Yabancı Yatırımcının Çalışma İzni

Türkiye’de şirket kuran veya şirkete ortak olan yabancı yatırımcıların, bu faaliyetleri çerçevesinde çalışma izni alıp almayacağı sıkça sorulan bir konudur. Bu yazıda 6735 sayılı Kanun’un 10 ve 16. maddeleri çerçevesinde yabancı yatırımcının çalışma izni yollarını ele alıyoruz.

Şirket Ortağı Yöneticiler İçin Çalışma İzni Zorunluluğu

Kanun m. 10/5’e göre 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre kurulmuş şirketlerde şu görevlerdeki yabancılar çalışma izni alarak çalışabilir:

• Limited şirketlerin şirket ortağı olan müdürü,
• Anonim şirketlerin şirket ortağı olan yönetim kurulu üyesi,
• Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin yönetici olan komandite ortağı.

Bu düzenleme, sık karşılaşılan bir yanlış anlaşılmayı düzeltir: şirket ortağı olmak veya yönetim kurulunda yer almak, kendiliğinden çalışma izni ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Yukarıda sayılan görevlerdeki yabancıların, fiilen yönetim faaliyeti yürütmesi hâlinde çalışma izni alması gerekir.

Nitelikli Yatırımcı İstisnası

Kanun m. 16/1-b’ye göre bilim ve teknolojiye katkısı, yatırım veya ihracat düzeyi, sağlayacağı istihdamın büyüklüğü ve benzeri özellikleri itibarıyla nitelikli yatırımcı olarak değerlendirilen yabancılara, kanunun 7, 9 ve 10. maddelerinin uygulanmasına ilişkin istisnalar tanınabilir. Bu istisnalar; genel çalışma izni başvuru değerlendirme kriterlerinin (7. madde), uluslararası işgücü politikası çerçevesinde yapılan değerlendirmenin (9. madde) ve çalışma izni süre sınırlamalarının (10. madde) esnetilmesini kapsayabilir. Bu, Türkiye’ye önemli ölçekte yatırım getiren yabancılar için daha hızlı ve esnek bir süreç sunmayı amaçlar.

Proje Bazlı İstihdam Edilen Yabancılar

Kanun m. 16/1-c’ye göre belirli bir süre için işvereni tarafından Türkiye’de gerçekleştirilen bir projede istihdam edilen yabancılara da istisnai değerlendirme yapılabilir. Bu kategori, büyük altyapı, enerji veya sanayi projelerinde geçici süreyle görevlendirilen uzman personeli hedefler; proje süresiyle sınırlı bir çalışma izni rejimi öngörür.

Bağımsız Çalışma İzni Yoluyla Yatırımcı Faaliyeti

Kanun m. 10/6’ya göre profesyonel meslek mensubu yabancılara, diğer kanunlarda belirtilen özel şartların sağlanması kaydıyla bağımsız çalışma izni verilebilir. Bağımsız çalışma izninin değerlendirilmesinde, kanun m. 10/7’ye göre yabancının eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi, yabancı şirket ortağı ise sermaye payı gibi kriterler dikkate alınır. Bağımsız çalışma izni, kanun m. 10/8’e göre süre sınırlamalarına tabi olmaksızın süreli olarak düzenlenir; bu, klasik bağımlı çalışma izinlerine göre daha esnek bir süre rejimi sunar.

Diğer Yabancı Yatırımcı Kategorileriyle İlişki

Yabancı yatırımcılar, duruma göre birden fazla mekanizmadan yararlanabilir. Örneğin bir yabancı, hem şirket ortağı yönetici olarak çalışma izni alabilir hem de yaptığı yatırımın büyüklüğüne göre istisnai değerlendirmeden faydalanabilir hem de ayrıca 5901 sayılı Kanun’daki istisnai yoldan vatandaşlık veya taşınmaz alarak vatandaşlık gibi ayrı bir sürece de başvurabilir. Bu mekanizmaların her biri farklı bir amaca hizmet eder ve birbirini dışlamaz.

