Telefon ve Bilgisayara Elkoyma, İmaj Alma: CMK 134 ve Anayasa Mahkemesinin İptal Kararı

Günümüzde neredeyse her ceza soruşturmasında cep telefonu, bilgisayar, bulut hesapları ve harici bellekler önemli delil kaynaklarıdır. Ancak bu cihazlar kişinin yalnızca soruşturma konusu olayla ilgili verilerini değil, özel hayatına, ailesine, sağlığına ve işine ilişkin çok geniş bir bilgi yığınını içerir. Bu nedenle dijital materyallerde arama ve elkoyma, özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması bakımından hassas bir alandır. Bu yazıda Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 134’teki kuralları ve Anayasa Mahkemesinin 2026 tarihli iptal kararının etkilerini açıklıyoruz.

CMK m. 134’ün Kapsamı

CMK m. 134, şüphelinin kullandığı:

• Bilgisayar ve bilgisayar programları,
• Bilgisayar kütükleri (dosyalar, kayıtlar),
• Uygulamada cep telefonu, tablet, harici disk, USB bellek gibi dijital veri taşıyıcıları

üzerinde arama yapılması, kayıtlardan kopya çıkarılması, kayıtların çözülerek metin hâline getirilmesi ve bu araçlara elkonulmasını düzenler.

Arama ve Kopyalama Kararının Şartları

CMK m. 134/1’e göre:

1. Bir suç dolayısıyla yürütülen soruşturma bulunmalıdır.
2. Somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebepleri olmalıdır.
3. Başka surette delil elde etme imkânı bulunmamalıdır.
4. Karar hâkim tarafından; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından verilmelidir.

Savcının verdiği kararlar yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur; hâkim kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Süre dolarsa veya hâkim aksine karar verirse, çıkarılan kopyalar ve çözümü yapılan metinler derhal imha edilir.

Bu şartlar, genel arama için aranan “makul şüphe” eşiğinden daha ağırdır. Dijital materyalde arama kararının gerekçesinde, somut delillerin ve başka yoldan delil elde edilemeyeceğinin açıklanması gerekir.

Cihazlara Elkoyma

CMK m. 134/2’ye göre cihazlara elkoyma ancak şu hâllerde mümkündür:

• Şifrenin çözülememesi nedeniyle cihaza girilememesi,
• Gizlenmiş bilgilere ulaşılamaması,
• İşlemin uzun sürecek olması.

Şifrenin çözümü yapılıp gerekli kopyalar alındığında, elkonulan cihazlar gecikmeden iade edilir. Bu kural, cihazların soruşturma boyunca süresiz olarak alıkonulmasının önüne geçmeyi amaçlar.

Ayrıca bilgisayara veya kütüklerine elkoymaksızın da sistemdeki verilerin tamamının veya bir kısmının kopyası alınabilir; bu durumda kopyalanan veriler kâğıda yazdırılır, tutanağa kaydedilir ve ilgililerce imzalanır (CMK m. 134/5).

İmaj (Yedek) Alma ve Şüphelinin Kopya Hakkı

• Elkoyma sırasında sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır (CMK m. 134/3). Uygulamada bu işlem “imaj alma” olarak adlandırılır ve verinin değiştirilmediğini gösteren özet değerleri (hash) ile belgelenir.
• Alınan yedekten bir kopya çıkarılarak şüpheliye veya vekiline verilir ve bu husus tutanağa geçirilerek imza altına alınır (CMK m. 134/4).

İmaj kopyası savunma açısından kritik önemdedir. Kopya sayesinde müdafi, dijital delillerin bağlamını, zaman bilgilerini ve verinin sonradan değiştirilip değiştirilmediğini bağımsız bir uzmanla inceleyebilir.

Anayasa Mahkemesinin İptal Kararı

Anayasa Mahkemesi, 12.02.2026 tarihli, E.2023/128, K.2026/36 sayılı kararıyla CMK m. 134’ü iptal etmiştir. Karar 25.05.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve iptalin yayımdan dokuz ay sonra, 25.02.2027 tarihinde yürürlüğe girmesine hükmedilmiştir.

Bu kararın pratik sonuçları şöyledir:

• 25.02.2027’ye kadar CMK m. 134 yürürlükte kalır ve uygulanmaya devam eder.
• Bu süre içinde yasama organının, dijital materyallerde arama ve elkoymayı özel hayatın gizliliği ile kişisel verilerin korunması hakları bakımından daha ayrıntılı güvencelerle yeniden düzenlemesi beklenmektedir.
• Devam eden dosyalarda, dijital delillerin elde edilmesinde ölçülülük, kapsam sınırlaması ve verilerin korunmasına ilişkin itirazlar, kararın gerekçesi ışığında daha güçlü biçimde ileri sürülebilir.

