IBAN Kullandırma ve Dolandırıcılığı: Hukuki Boyutu ve Mağdurların Hakları

IBAN dolandırıcılığı denildiğinde genellikle parayı gönderen mağdur akla gelir. Ancak bu süreçte bir diğer önemli taraf, hesabını veya IBAN’ını başkasına kullandıran kişilerdir. Bu kişiler çoğu zaman “sadece hesabımı ödünç verdim” düşüncesiyle hareket eder; ancak sonrasında ağır bir ceza soruşturmasıyla karşılaşabilir. 2025 ve 2026 yıllarında yapılan iki önemli değişiklik bu alandaki kuralları önemli ölçüde değiştirmiştir: bankalara şüpheli hesapları 48 saat askıya alma yetkisi veren CMK m. 128/A ve hesap ya da kart verenlerin cezasını yarıya indiren TCK m. 158/4. Bu yazıda hem hesap sahibinin hem de mağdurun güncel hukuki durumunu açıklıyoruz.

IBAN Dolandırıcılığı Nasıl İşler?

IBAN dolandırıcılığında failler mağduru sahte ilan, sahte yatırım fırsatı, kamu görevlisi veya banka çalışanı taklidi gibi yöntemlerle kandırır ve belirli bir hesaba para gönderilmesini sağlar. Para genellikle faillere değil, başka kişilere ait hesaplara gönderilir ve kısa sürede başka hesaplara, ATM’den nakde veya kripto varlıklara aktarılır. Bu sürecin kritik halkası, hesabını faillere kullandıran kişilerdir.

Mağdurun Hukuki Durumu

Hangi suç oluşur?

• Dolandırıcılık (TCK m. 157): Bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası.
• Nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158): Bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumları araç olarak kullanılarak ya da kamu görevlisi veya banka çalışanı taklidiyle işlenmesi hâlinde üç yıldan on yıla kadar hapis; bu hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır. Üç veya daha fazla kişiyle birlikte işlenmesinde ceza yarı oranında, örgüt faaliyeti çerçevesinde bir kat artırılır.

Ayrıntılar için nitelikli dolandırıcılık yazımıza bakabilirsiniz.

İlk saatlerde yapılması gerekenler

1. Bankanızı hemen arayın: İşlemi, alıcı IBAN’ı ve tutarı bildirin; kartınızı ve internet bankacılığınızı kapattırın.
2. Kolluğa veya savcılığa aynı gün başvurun: Dekont, yazışmalar, arama kayıtları ve ilan bağlantılarıyla şikâyette bulunun; paranın askıya alınmasını, elkonulmasını ve iadesini açıkça talep edin.
3. Delilleri silmeyin: Mesajlar ve arama kayıtları faillerin tespiti için önemlidir.
4. “Parayı geri getiririz” diyenlere itibar etmeyin: Mağdurlara ücret karşılığı yardım vaat edenler çoğu zaman ikinci bir dolandırıcılık girişimidir.

48 saatlik askıya alma (CMK m. 128/A)

7571 sayılı Kanunla (RG 25.12.2025) eklenen CMK m. 128/A’ya göre bilişim yoluyla nitelikli hırsızlık, bilişim, banka veya kamu görevlisi taklidiyle nitelikli dolandırıcılık ve kart kötüye kullanma şüphesinde banka, ödeme veya kripto hizmet sağlayıcısı suçta kullanılan hesabı 48 saate kadar askıya alabilir. Bu süre içinde hesaptaki suça konu menfaate hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca varsa savcının yazılı emriyle elkonulabilir ve menfaatin mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma sırasında iade edilir. Ayrıntılar için hesap askıya alma CMK 128/A yazımıza bakabilirsiniz.

