Kısa Dönem İkamet İzni Şartları

Türkiye’de kısa süreli ama vize muafiyeti süresini aşan bir amaçla kalmak isteyen yabancıların en sık başvurduğu izin türü kısa dönem ikamet iznidir. Turizm, taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı, tedavi ve bilimsel araştırma gibi çok çeşitli amaçlarla verilebilen bu izin türü, aynı zamanda en fazla başvuru ve ret kararına konu olan izinlerden biridir. Bu yazıda 6458 sayılı Kanun’un 31-33. maddeleri çerçevesinde kısa dönem ikamet izninin şartlarını, süresini ve ret/iptal sebeplerini ele alıyoruz.

Kısa Dönem İkamet İzni Kimlere Verilir?

Kanun m. 31/1’e göre kısa dönem ikamet izni aşağıdaki amaçlarla Türkiye’de kalacak yabancılara verilebilir:

• Bilimsel araştırma amacıyla gelenler,
• Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlar,
• Ticari bağlantı veya iş kuracaklar,
• Hizmet içi eğitim programlarına katılacaklar,
• Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalar ya da öğrenci değişim programları çerçevesinde eğitim amacıyla gelenler,
• Turizm amaçlı kalacaklar,
• Kamu sağlığına tehdit oluşturan bir hastalık taşımamak kaydıyla tedavi görecekler,
• Adli veya idari makamların talep veya kararına bağlı olarak Türkiye’de kalması gerekenler,
• Aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçenler,
• Türkçe öğrenme kurslarına katılacaklar,
• Kamu kurumları aracılığıyla eğitim, araştırma, staj ve kurslara katılacaklar,
• Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayıp mezuniyetten sonra altı ay içinde başvuranlar,
• Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi ve çocukları,
• Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları.

İznin Süresi

Kanun m. 31/2’ye göre kısa dönem ikamet izni, yatırım ve KKTC vatandaşları istisnaları hariç olmak üzere, her defasında en fazla iki yıllık sürelerle verilebilir. Türkçe kursu kapsamındaki izinler en fazla iki defa verilebilirken, üniversite mezunlarına tanınan izin bir defaya mahsus olmak üzere en fazla bir yıl süreyle verilir. Yatırım amaçlı başvurularda ise süre beş yıla kadar çıkabilir. 2024 yılında yapılan değişiklikle, taşınmaz sahipliğine dayalı başvurularda izne esas taşınmazın niteliği ve değerinin Bakanlıkça belirleneceği düzenlenmiştir; bu nedenle her taşınmaz sahipliği otomatik olarak ikamet izni hakkı doğurmaz.

Kısa Dönem İkamet İzninin Şartları

Kanun m. 32’ye göre kısa dönem ikamet izinlerinin verilmesinde şu şartlar aranır:

1. Kanunda sayılan gerekçelerden birini ileri sürmek ve bunu destekleyen bilgi/belgeleri ibraz etmek,
2. Kanunun 7. maddesi kapsamına (Türkiye’ye girişi yasak olanlar) girmemek,
3. Genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmak,
4. İstenmesi hâlinde, vatandaşı olduğu veya yasal olarak ikamet ettiği ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenmiş adli sicil kaydını sunmak,
5. Türkiye’de kalınacak adres bilgilerini vermek.

Ret, İptal veya Uzatılmama Sebepleri

Kanun m. 33’e göre şu hâllerde kısa dönem ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi bitenler uzatılmaz:

• 32. maddede aranan şartlardan birinin veya birkaçının yerine getirilmemesi veya sonradan ortadan kalkması,
• İkamet izninin, veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi,
• Hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması.

Yurt dışında kalış süresine bağlı iptal usulü ise ayrıca yönetmelikle düzenlenmiştir; uzun süre yurt dışında kalan yabancının izni bu gerekçeyle iptal edilebilir.

Ret Kararına Karşı Dava Süreci

2024 yılında 7533 sayılı Kanunla yapılan değişiklik, kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi veya iptali kararlarına karşı açılan davalarda önemli usuli düzenlemeler getirmiştir. Buna göre, mahkemeye yapılan başvurularda savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamaması hâlinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 26. maddesindeki ilan süresi iki ay olarak uygulanır. Duruşma yapılması mahkemenin takdirine bağlıdır.

Kısa Dönem İkamet İzni Çalışma Hakkı Sağlar mı?

Kısa dönem ikamet izni, kural olarak çalışma hakkı vermez. Türkiye’de çalışmak isteyen yabancının ayrıca 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu kapsamında çalışma izni alması gerekir; geçerli bir çalışma izni ise kendiliğinden ikamet izni yerine geçer. Bu iki izin türünün karıştırılmaması, yanlış başvuru yapılmasının önüne geçer.

Uzatma Başvurusunda Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kısa dönem ikamet izninin süresi dolmadan önce uzatma başvurusunun yapılması önerilir. Uzatma başvurusunda, izne esas gerekçenin (taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı, tedavi süreci vb.) hâlâ devam ettiğinin belgelenmesi gerekir. Örneğin tedavi amacıyla alınan izinde tedavinin sürdüğüne dair güncel bir sağlık raporu, ticari bağlantı gerekçesinde ise faaliyetin devam ettiğini gösteren belgeler talep edilebilir. Gerekçenin ortadan kalkması hâlinde uzatma başvurusu reddedilir ve yabancının başka bir izin türüne geçmesi ya da ülkeyi terk etmesi gerekir.

Yatırım Amaçlı Kısa Dönem İkamet İzni

Kanunun 31/1-j bendi, Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacak yabancılara ve bunların eş ve çocuklarına özel bir kısa dönem ikamet izni imkânı tanımaktadır. Bu düzenleme, Türkiye’de çalışmayan ancak belirli bir yatırım taahhüdünde bulunan yabancıları hedef almaktadır ve klasik kısa dönem ikamet izninden farklı olarak beş yıla kadar uzayabilen bir süre sunar. Bu yolun şartları ve yatırım tutarları zaman zaman güncellendiğinden, başvuru öncesinde ilgili düzenlemenin güncel hâlinin teyit edilmesi önemlidir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Türkiye’de bir daire satın alan yabancı, taşınmaz sahipliğine dayanarak kısa dönem ikamet izni başvurusunda bulunur. Ancak sunduğu tapunun izne esas kabul edilen değer eşiğinin altında kaldığı gerekçesiyle başvuru reddedilir. Yabancı, ticari bağlantı gerekçesini de ekleyerek yeniden başvuru yapar ve bu kez izin verilir.

Sonuç

Kısa dönem ikamet izni, geniş bir amaç yelpazesine hitap etmekle birlikte her gerekçenin kendine özgü belge ve süre kuralları vardır. Yabancılar hukuku alanında kısa dönem ikamet izni başvurunuz veya ret kararına itirazınız için hukuki destek almak üzere bizimle iletişime geçebilirsiniz.