılmaması gerektiğini bilin. Boşanma sonrası nafaka davası ve süreler için boşanma sonrası nafaka davası ve zamanaşımı yazısına bakabilirsiniz.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: Kararın kesinleşmesinden sonra ilk üç ay nafaka ödenmiş, sonraki aylarda ödeme durmuş olsun. Alacaklı, mahkemeden onaylı ilam örneğini alır; kimlik bilgilerini, borçlunun son bilinen adresini ve ödenmeyen aylara ait tabloyu hazırlar. Banka hesabı bilgisini ekleyerek icra dairesine takip talebi sunar. İcra emri borçluya tebliğ edilir. Yedi gün içinde ödeme yapılmazsa haciz süreci başlar. Borçlunun maaşı varsa, işvereni aracılığıyla kesinti talebi yapılabilir. Ödeme yine gelmiyorsa, alacaklı tazyik hapsi için icra mahkemesine şikâyette bulunabilir. Bu sürecin ne kadar süreceği, borçlunun malvarlığı ve tebligatın başarıyla yapılıp yapılmadığı gibi etkenlere bağlıdır.

Sık yapılan hatalar

• İlam örneğini eksik almak. Hüküm fıkrası görünmeyen ya da onay şerhi olmayan bir örnekle icra dairesine gitmek zaman kaybettirir.
• Hesap tablosunu özensiz hazırlamak. Yanlış ay sayısı veya tutar, itirazlara yol açar.
• Güncel adres bilgisini vermemek. Tebligat yapılamayan icra emri takibi durdurur.
• Tazyik hapsini tek çözüm sanmak. Hapis ödemeyi sağlamaya yönelik bir zorlama aracıdır; malvarlığı araştırması ve haciz de eş zamanlı yürütülmelidir.
• Dosyayı uzun süre bekletmek. On yıllık zamanaşımı uzak görünse de, ödenmeyen dönemlerin birikmesi ve malvarlığının değişmesi riski taşır; tazyik hapsi şikâyetinin süresi ise öğrenmeden itibaren üç ay, her hâlde bir yıldır (İİK m. 347).
• Kısmi ödemeleri kaydetmemek. Yapılan her ödeme dekontla belgelenmeli ve hesaba yansıtılmalıdır.

Takip için kendi dosyanızı nasıl hazırlarsınız?

Belgelerinizi toplamadan önce ilamın kesinleşme durumunu, nafakanın başlangıç tarihini ve ödenmeyen dönemleri gözden geçirin. Ardından icra dairesinde işlemleri kendiniz yürütebilir ya da bir avukatla çalışabilirsiniz. Durumunuzu telefonla arayarak ya da WhatsApp’tan yazarak anlatabilir, dosyanıza özgü bir belge listesini birlikte çıkarabiliriz. İletişim sayfasından bize ulaşabilir, aile hukuku sayfasında büronun çalışma alanına göz atabilirsiniz.