Danıştay’a Temyiz: Otuz Günlük Süre ve Temyize Açık Davalar (İYUK 46)

Bölge idare mahkemesinin istinaf kararı çoğu zaman sürecin sonu değildir; belirli dava türlerinde Danıştay’a temyiz yolu açıktır. Danıştay, idari yargının en üst mercii olarak hukuka uygunluk denetimi yapar. Ancak her karar temyiz edilemez; kanun hangi davaların temyize açık olduğunu tek tek sayar. Yanlış davada temyiz başvurusu yapmak süre ve masraf kaybına neden olur. Bu yazıda İYUK m. 46’ya göre temyiz süresini ve temyize açık dava türlerini ayrıntılı biçimde ele alıyoruz.

Temyiz Süresi ve Başlangıcı

İYUK m. 46/1’e göre Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir. Sürenin hesabı için İYUK m. 8 uygulanır: süreler tebliğ tarihini izleyen günden işlemeye başlar, tatil günleri dahildir ve son gün tatile rastlarsa süre izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar. Adli tatil gibi çalışmaya ara verme zamanına rastlayan sürelerde, ara verme bitiminden sonra yedi gün uzama uygulanır. Temyiz süresi kaçırıldığında başvuru süre yönünden reddedilir; bu nedenle tebligat tarihi mutlaka doğru belirlenmelidir.

Temyize Açık Dava Türleri

Kanun, temyize açık davaları sınırlı sayıda belirtmiştir. Başlıcaları şunlardır:

• Düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları: Yönetmelik gibi genel nitelikli işlemlerin iptali istemleri.
• Parasal sınırı aşan davalar: Konusu kanunda belirtilen tutarı aşan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemler hakkında açılan davalar. Bu tutar zaman zaman güncellenir; anayasa mahkemesi kararı ve kanun değişiklikleriyle bent düzenlemeleri de değişmiştir, bu nedenle başvuru tarihindeki güncel metin esas alınmalıdır.
• Meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarma: Bu sonucu doğuran işlemlere karşı iptal davaları.
• Ticari faaliyeti engelleyen işlemler: Belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları.
• Üst düzey atama ve görevden almalar: Müşterek kararnameyle yapılan atama, naklen atama ve görevden alma işlemleri ile daire başkanı ve daha üst düzey kamu görevlilerinin atama ve görevden alma işlemleri.
• İmar planları ve parselasyon işlemleri: İmar planlarından ve parselasyon işlemlerinden kaynaklanan davalar.
• Koruma kurulu kararları: Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ve Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunca itiraz üzerine verilen kararlar ile Boğaziçi Kanunu’nun uygulanmasından doğan davalar.
• Maden, orman, jeotermal ve benzeri işlemler: Maden, taşocakları, orman, jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular mevzuatının uygulanmasına ilişkin davalar.
• Ülke çapında sınavlar: Öğrenim, meslek veya sanatın icrası ya da kamu hizmetine giriş amacıyla yapılan ülke çapındaki sınavlara ilişkin davalar.
• Kıyı tesisleri, yap-işlet-devret, serbest bölge ve toprak koruma: Kanunda ayrıca sayılan özel alanlardaki davalar.
• Düzenleyici ve denetleyici kurul kararları: Görevli oldukları piyasa veya sektörle ilgili olarak alınan kararlara karşı açılan davalar.

Bu listenin dışında kalan davalarda temyiz ancak kanunun ayrıca öngördüğü hallerde mümkündür. Örneğin bölge idare mahkemesinin istinaf kaldırma kararı üzerine yeniden verdiği kararlar bakımından da kanunda güncel sınırlamalar bulunur.

Temyiz Edilemeyen Kararlar

Bölge idare mahkemelerinin İYUK m. 46’ya göre temyize açık olmayan kararları kesindir (m. 45/6). Ayrıca kanunda, bölge idare mahkemesinin istinaf sonrası yeniden verdiği kararlar için sayılan bazı dava ve işlerde de temyiz yolu kapatılmıştır. İdare ve vergi mahkemelerinde tek hâkimle görülen davalar, belirli özel kanunlardan doğan davalar, yabancılar ve uluslararası koruma kanununun uygulanmasından kaynaklanan davalar ve yalnızca vekâlet ücreti ile yargılama giderlerine ilişkin kararlar bu istisnalar arasındadır. Bu nedenle temyize gitmeden önce hem dava türü hem de kararın hangi mahkemeden ve hangi aşamada verildiği kontrol edilmelidir.

Temyiz Dilekçesinin Hazırlanması

Temyiz istemleri Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış dilekçelerle yapılır (İYUK m. 48/1). Dilekçenin 3. madde esaslarına göre düzenlenmesi gerekir: davacı ve davalı bilgileri, dava konusu, gerekçeler ve talep sonucu bulunmalı, kimlik numarası gibi zorunlu unsurlar yazılmalıdır. Dilekçe ilgisine göre kararı veren bölge idare mahkemesine, Danıştay’a veya İYUK m. 4’te belirtilen mercilere verilir. Eksik dilekçe halinde eksikliklerin on beş gün içinde tamamlanması tebliğ edilir; bu sürede tamamlanmazsa temyiz isteminde bulunulmamış sayılır. Harç ve giderlerin eksik olması halinde ise yedi günlük ek süre verilir.

Karşı Tarafın Cevabı

Temyiz dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir; karşı taraf tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde cevap verebilir. Cevap veren, kararı süresinde temyiz etmemiş olsa bile düzenleyeceği dilekçede temyiz isteminde bulunabilir ve bu durumda dilekçe temyiz dilekçesi yerine geçer. Böylece iki taraf da kararın aleyhine olan kısımlarını incelettirebilir. Cevap süresi geçtikten sonra dosya sırasıyla Danıştay’a gönderilir.

Temyiz ve Yürütmenin Durdurulması

Temyiz başvurusu kural olarak kararın uygulanmasını durdurmaz. Ancak yürütmenin durdurulması isteği bulunan temyiz dilekçeleri, karşı tarafa tebliğ edilmeden dosyayla birlikte Danıştay’a gönderilir ve bu istem hakkında önce karar verilir (İYUK m. 48/5). Davanın reddine ilişkin kararlara karşı temyizde yürütmenin durdurulması, İYUK m. 27’de belirtilen koşulun varlığına bağlıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• Temyize açık olmayan bir karara karşı başvuru yapmak,
• Parasal sınırı güncel mevzuattan kontrol etmemek,
• Temyiz dilekçesini süresinden sonra vermek,
• Eksik harcı yedi günlük süre içinde tamamlamamak,
• Cevap dilekçesi verme hakkını kullanmamak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir üniversite öğrencisi, disiplin cezası sonucu okuldan çıkarılmasına ilişkin işlemin iptali için açtığı davayı bölge idare mahkemesinde kaybeder. Öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan iptal davaları temyize açık olduğundan, öğrenci tebliğden itibaren otuz gün içinde Danıştay’a hitaben yazılmış temyiz dilekçesi verir. Dilekçedeki eksiklik on beş gün içinde tamamlanır ve dosya Danıştay’a gönderilir.

Sonuç

Danıştay’a temyiz otuz günlük süre içinde yapılır ve yalnızca kanunda sayılan dava türlerine açıktır. Başvuru öncesinde davanın türü, parasal sınır ve kararın hangi aşamada verildiği kontrol edilmelidir. Temyiz sürecinizi değerlendirmek için idare hukuku sayfamıza bakabilir, iletişim sayfasından bizimle görüşebilirsiniz.