Kısa Dönem İkamet İzninde Hangi Gerekçeler Kabul Edilir? Tedavi, Türkçe Kursu, Mezuniyet ve Yatırım

Türkiye’de kısa veya orta süreli kalmak isteyen yabancıların büyük çoğunluğu, kısa dönem ikamet izni adı verilen izin türünü kullanır. Adı “kısa dönem” olsa da, bu izin türü oldukça geniş bir yelpazede ve her defasında iki yıla kadar verilebilmesiyle uzun vadeli planlara da imkân tanır. Ancak hangi gerekçelerle izin verilebildiği, hangi gerekçenin ne kadar tekrarlanabildiği ve şartların neler olduğu sıklıkla karıştırılır. Bu yazıda YUKK m. 31-33’te düzenlenen kısa dönem ikamet izninin gerekçelerini, sürelerini ve iptal hâllerini anlatıyoruz.

Kısa Dönem İkamet İzninin Yeri

YUKK m. 30’a göre ikamet izni çeşitleri kısa dönem ikamet izni, aile ikamet izni, öğrenci ikamet izni, uzun dönem ikamet izni, insani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet iznidir. Kısa dönem ikamet izni bu çeşitler içinde en geniş kapsamlı olanıdır ve diğer türlere girmeyen birçok kalış amacını karşılar. Kalış amacının doğru belirlenmesi, uygun izin türünün seçilmesi için ilk adımdır. İzin türleri için genel bilgi için ikamet izni türleri ve başvuru süreci yazısına bakabilirsiniz.

Kabul Edilen Gerekçeler

Kısa dönem ikamet izni şu yabancılara verilebilir (m. 31/1): bilimsel araştırma amacıyla gelecekler; Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlar; ticari bağlantı veya iş kuracaklar; hizmet içi eğitim programlarına katılacaklar; Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalar ya da öğrenci değişim programları çerçevesinde eğitim veya benzeri amaçlarla gelecekler; turizm amaçlı kalacaklar; kamu sağlığına tehdit olarak nitelendirilen hastalıklardan birini taşımamak kaydıyla tedavi görecekler; adli veya idari makamların talep veya kararına bağlı olarak Türkiye’de kalması gerekenler; aile ikamet izninden kısa dönem ikamet iznine geçenler; Türkçe öğrenme kurslarına katılacaklar; kamu kurumları aracılığıyla eğitim, araştırma, staj ve kurslara katılacaklar; Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanlardan mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde müracaat edenler; Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocuğu; ve KKTC vatandaşları.

Süre Sınırları

Kısa dönem ikamet izni, (j) ve (k) bentleri hariç olmak üzere, her defasında en fazla ikişer yıllık sürelerle verilebilir (m. 31/2). Yatırım yapanlar (j) ve KKTC vatandaşları (k) için izinler en fazla beşer yıllık sürelerle verilebilir (m. 31/5). Türkçe öğrenme kursları kapsamında verilen izinler en fazla iki defa verilebilir (m. 31/3). Mezuniyet sonrası kalış için verilen izinler bir defaya mahsus olmak üzere en fazla bir yıl süreli verilebilir (m. 31/4). Bu sınırlar, izin türünün amacına uygun süre ve tekrar imkânı tanır. Öğrenci ikamet izninden sonra kısa dönem izne geçişler için uluslararası öğrencinin mezuniyet sonrası ikamet seçenekleri yazısına bakabilirsiniz.

Taşınmaz Sahibi Yabancılar

Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlara kısa dönem ikamet izni verilebilir. 2024’te yapılan değişiklikle kısa dönem ikamet izni verilmesine esas olacak taşınmazın niteliği ve değeri Bakanlıkça belirlenir (m. 31/6). Bu nedenle taşınmaz sahibi olmak, tek başına izin hakkı doğurmaz; taşınmazın Bakanlıkça belirlenen nitelik ve değer şartlarını taşıması gerekir. Taşınmaz edinimi ile ilgili konular için yabancının Türkiye’de taşınmaz edinimi ve mütekabiliyet yazısına bakabilirsiniz. Ayrıca taşınmaz yoluyla vatandaşlık için taşınmaz alarak Türk vatandaşlığı başvuru süreci yazısı yararlıdır.

