Boşanma Kararı Verildikten Sonra Barışmak Mümkün mü? Kesinleşmeden Önce ve Sonra

Boşanma kararı verildikten sonra barışmak mümkündür; yalnız kararın kesinleşip kesinleşmediği, izlenecek yolu tamamen değiştirir. Karar kesinleşmeden önce davayı sonlandırmak için hâlâ usul işlemleri yapılabilir. Kesinleşmeden sonra ise evlilik sona ermiştir ve birlikte yaşamak ya da eski hayata dönmek, hukuken yeniden evlenmek anlamına gelmez. Hangi aşamada olduğunuzu bilmek, atacağınız adımın temelidir.

Karar verildi ama kesinleşmedi: bu ne demek?

Mahkeme boşanmaya karar verdiğinde, bu karar hemen kesinleşmez. Kararın usulen taraflardan her birine tebliğ edilmesi gerekir. Tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m. 345). İlk derece mahkemelerinin nihai kararlarına karşı istinaf başvurusu mümkündür (HMK m. 341). İstinaf kararına karşı temyiz yoluna başvurulabilen hâllerde, bu süre de tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m. 361).

Yani hiçbir taraf kanun yoluna başvurmazsa, süre dolduğunda karar kesinleşir. Süre dolmadan evlilik hukuken devam eder. Bu dönemde barışmak isteyen eşler için tutulacak yol, henüz kapanmamış bir kapı gibidir.

Önemli bir ayrıntı: istinaf hakkından, ilamın tebliğinden önce feragat edilemez (HMK m. 349/1). Bu yüzden “karar çıkmadan veya tebliğ edilmeden kanun yolundan vazgeçtik” şeklinde bir plan, hukuken geçerli sonuç doğurmaz. Kesinleşme tarihini öğrenmek için boşanma kararı kesinleşti mi, nasıl öğrenilir yazısına bakabilirsiniz.

Kesinleşmeden önce barışırsanız hangi yollar var?

Feragat

Boşanmayı isteyen taraf, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman davadan feragat edebilir (HMK m. 310/1). Karar verilmiş olsa bile feragat mümkündür: hükmün verilmesinden sonra yapılan feragatte, kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez ve ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesince feragat doğrultusunda ek karar verilir (HMK m. 310/2). Dosya temyiz incelemesine gönderildikten sonra yapılırsa, Yargıtay incelemeyi yapmadan dosyayı ek karar için hükmü veren mahkemeye gönderir (HMK m. 310/3).

Feragat kayıtsız ve şartsız olmalıdır ve karşı tarafın ya da mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. Kesin hüküm gibi sonuç doğurur ve feragat eden taraf yargılama giderlerinden sorumlu tutulur (HMK m. 311, 312). Bu yüzden barışma bozulursa aynı olaylara dayanarak yeniden dava açmak kural olarak mümkün olmaz; yeni bir boşanma davası feragatten sonra yaşanan olaylara dayanmak zorundadır. Feragat dilekçesini vermeden önce bu sonucu tartmak gerekir. Ayrıntı için boşanma davasından feragat yazısına bakabilirsiniz.

Karşı dava ve her iki tarafın boşanma talebi

Bazı dosyalarda hem davacı hem davalı boşanma istemiştir, yani karşı dava vardır ya da karar anlaşmalı boşanmaya dayanmaktadır. Bu durumda tek bir tarafın feragati yetmeyebilir; her iki taraf da kendi talebinden vazgeçmelidir. Hangi taraf hangi talepte bulunmuştu, kararda ne yazıyor, bunu dosyadan okumak gerekir.

Kanun yoluna başvurmak

Karara itiraz eden taraf, süre içinde istinaf yoluna başvurarak kesinleşmeyi erteleyebilir. Ancak istinaf başvurusu barışma için bir araç değil, kararın hukuka uygunluğunu denetletme yoludur. Barışmayı sağlamak amacıyla istinaf başvurusu yapmak, yargılama giderlerini artırır ve sürece belirsizlik katar. Bu yolu seçmeden önce neyi hedeflediğinizi net olarak belirleyin. İstinaf sürecini boşanma davasında istinaf süreci yazısında okuyabilirsiniz.