Yatırımcı Değerlendirmesinde Kullanılan Ölçütler

Nitelikli yatırımcı değerlendirmesinde idare, tek bir kritere değil birden fazla ölçütün bütününe bakar: yatırımın parasal büyüklüğü, sağlanan veya sağlanacak istihdamın sayısı, ihracat kapasitesi, teknoloji transferi potansiyeli ve yatırımın bulunduğu sektörün stratejik önemi gibi unsurlar birlikte değerlendirilir. Bu çok boyutlu değerlendirme, yalnızca büyük sermayeli yatırımcıların değil, istihdam veya teknoloji açısından katkı sağlayan daha küçük ölçekli ama stratejik yatırımcıların da bu istisnadan yararlanabilmesine imkân tanır.

Şirket Ortaklığı ile Bağımsız Çalışma İzni Arasındaki Tercih

Bir yabancı yatırımcı, Türkiye’deki faaliyetini şirket ortaklığı yoluyla mı yoksa bağımsız çalışma izniyle mi sürdüreceğine karar verirken, her iki yolun sağladığı hak ve yükümlülükleri karşılaştırmalıdır. Şirket ortağı yönetici olarak çalışma izni almak, kurumsal bir yapı içinde faaliyet göstermeyi gerektirirken, bağımsız çalışma izni kişisel bir meslek icrasına daha uygun olabilir. Bu tercih, yatırımcının iş modeline ve uzun vadeli planlarına göre şekillenmelidir.

Sermaye Payı ve Yönetim Faaliyetinin Birlikte Değerlendirilmesi

İdare, şirket ortağı yönetici statüsündeki bir yabancının çalışma izni başvurusunu değerlendirirken, yalnızca unvanına değil, şirketteki sermaye payına ve fiilen yürüttüğü yönetim faaliyetinin niteliğine de bakar. Kağıt üzerinde ortak veya yönetici görünüp fiilen aktif bir rol üstlenmeyen kişilerin başvuruları, bu tutarsızlık nedeniyle ek incelemeye tabi tutulabilir. Bu nedenle başvuru belgelerinde, yabancının şirketteki fiili rolünün somut olarak ortaya konması önemlidir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Türkiye’de bir teknoloji şirketine ortak olan ve şirketin yönetim kurulunda yer alan bir yabancı, hem şirket ortağı yönetici sıfatıyla çalışma izni başvurusunda bulunur hem de şirketin sağladığı istihdam ve teknolojiye katkısı nedeniyle nitelikli yatırımcı olarak değerlendirilme talebinde bulunur. Bu değerlendirme sonucunda başvurusu, kanunun bazı standart kriterlerinden istisna tutularak daha esnek şartlarla sonuçlandırılır.

Uzun Vadeli Planlamanın Önemi

Yabancı yatırımcının Türkiye’deki hukuki statüsü yalnızca çalışma izniyle sınırlı değildir; ilerleyen dönemde vatandaşlık, uzun dönem ikamet izni veya Turkuaz Kart gibi farklı statülere geçiş de gündeme gelebilir. Bu nedenle çalışma izni sürecinin, yatırımcının uzun vadeli Türkiye planlarıyla uyumlu bir strateji çerçevesinde yürütülmesi, ileride karşılaşılabilecek uyum sorunlarını azaltır ve her aşamanın bir öncekinin üzerine sağlıklı şekilde inşa edilmesini sağlar.

Değişen Şirket Yapısının Çalışma İznine Etkisi

Şirket yapısında meydana gelen değişiklikler (hisse devri, unvan değişikliği, şirket türü dönüşümü) yabancı ortağın çalışma izni statüsünü de etkileyebilir. Bu tür değişikliklerin gerçekleştiği durumlarda, mevcut çalışma izninin güncel duruma uygunluğunun yeniden değerlendirilmesi ve gerekiyorsa Bakanlığa bildirimde bulunulması önemlidir.

Sonuç

Yabancı yatırımcılar için çalışma izni süreci, şirket ortağı yöneticilik, nitelikli yatırımcı istisnası ve bağımsız çalışma izni gibi birbirini tamamlayan farklı yollar sunar. Yabancılar hukuku alanında yatırımcı çalışma izni sürecinizin değerlendirilmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.