Yeni düzenleme yapıldığında uygulanacak usul değişebileceğinden, bu alandaki gelişmelerin takip edilmesi önemlidir.

Dijital Delilin Güvenilirliği ve Savunma

Dijital deliller kolayca kopyalanabilen, değiştirilebilen ve bağlamından koparılabilen verilerdir. Bu nedenle savunma açısından yalnızca delilin hukuka uygun elde edilip edilmediği değil, güvenilirliği de incelenmelidir:

• Delil zinciri: Cihazın elkonulduğu andan incelemeye kadar kimlerin elinde bulunduğu, nasıl muhafaza edildiği ve mühürlenip mühürlenmediği tutanaklarla gösterilmelidir.
• Bütünlük doğrulaması: İmaj alınırken hesaplanan özet (hash) değerleri, inceleme sırasında yeniden hesaplanan değerlerle karşılaştırılmalıdır. Uyuşmazlık, verinin değişmiş olabileceğini gösterir.
• Zaman bilgileri: Dosyaların oluşturulma ve değiştirilme tarihleri, cihaz saat ayarları ve zaman dilimi farklılıkları nedeniyle yanıltıcı olabilir.
• Kullanıcı tespiti: Bir cihazda bulunan verinin şüpheli tarafından oluşturulduğu otomatik olarak kabul edilemez; cihazı başka kişilerin kullanıp kullanmadığı, uzaktan erişim veya zararlı yazılım ihtimali araştırılmalıdır.
• Silinmiş verilerin geri getirilmesi: Kurtarılan verilerin hangi yöntemle elde edildiği ve eksik ya da bozuk olup olmadığı raporda açıklanmalıdır.

Bu hususlarda bağımsız bir bilişim bilirkişisinden görüş alınması ve mahkemeden ek bilirkişi incelemesi talep edilmesi mümkündür. Bilirkişi raporlarına itiraz için ceza davasında bilirkişi raporuna itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Karşılaşılan Sorunlar

Elkoyma Sırasında Pratik Öneriler

• Arama veya elkoyma kararını görmek isteyin; kararın hangi cihazları ve hangi suçu kapsadığını kontrol edin.
• Avukatınızın işlem sırasında hazır bulunmasını talep edin.
• İmaj alınıp alınmadığını ve hash değerlerinin tutanağa yazılıp yazılmadığını kontrol edin.
• İmaj kopyasının size veya avukatınıza verilmesini isteyin; verilmezse bunu tutanağa yazdırın.
• İş veya mesleki zorunluluk nedeniyle cihaza ihtiyacınız varsa, kopyalama yapıldıktan sonra iadesini gerekçesiyle talep edin.
• Cihazda meslek sırrı (avukat, doktor, gazeteci) veya üçüncü kişilere ait hassas veriler varsa bunu belirtin.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz:

Bilişim sistemleri kullanılarak nitelikli dolandırıcılık yapıldığı şüphesiyle bir yazılımcının dizüstü bilgisayarına ve telefonuna elkonulur. Tutanakta imaj alındığı yazılmasına rağmen hash değerleri ve şüpheliye kopya verildiği belirtilmemiştir. Cihazlar dört ay boyunca iade edilmez ve kişi işini yapamaz hâle gelir. Müdafi, imaj kopyasının verilmesini ve kopyalama tamamlandığı için cihazların iadesini talep eder; talebin reddine itiraz eder. Kovuşturma aşamasında ise hash değerlerinin bulunmaması nedeniyle verinin bütünlüğünün doğrulanması için bilirkişi incelemesi ister.

Sonuç

Dijital materyallerde arama ve elkoyma, özel hayatın gizliliği açısından en hassas koruma tedbirlerinden biridir. Kuvvetli şüphe, son çare olma, hâkim onayı, imaj kopyası verilmesi ve cihazların gecikmeden iadesi kuralları titizlikle uygulanmalıdır. Anayasa Mahkemesinin iptal kararıyla bu alanda 2027 yılında yeni bir düzenleme dönemine girilmesi beklenmektedir. Ceza hukuku alanında dijital delillere dayanan dosyalarda savunma ve cihaz iadesi talepleri için bizimle iletişime geçebilirsiniz.