Karar kesinleştikten sonra barışırsanız

Karar kesinleştiğinde evlilik sona ermiştir. Bu noktada hukuki zemin farklıdır:

• Birlikte yaşamak, resmî evlilik yerine geçmez. Eşler arasında nikâhsız bir birliktelik söz konusu olur; boşanan eşler birbirlerinin yasal mirasçısı olamazlar ve boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan hakları aksi anlaşılmadıkça kaybederler (TMK m. 181).
• İrat biçiminde bağlanan nafaka veya tazminat, alacaklı yeniden evlenirse kendiliğinden kalkar; evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşamaya başlarsa mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m. 176). Bu konuyu boşandıktan sonra nikâhsız yeniden birlikte yaşamak yazısında ayrıca anlattık.
• Çocuklar için velayet, boşanma kararındaki düzene göre sürer; boşanmada velayet çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir (TMK m. 336/3). Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullandığından (TMK m. 336/1), eşler yeniden evlenirse velayetin nasıl yürütüleceği dosyaya bakılarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Yeniden evlenmek

Eski eşinizle yeniden evlenmek istiyorsanız tek geçerli yol yeni bir evlenmedir. Evlenecek kişiler birlikte evlendirme memurluğuna başvurur (TMK m. 134). Önceki evliliği sona ermiş olanların bunu gösteren belgeyi vermesi gerekir (TMK m. 136). Kadının bekleme süresi, evliliği sona eren eşlerin yeniden birbiriyle evlenmek istemesi hâlinde mahkeme tarafından kaldırılır (TMK m. 132/3); yani süreyi kaldırtmak için mahkemeye başvurmak gerekir. Süreci boşanma sonrası eski eşle yeniden evlenme yazısında ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Yeniden evlendiğinizde yeni bir evlilik birliği ve yeni bir mal rejimi dönemi başlar. İlk evliliğe ait tasfiye hakları ise ayrı bir konudur.

Kesinleşme tarihi neden bu kadar belirleyici?

Birkaç hukuki sonuç aynı tarihe bağlanmıştır ve hepsi barışma kararınızı etkiler. Kadının bekleme süresi, mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren hüküm ifade eder (5490 sayılı Kanun m. 26). Boşanmadan doğan dava haklarının bir yıllık zamanaşımı da kesinleşme tarihinden işlemeye başlar (TMK m. 178). Evliliğin hukuken sona erdiği an, mirasçılık ve nafaka gibi sonuçlar bakımından da bu tarihe göre değerlendirilir.

Bu yüzden kesinleşme şerhinin ne zaman verildiğini öğrenmek, barışma niyetindeki eşler için bile ilk iştir. Kararın tebliğ edildiği tarih ile kesinleşme tarihi aynı olmayabilir. İstinaf süresi dolduktan sonra ya da kanun yolu sonuçlandıktan sonra mahkeme kalemi kesinleşme şerhini düzenler. Kesinleşmenin etkileri için boşanma kesinleşme tarihi neden önemli yazısına, yeniden evlenme başvurusunun zamanlaması için boşanma kararı kesinleşmeden yeniden evlenme başvurusu yazısına bakabilirsiniz.

Barışma niyetiyle bekleyen taraf neleri korur?

Barışma ihtimali varken hak kaybı yaşamamak için üç noktayı birlikte düşünün.

Birincisi, nafaka ve tedbirler. Karar kesinleşinceye kadar dava sırasında verilen tedbir nafakası, kesinleşmeden sonra ise kararla bağlanan nafaka ödenmeye devam eder; barışma niyeti, kararların yürürlüğünü kendiliğinden durdurmaz. Nafaka borcunu ödemeyi bırakmak, barışma gerçekleşmese bile ayrı bir sorun yaratır.

İkincisi, çocuklarla ilgili düzen. Kişisel ilişki ve velayete ilişkin kararlar, yeniden evlenme gerçekleşene kadar aynen devam eder. Çocuğun günlük hayatında barışmadan kaynaklanan değişiklikler olacaksa bunu eşler arasında yazılı olarak netleştirmek, sonradan çıkabilecek tartışmaları önler.

Üçüncüsü, mal paylaşımı. Barışma sürecinde mal rejimi tasfiyesini ertelemek isteyenler, ilgili hakların süresini bilerek bu kararı vermelidir. Tasfiye alacakları için süre uygulamada genel zamanaşımı hükümlerine bağlandığından, uzun bir bekleme riski taşır.

