Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB): 2026 Düzenlemesiyle Şartlar ve Sonuçlar

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), ceza yargılamasında en sık uygulanan ve sanık açısından en önemli sonuçları doğuran kurumlardan biridir. Kurum, sanığın mahkûmiyet hükmünün belirli şartlarla hukuki sonuç doğurmamasını sağlar ve özellikle ilk kez suç işleyen kişiler bakımından ikinci bir şans işlevi görür. 2025-2026 döneminde HAGB’ye ilişkin kurallar önemli ölçüde değişmiştir: Anayasa Mahkemesi kurumu düzenleyen fıkraları iptal etmiş, 7589 sayılı Kanun ise Temmuz 2026’da bu fıkraları yeniden yazmıştır. Bu yazıda HAGB’nin güncel şartlarını, denetim süresini ve itiraz yolunu açıklıyoruz.

HAGB Nedir?

CMK m. 231/5’e göre HAGB, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder. Mahkeme yargılamayı tamamlar ve bir mahkûmiyet hükmü kurar; ancak bu hükmü açıklamaz. Sanık beş yıllık denetim süresini kurallara uygun geçirirse hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir.

HAGB, beraat kararı değildir. Mahkeme, sanığın suçu işlediği kanaatine varmıştır; ancak hükmün sonuç doğurmasını belirli şartlara bağlamıştır.

2025 İptal Kararı ve 2026 Yeniden Düzenlemesi

• Anayasa Mahkemesi kararı: Anayasa Mahkemesi 10.07.2025 tarihli, E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla CMK m. 231’in beşinci ila on dördüncü fıkralarını iptal etmiş ve iptalin yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe gireceğini belirtmiştir.
• 7589 sayılı Kanun: 31.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanunla bu fıkralar yeniden düzenlenmiştir.

Aşağıdaki açıklamalar, 7589 sayılı Kanunla değişik güncel metne dayanmaktadır. Değişiklikten önce verilmiş kararlar ve derdest dosyalar bakımından geçiş hükümlerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

HAGB Kararının Şartları

Ceza miktarı

Yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olmalıdır (CMK m. 231/5). Burada esas alınan, suçun kanundaki cezası değil, indirimler ve artırımlar yapıldıktan sonra mahkemenin sonuç olarak belirlediği cezadır.

Sanığa ilişkin şartlar

CMK m. 231/6’ya göre şu şartların birlikte bulunması gerekir:

1. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması.
2. Olumlu kanaat: Mahkemenin, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarını göz önünde bulundurarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması.
3. Zararın giderilmesi: Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi.

Zararın taksitle giderilmesi

Sanık zararı derhal gideremiyorsa, mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler hâlinde ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (CMK m. 231/9).

Uygulanmayacağı suçlar

HAGB hükümleri işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m. 17 kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmaz (CMK m. 231/14). Ayrıca uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır.

HAGB’nin Sonuçları

• Açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olsa da seçenek yaptırımlara çevrilemez (CMK m. 231/7).
• Karar, adli sicile değil bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde kanunda belirtilen amaçla kullanılabilir (CMK m. 231/13).
• Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur (CMK m. 231/8).

Beş Yıllık Denetim Süresi

HAGB kararı verildiğinde sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur (CMK m. 231/8). Bu dönemin önemli kuralları şunlardır:

İkinci HAGB yasağı

Denetim süresi içinde, kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez. Bu nedenle denetim süresindeki bir kasıtlı suç, hem önceki hükmün açıklanması hem de yeni dosyada HAGB imkânının kaybı sonucunu doğurabilir.

Denetimli serbestlik tedbirleri

Mahkeme, denetim süresi içinde bir yıldan fazla olmamak üzere belirleyeceği süreyle sanığın:

• Meslek veya sanat sahibi değilse bir eğitim programına devam etmesine,
• Meslek veya sanat sahibiyse bir kamu kurumunda ya da aynı mesleği icra eden birinin gözetiminde ücret karşılığı çalıştırılmasına,
• Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmekle yükümlü kılınmasına veya takdir edilecek başka bir yükümlülüğü yerine getirmesine

karar verebilir.

Denetim süresinin başarıyla tamamlanması

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (CMK m. 231/10).

Denetim Süresinin İhlali

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırı davranılması hâlinde mahkeme hükmü açıklar (CMK m. 231/11).

Yeni düzenleme mahkemeye önemli bir esneklik de tanımıştır: Mahkeme, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek;

• Cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine,
• Koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya
• Seçenek yaptırımlara çevrilmesine

karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir; itiraz mercii bu değerlendirmeyi yalnızca bu fıkradaki koşullarla sınırlı olarak yapar.

HAGB Kararına Karşı Kanun Yolu: İstinaf

Uzun yıllar HAGB kararlarına karşı itiraz yoluna gidilmiştir. Güncel metne göre ise:

• HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir (CMK m. 231/12).
• İlk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilen HAGB kararlarına karşı temyiz yoluna gidilebilir.
• İstinaf ve temyizde karar, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir.
• CMK m. 272/3’te istinafa kapalı olduğu belirtilen kararlara ilişkin hükümler saklıdır.

Bu değişiklik, HAGB kararının yalnızca şekli şartlar yönünden değil, suçun sübutu bakımından da üst mahkemede incelenebilmesi açısından önemlidir. İstinaf süresi ve usulü için istinaf ve temyiz yazımıza bakabilirsiniz.

HAGB mi, Erteleme mi, Beraat mi?

Suçsuzluğunu savunan bir sanık için HAGB’nin mahkûmiyetin sonuç doğurmaması anlamına geldiği, beraat olmadığı unutulmamalıdır. Beraat için güçlü bir savunma varken HAGB’yi amaç edinmek yerine, lehe hükümlerin ancak ikincil talep olarak ileri sürülmesi yerinde olur. Erteleme için hapis cezasının ertelenmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz:

Daha önce sabıkası bulunmayan bir kişi, komşusunun aracına zarar verdiği iddiasıyla yargılanır ve mahkeme sonuç olarak on ay hapis cezası belirler. Sanık, aracın onarım bedelini derhal ödeyemeyeceğini belirtir. Mahkeme, sanığın duruşmadaki tutumunu da değerlendirerek zararın denetim süresi boyunca aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla HAGB kararı verir. Sanık beş yıl içinde kasten yeni bir suç işlemez ve taksitleri öderse dava düşer. Taksitleri ödemezse mahkeme hükmü açıklayabilir; ancak sanığın ödeme gücündeki değişiklikleri değerlendirerek cezanın bir kısmının infaz edilmemesine de karar verebilir.

Sonuç

HAGB, 2026 yılında yeniden düzenlenerek hem şartları hem de denetim süresindeki sonuçları bakımından önemli değişikliklere uğramıştır. İkinci HAGB yasağı, taksitle zarar giderimi, ihlal hâlinde mahkemenin esnek yetkileri ve istinaf yolu, dosya bazında dikkatle değerlendirilmelidir. Ceza hukuku alanında HAGB talebi, denetim süreci ve kanun yolu başvuruları için bizimle iletişime geçebilirsiniz.