Yatırım Yapan Yabancılar

Türkiye’de çalışmayan ancak Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda yatırım yapacaklar ile bunların yabancı eşi ve çocukları için beşer yıllık ikamet izni imkânı vardır. Bu düzenleme yatırımcıları teşvik etmek amacıyla getirilmiştir. Yatırımcıların ikamet stratejileri için yabancı yatırımcılar için oturma izni stratejileri yazısına göz atabilirsiniz.

Genel Şartlar

Kısa dönem ikamet izni verilmesinde aranan şartlar m. 32’de sayılmıştır: (a) m. 31/1’de sayılan gerekçelerden biri veya birkaçını ileri sürerek talepte bulunmak ve bu talebiyle ilgili bilgi ve belgeleri ibraz etmek; (b) m. 7 kapsamına girmemek; (c) genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmak; (ç) istenilmesi hâlinde, vatandaşı olduğu veya yasal olarak ikamet ettiği ülkenin yetkili makamları tarafından düzenlenmiş adli sicil kaydını gösteren belgeyi sunmak; (d) Türkiye’de kalacağı adres bilgilerini vermek. Şartlar ortadan kalkarsa izin iptal edilebilir. Kısa dönem şartları için kısa dönem ikamet izni şartları yazısını da inceleyebilirsiniz.

Red, İptal ve Uzatmama Hâlleri

Şu hâllerde kısa dönem ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi bitenler uzatılmaz (m. 33/1): m. 32’de aranan şartlardan birinin veya birkaçının yerine getirilmemesi veya ortadan kalkması; ikamet izninin veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi; hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması. Ayrıca ikamet izninin yurt dışında kalış süresi bakımından iptaline ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir (m. 33/2). Yurt dışında kalış süresinin ikametteki kesinti anlamı için ikamette kesinti ve Türkiye dışında kalış sınırı yazısına bakabilirsiniz.

Yargı Yolu ve Yargılama Usulü

Kısa dönem ikamet izni başvurusunun reddi ya da iznin iptali kararlarına karşı yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı tarafından mahkemeye yapılan başvurularda, savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamaması hâlinde, İdari Yargılama Usulü Kanununun 26. maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen süre iki ay olarak uygulanır. Duruşma yapılması mahkemenin takdirine bağlıdır (m. 31/7). Bu düzenleme, yargılamanın hızlandırılmasına yöneliktir. Yargı yolu için ikamet izni reddine ve iptaline itiraz yazısına bakabilirsiniz.

Gerekçe Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar

Kalış amacını doğru seçmek, iznin süresi ve tekrar imkânı bakımından belirleyicidir. Örneğin Türkçe kursu amacıyla sınırlı sayıda izin alınabildiğinden, uzun vadeli kalış için başka gerekçe düşünülmelidir. Ticari bağlantı gerekçesiyle izin isteyen kişinin, Türkiye’de iş kuracağını veya ticari bağlantısını gösterecek belgeler sunması gerekir. Tedavi amacıyla gelenlerin ise sağlık kurumundan alınmış belgeleri hazır bulundurması önemlidir. Gerekçe ile belgeler arasındaki uyum, başvurunun değerlendirilmesinde etkilidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Gerekçeyi belgelendirmeden başvurmak,
• Türkçe kursu ve mezuniyet izinlerinin sınırlı sayıda olduğunu unutmak,
• Taşınmaz sahibi olmanın tek başına yeterli sanılması,
• Adres ve barınma şartlarını belgelememek,
• Giriş yasağı veya sınır dışı kararı bulunduğunu bilmeden başvuru yapmak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Yabancı bir kişi, Türkiye’de Türkçe öğrenmek için kursa kaydolur ve kısa dönem ikamet izni alır. Aynı gerekçeyle iki kez izin aldıktan sonra üçüncü kez başvurduğunda talep kanun gereği reddedilir. Kişi daha sonra bir şirkette iş kurma planına dayanarak ticari bağlantı gerekçesiyle yeniden başvurur ve gerekli belgeleri sunarak uygun bir izin süreci başlatır.

Sonuç

Kısa dönem ikamet izni çok sayıda kalış amacını kapsar; ancak gerekçeye bağlı süre ve tekrar sınırları vardır. Doğru gerekçe ve belge hazırlığı, iznin verilme ve uzatılma ihtimalini artırır. Kısa dönem ikamet izni planınız için yabancılar hukuku alanında dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. İletişim sayfamızdan bize telefonla veya mesajla ulaşabilirsiniz.