Turkuaz Kart Şartları ve Başvurusu

Türkiye’nin nitelikli yabancı işgücünü ve yatırımcılarını çekmek amacıyla getirdiği en önemli düzenlemelerden biri Turkuaz Kart uygulamasıdır. Bu yazıda 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 11. maddesi çerçevesinde Turkuaz Kart’ın şartlarını, geçiş sürecini ve sağladığı hakları ele alıyoruz.

Turkuaz Kart Nedir?

Kanun m. 11/1’e göre uluslararası işgücü politikası doğrultusunda; eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi ile Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu önerileri ve Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara göre başvurusu uygun görülen yabancılara Turkuaz Kart verilir. Kanunun tanımına göre Turkuaz Kart, yabancıya Türkiye’de süresiz çalışma hakkı, mevzuat hükümlerine göre eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına ise ikamet hakkı veren bir belgedir.

Kimler Nitelikli Yabancı Sayılır?

Kanun m. 11/5’e göre Turkuaz Kart uygulamasında şu kişiler nitelikli yabancı olarak değerlendirilir:

• Akademik alanda uluslararası kabul görmüş çalışmaları bulunanlar,
• Bilim, sanayi ve teknolojide ülke bakımından stratejik kabul edilen bir alanda öne çıkmış olanlar,
• İhracat, istihdam veya yatırım kapasitesi olarak ulusal ekonomiye önemli katkı sağlayan ya da sağlaması öngörülenler.

Bu kriterler geniş bir yelpazeyi kapsar ve akademisyenlerden yatırımcılara, teknoloji girişimcilerinden ihracatçılara kadar farklı profildeki yabancılara Turkuaz Kart yolunu açık tutar.

Üç Yıllık Geçiş Süresi

Kanun m. 11/2’ye göre Turkuaz Kart, ilk üç yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilir. Bakanlık, bu geçiş süresi içinde işveren veya yabancıdan yürütülen faaliyetlere ilişkin bilgi ve belge talep edebilir; bu, kartın verilmesine esas olan koşulların fiilen sürdürülüp sürdürülmediğinin denetlenmesini sağlar. Geçiş süresi içinde kanunun 15. maddesi uyarınca iptal edilmeyen Turkuaz Kart’taki geçiş süresi kaydı, yabancının başvurusu hâlinde kaldırılır ve süresiz Turkuaz Kart verilir.

Bu başvurunun zamanlaması önemlidir: geçiş süresinin dolmasına yüz seksen gün kalmasından itibaren, her durumda geçiş süresi dolmadan yapılması gerekir. Bu süre dolduktan sonra geçiş süresi kaydının kaldırılmasına ilişkin yapılan başvuru reddedilir ve Turkuaz Kart geçersiz hâle gelir. Bu nedenle Turkuaz Kart sahiplerinin, üç yıllık sürenin sonuna yaklaşırken başvuru takvimini dikkatle takip etmesi kritik önem taşır.

Eş ve Çocukların Durumu

Kanun m. 11/3’e göre Turkuaz Kart sahibi yabancının, mevzuat hükümlerine göre eşine ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına, Turkuaz Kart sahibi yakını olduğunu gösteren ve ikamet izni yerine geçen bir belge verilir. Bu düzenleme, Turkuaz Kart sahibinin ailesinin de ayrı bir ikamet izni sürecine girmeden Türkiye’de kalabilmesini sağlayan önemli bir kolaylıktır.

Turkuaz Kart’ın Sağladığı Haklar

Kanun m. 11/4’e göre Turkuaz Kart sahibi yabancı, kanunda düzenlenen süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır. Bu, kart sahibinin ayrıca süresiz çalışma izni almasına gerek kalmadan, doğrudan bu haklara sahip olduğu anlamına gelir. Süresiz çalışma izninin sağladığı haklar arasında uzun dönem ikamet izninin tüm hakları (askerlik, seçme-seçilme ve kamu görevine girme hariç) yer alır.

