Doğal Afet Sigortaları Kurumu tarafından sağlanan zorunlu deprem sigortasının hangi binaları ve zararları kapsadığı, kapsam dışı haller bu yazıda anlatılıyor.
Kısaca
- DASK, belediye sınırları içindeki binalar için kanunla zorunlu kılınan bir deprem sigortasıdır.
- Sigorta, depremin doğrudan binada yol açtığı maddi zararları poliçe limitine kadar karşılar.
- Bina içindeki eşyalar, bahçe duvarları ve süs havuzları gibi unsurlar kapsam dışındadır.
- DASK poliçesi olmayan binalarda deprem zararı, bina sahibi tarafından karşılanır.
Türkiye’nin deprem riski yüksek bir coğrafyada yer alması, konut sahipleri için deprem sigortasını yalnızca isteğe bağlı bir tercih olmaktan çıkarıp kanuni bir zorunluluk hâline getirmiştir. Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) tarafından yürütülen zorunlu deprem sigortası, bu ihtiyaca cevap vermek üzere tasarlanmış temel bir güvencedir. Ancak kapsamının sınırlı olması, uygulamada sıkça yanlış anlaşılmalara neden olmaktadır.
DASK’ın Kapsadığı Binalar
6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu uyarınca, belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan, tapuya kayıtlı ve özel mülkiyete tabi meskenler için DASK poliçesi yaptırılması zorunludur. Bu zorunluluk, tapu işlemleri, doğalgaz ve su abonelik işlemleri gibi çeşitli resmî işlemlerde DASK poliçesinin ibraz edilmesini gerektirir. Ticari işyerleri ve köy yerleşim alanlarındaki yapılar için bu zorunluluk aynı kapsamda uygulanmayabilir; bu nedenle bina türüne göre zorunluluğun kapsamının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Karşılanan Zararların Kapsamı
DASK poliçesi, depremin ve deprem sonucu oluşan yangın, infilak, tsunami veya toprak kaymasının binanın taşıyıcı sistemi, döşeme ve duvarlar gibi ana yapı unsurlarında yol açtığı doğrudan maddi zararları, poliçede belirtilen teminat tutarına kadar karşılar. Bu teminat tutarı, binanın büyüklüğüne ve yapı tarzına göre hesaplanır ve yıldan yıla güncellenir. Teminatın belirlenmesinde binanın metrekaresi ve inşaat türü esas alındığından, bina bilgilerinin poliçede doğru girilmiş olması, hasar anında ödemenin sorunsuz yapılabilmesi için önemlidir.
Kapsam Dışında Kalan Unsurlar
DASK, yalnızca binanın ana yapısını kapsadığından, bina içindeki mobilya, beyaz eşya, elektronik cihaz gibi taşınır eşyalar; bahçe duvarları, çit, süs havuzu gibi bağımsız yapı unsurları; ve doğrudan deprem dışındaki nedenlerle oluşan hasarlar teminat dışındadır. Eşyaların depreme karşı güvence altına alınması isteniyorsa, bu husus ayrı bir konut sigortası poliçesiyle sağlanmalıdır. Bu ayrımın bilinmemesi, hasar sonrası DASK’tan beklenen tazminatın alınamaması nedeniyle hayal kırıklığına yol açabilmektedir.
DASK ile İsteğe Bağlı Sigortaların Birlikte Kullanımı
DASK’ın sağladığı teminat, genellikle binanın toplam değerinin tamamını karşılamayabilir; özellikle yüksek değerli yapılarda DASK limiti yetersiz kalabilir. Bu durumda, konut sigortası poliçelerine eklenebilen isteğe bağlı deprem teminatı, DASK limitini aşan kısmı tamamlayıcı nitelikte devreye girebilir. Bina sahiplerinin, DASK poliçesinin yanı sıra bu tamamlayıcı teminatları da değerlendirmesi, olası büyük bir depremde daha kapsamlı bir koruma sağlar.
DASK Poliçesinin Yenilenmemesinin Sonuçları
DASK poliçesi bir yıllık süreyle düzenlenir ve süresinde yenilenmemesi hâlinde teminat sona erer. Sigorta süresinin dolmasından belirli bir süre sonrasına kadar yenileme yapılması hâlinde poliçenin kesintisiz devam ettiği kabul edilebilir; ancak bu sürenin de aşılması hâlinde yeni bir sözleşme kurulmuş sayılabilir ve bekleme süresi gibi ek şartlar gündeme gelebilir. Bu nedenle poliçenin süresinin takip edilmesi ve zamanında yenilenmesi büyük önem taşır.