Anlaşmalı boşanma kararından sonra barışmak

Anlaşmalı boşanmada hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmiş ve malî sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmuştur (TMK m. 166/3). Bu karar kesinleşmeden önce eşler barışırsa hangi usul işleminin yapılacağı, kararın dayandığı başvurunun biçimine (birlikte başvuru ya da bir eşin diğerinin davasını kabulü) ve dosyanın aşamasına göre değişir; dosyaya bakmadan genel bir yol söylemek doğru olmaz. Feragat kuralları (HMK m. 310) kesinleşmeden önce işler.

Anlaşmalı boşanma kararlarında da kesinleşme, kanun yolu başvuru süresine ve istinaf hakkından feragate ilişkin kurallara göre belirlenir (HMK m. 345, 349). Bu nedenle karar sonrasında barışma ihtimali varsa, kararın kesinleşip kesinleşmediğini hemen öğrenmek gerekir.

Zamanaşımına dikkat

Barışma umuduyla bekleyen eşler çoğu zaman haklarını kullanmayı unutur. Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 178). Mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma alacağı bu bir yıllık süreye tabi değildir; uygulamada genel on yıllık zamanaşımı süresi kabul edilir (TBK m. 146). Yine de hangi hakkın hangi süreye tabi olduğu dosyadan dosyaya değişir; süre konusunda emin olmadığınız bir hak varsa kaybetmeden önce öğrenmek gerekir.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: Ece ve Burak’ın boşanma kararı, Ece’nin davası üzerine verilmiş ve tebliğ edilmiştir. Karardan on gün sonra eşler barışır. İstinaf süresi dolmadan önce Ece, mahkemeye feragat dilekçesi verirse, mahkeme hükmün verilmesinden sonra yapılan bu feragat doğrultusunda ek karar verebilir.

Ancak Burak da karşı dava açmış ve boşanma kararı onun talebini de kapsıyorsa, Burak’ın da kendi talebinden vazgeçmesi gerekir. Diyelim ki iki hafta geçmiş, kimse bir şey yapmamış ve karar kesinleşmiştir. Bu durumda Ece ve Burak aynı evde yaşasalar da hukuken evli değildir; yeniden evlenmek için nikâh başvurusu yapmaları gerekir. Örnek varsayımsaldır ve gerçek bir kişiyi ya da dosyayı anlatmaz.

Bu örnekte dikkat çeken nokta, iki haftalık sürenin hızlı geçmesidir. Barışma duygusal olarak hemen yaşanabilir ama hukuki işlem takvime bağlıdır; tebliğ tarihini ve istinaf süresinin son gününü baştan not eden taraf, seçeneklerini kaybetmeden karar verebilir. Sürenin son gününün tatile denk gelmesi gibi ayrıntılar da dosyaya göre değişir.

Sık yapılan hatalar

1. Süreyi takip etmemek. İstinaf süresi tebliğle başlar; tebliğ tarihini bilmek gerekir.
2. “Aynı evde yaşıyoruz, evliyiz” sanmak. Kesinleşmeden sonra durum değişir.
3. Nafakanın etkilenebileceğini düşünmemek. Fiilen evliymiş gibi yaşama, irat nafakasının kaldırılması sebebidir.
4. Zamanaşımını unutmak. Barışma bozulursa, bir yıllık süre geçmiş olabilir.
5. Kesinleşme tarihini bilmemek. Kesinleşme tarihi neden önemli yazısı, bu tarihin hangi hakları etkilediğini anlatıyor.

Barışma kararınız için nasıl ilerlenir?

Kararın tebliğ tarihi, kesinleşip kesinleşmediği ve kimin hangi talepte bulunduğu, atılacak adımı belirler. Bu bilgilere bakmadan karar vermek, geri dönüşü zor bir sonuç yaratabilir.

Durumunuzu telefonla arayarak ya da WhatsApp’tan yazarak anlatabilirsiniz. İletişim sayfasından bize ulaşabilir, aile hukuku çalışma alanımız hakkında bilgi alabilirsiniz. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir dosya için hukuki görüş yerine geçmez.