Geçici Koruma Sağlananlar İçin İstisna

Kanun m. 11/6’ya göre geçici koruma sağlanan yabancılara Turkuaz Kart’a ilişkin hükümler uygulanmaz. Bu, geçici koruma statüsündeki kişilerin farklı ve ayrı bir hukuki rejime tabi olduğunu, Turkuaz Kart’ın nitelikli işgücü ve yatırımcıları hedefleyen bir düzenleme olarak bu kategoriden ayrı tutulduğunu gösterir.

Başvuru Süreci

Turkuaz Kart başvuruları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yapılır. Başvuruda, yabancının eğitim, mesleki deneyim, ekonomik katkı gibi kriterleri destekleyen belgeler (diploma, akademik yayın listesi, iş sözleşmesi, yatırım belgeleri vb.) sunulur. Bakanlık, Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu’nun önerilerini de dikkate alarak değerlendirme yapar.

Turkuaz Kart ile Diğer Çalışma İzinleri Arasındaki Fark

Turkuaz Kart, süreli veya bağımsız çalışma izinlerinden farklı olarak baştan itibaren süresiz nitelikte bir hak vaat eder; geçiş süresi sona erdiğinde ayrıca uzatma başvurusu yapılmasına gerek kalmadan kalıcı bir statüye dönüşür. Klasik süreli çalışma izinlerinde ise her uzatma başvurusunda yeniden değerlendirme yapılır ve süre kademeli olarak artar (ilk uzatmada iki yıl, sonrakilerde üç yıla kadar). Bu fark, Turkuaz Kart’ın neden yalnızca sınırlı sayıda nitelikli yabancıya tanınan özel bir statü olduğunu açıklar.

Denetim ve Bilgi Talebi

Bakanlığın geçiş süresi içinde işveren veya yabancıdan bilgi ve belge talep edebilmesi, Turkuaz Kart’ın verilme gerekçesinin (örneğin belirli bir yatırım veya akademik faaliyet) fiilen sürdürülüp sürdürülmediğinin denetlenmesini sağlar. Bu denetim sürecinde talep edilen bilgilerin zamanında ve eksiksiz sunulmaması, geçiş süresi kaydının kaldırılması başvurusunun olumsuz değerlendirilmesine yol açabilir. Bu nedenle Turkuaz Kart sahiplerinin, geçiş süresi boyunca faaliyetlerine ilişkin belgeleri düzenli olarak arşivlemesi önerilir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Uluslararası alanda tanınmış bir akademisyen, Türkiye’deki bir üniversitede araştırma faaliyetlerini sürdürmek amacıyla Turkuaz Kart başvurusunda bulunur. Akademik yayınları ve uluslararası tanınırlığı değerlendirilerek kendisine geçiş süreli Turkuaz Kart verilir. Üç yıl sonunda, geçiş süresinin dolmasına yüz seksen gün kala yaptığı başvuru üzerine kartındaki geçiş süresi kaydı kaldırılır ve süresiz Turkuaz Kart sahibi olur.

Kart Sahibinin Sürekli Yükümlülükleri

Turkuaz Kart sahibi olmak, tek seferlik bir başvuruyla tamamlanan statik bir statü değildir; kart sahibinin, belgede öngörülen faaliyetini sürdürmesi ve Bakanlığın taleplerine zamanında cevap vermesi beklenir. Bu sürekli yükümlülüğün ihmal edilmesi, avantajlı bir statünün kaybedilmesine yol açabileceğinden, kart sahiplerinin süreci uzun vadeli bir sorumluluk olarak görmesi önemlidir.

Sonuç

Turkuaz Kart, nitelikli yabancı işgücünü ve yatırımcıları Türkiye’ye çekmeyi amaçlayan, süresiz çalışma hakkı ve aile üyelerine ikamet imkânı sunan kapsamlı bir düzenlemedir. Yabancılar hukuku alanında Turkuaz Kart başvurunuz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.