Hesap Kullandıran Kişinin Hukuki Durumu

Kastın belirleyiciliği

Hesap sahibinin sorumluluğu, hesabın suçta kullanılacağını bilip bilmediğine göre değişir:

Önemli düzeltme: Hesabın yalnızca dikkatsizlik veya ihmal sonucu kullanılması, suç gelirlerini aklama suçunu (TCK m. 282) oluşturmaz. Aklama kasıtlı bir suçtur ve malvarlığının suçtan kaynaklandığının bilinmesini gerektirir.

Kastın değerlendirilmesinde dikkate alınan hususlar

• Hesabın ücret veya olağandışı bir menfaat karşılığında verilmesi,
• İnternet bankacılığı şifrelerinin, SIM kartın veya mobil onay araçlarının tamamen devredilmesi,
• Hesaba gelen yüksek tutarlı ve kaynağı belirsiz işlemlerin sorgulanmaması,
• Hesap sahibinin paranın çekilmesine veya aktarılmasına bizzat katılması,
• Kişinin daha önce benzer soruşturmalara konu olması.

TCK m. 158/4: Yarı oranında indirim

7589 sayılı Kanunla (RG 31.07.2026) eklenen hükme göre dolandırıcılık suçlarına iştirakin, haksız menfaat amacıyla kendisine veya başkasına ait kart, hesap veya hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi ve araçları başkasına vermekle sınırlı olması hâlinde ceza yarı oranında indirilir. Kişi parayı çekmek, aktarmak veya mağdurla iletişim kurmak gibi başka eylemlere de katılmışsa indirim uygulanmaz.

Geçiş hükümlerine göre kanun yolundaki dosyalar ilk derece mahkemesine gönderilir; infaz aşamasındaki ve hakkında etkin pişmanlık uygulanmamış hükümlüler ise mahkemenin ihtarından itibaren altı ay içinde mağdurun zararını tamamen giderirse etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilir. Ayrıntılar için hesap ve kartını verene ceza indirimi yazımıza bakabilirsiniz.

Hesap sahibinin karşılaşabileceği süreçler

• Şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrılma. Bu konuda ifadeye çağrıldım, ne yapmalıyım yazımıza bakabilirsiniz.
• Hesabın askıya alınması ve elkoyma. Hesap sahibi askıya almanın kaldırılması için savcılığa başvurabilir; savcı yirmi dört saat içinde karar verir.
• Mağdurların tazminat talepleri. Ceza sorumluluğundan ayrı olarak, hesabına gelen parayı haksız yere elde eden kişiye karşı hukuk mahkemesinde iade ve tazminat davası açılabilir.

Hesap Sahipleri İçin Savunma Yolları

1. İfade öncesi hazırlık: Hesabın kime, hangi gerekçeyle ve hangi koşullarda verildiğini gösteren yazışmaların toplanması.
2. Kastın bulunmadığının ispatı: Kişinin kendisinin de kandırıldığını gösteren ilanlar, mesajlar ve kişisel koşullar.
3. Katılımın sınırının ortaya konması: Hesap vermenin dışında hiçbir eyleme katılmadığının gösterilmesi ve TCK m. 158/4 indiriminin talep edilmesi.
4. Zararın giderilmesi: Etkin pişmanlık ve uzlaştırma imkânlarının değerlendirilmesi. Temel dolandırıcılık uzlaştırma kapsamında, nitelikli dolandırıcılık ise değildir.
5. Koruma tedbirlerine itiraz: Tutuklama veya adli kontrol kararlarına iki hafta içinde itiraz edilebilir.

Sonuç

IBAN dolandırıcılığı, parayı gönderen mağduru ve hesabını kullandıran kişiyi birlikte etkileyen çok boyutlu bir hukuki meseledir. Mağdur açısından hız ve CMK m. 128/A’daki askıya alma imkânı; hesap sahibi açısından ise kastın varlığı ve TCK m. 158/4’teki indirim belirleyicidir. Ceza hukuku alanında IBAN dolandırıcılığı mağdurlarının temsili ve hesap sahiplerinin savunması için bizimle iletişime geçebilirsiniz.