DASK Hasar Tespiti Sürecinin İşleyişi
Deprem sonrası DASK’a yapılan başvurularda, hasarın tespiti için görevlendirilen hasar tespit uzmanları binayı yerinde inceler ve bir rapor hazırlar. Bu raporda, hasarın depremden mi yoksa başka bir nedenden mi kaynaklandığı, hasarın taşıyıcı sisteme mi yoksa yalnızca dekoratif unsurlara mı isabet ettiği değerlendirilir. Rapor sonucunda belirlenen hasar bedeli, poliçedeki teminat tutarını aşamaz. Bina sahibinin bu rapora itiraz etmesi mümkündür; itiraz hâlinde ikinci bir inceleme talep edilebilir ve gerekiyorsa bağımsız bir yapı denetim uzmanından ayrıca görüş alınabilir. Hasar tespit sürecinin adil ve doğru işlemesi, büyük ölçekli afetlerde binlerce başvurunun eş zamanlı değerlendirilmesi gerektiğinden özel bir önem taşır.
Bina Bilgilerinin Doğruluğunun Önemi
DASK poliçesi düzenlenirken beyan edilen bina bilgileri (yapı tarzı, inşa yılı, kat sayısı, hasar geçmişi gibi) teminat tutarının ve primin hesaplanmasında esas alınır. Bu bilgilerin gerçeğe aykırı veya eksik beyan edilmesi, hasar anında tazminatın azaltılması veya tamamen reddedilmesi sonucunu doğurabilir. Özellikle kaçak veya ruhsatsız yapılarda, resmi kayıtlarla uyumsuz beyanlar ciddi sorunlara yol açabileceğinden, poliçe yenilenirken bina bilgilerinin güncel ve doğru tutulması önerilir.
Toplu Yapılar ve Kat Mülkiyetinde DASK
Apartman ve site gibi kat mülkiyetine tabi yapılarda, her bağımsız bölüm için ayrı bir DASK poliçesi düzenlenmesi gerekir; ortak alanlara ilişkin hasarlar ise bağımsız bölümlerin arsa payı oranına göre değerlendirilebilir. Bu nedenle bir apartmanda bazı dairelerin DASK poliçesi bulunurken bazılarının bulunmaması, o binadaki hasar sürecinin karmaşıklaşmasına neden olabilir; yönetici veya yöneticilerin, tüm kat maliklerini DASK yükümlülüğü konusunda bilgilendirmesi önemlidir.
Örnek Olay
Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Bir apartman dairesinde meydana gelen depremde binanın taşıyıcı duvarlarında ciddi çatlaklar oluşur ve daire içindeki eşyalar da zarar görür. Bina sahibi, DASK poliçesine başvurarak yapısal hasarın teminat tutarına kadar karşılanmasını sağlar; ancak eşyalardaki hasar için ayrıca konut sigortası poliçesinin eşya teminatına başvurması gerektiğini öğrenir.
Deprem Sonrası Geçici Barınma ve Ek Destekler
Büyük ölçekli depremlerde, DASK teminatının yanı sıra kamu kurumları tarafından geçici barınma, kira yardımı gibi ek destekler de sağlanabilir. Bu destekler, DASK’ın sağladığı yapısal hasar teminatından ayrı bir hukuki rejime tabidir ve genellikle afet mevzuatı çerçevesinde ayrıca düzenlenir. Bina sahiplerinin, DASK başvurusunun yanı sıra bu tür kamu destekleri için de ayrıca başvuru yapması gerektiğinin bilinmesi, afet sonrası sürecin daha sağlıklı yönetilmesine katkı sağlar.
Sonuç
DASK, deprem riskine karşı temel bir güvence sağlamakla birlikte, kapsamının sınırlı olduğu unutulmamalıdır. Binanın tam olarak korunması için isteğe bağlı ek teminatların da değerlendirilmesi önerilir. Hasar tespit sürecinde yaşanan uyuşmazlıklarda itiraz haklarının zamanında kullanılması, hak kaybının önlenmesi açısından önemlidir. DASK ve deprem sigortası uyuşmazlıklarında Sigorta Hukuku alanındaki hizmetlerimizden destek alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
DASK hangi binalar için zorunludur?
Tapuya kayıtlı ve özel mülkiyete tabi olan, belediye sınırları içinde bulunan meskenler için DASK poliçesi yaptırılması kanunen zorunludur.
DASK depremin yol açtığı tüm zararları karşılar mı?
Hayır, DASK yalnızca binanın kendisinde depremin doğrudan neden olduğu maddi zararları, poliçede belirtilen teminat tutarına kadar karşılar; eşya, bahçe duvarı gibi unsurlar kapsam dışıdır.
DASK poliçesi olmadan deprem hasarı meydana gelirse ne olur?
Zorunlu deprem sigortası bulunmayan binalarda meydana gelen deprem zararı, kamu kurumlarınca karşılanmaz; bina sahibi zararı kendi imkanlarıyla gidermek durumunda kalır.
DASK ile isteğe bağlı deprem sigortası birlikte olabilir mi?
Evet, DASK’ın sağladığı temel teminatın üzerine, isteğe bağlı konut sigortası kapsamında ek deprem teminatı alınarak daha geniş bir koruma sağlanabilir.
Dayanak mevzuat
- 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu
Sigorta Hukuku konusunda destek mi gerekiyor?
Durumunuzu anlatın, size en geç 24 saat içinde dönüş yapalım. Görüşme büroda veya online yapılabilir; paylaştığınız bilgiler gizli tutulur.