Sigortacı teminat kapsamını değiştirmeden primi ayarlama şartıyla yükseltirse, sigorta ettirenin bildirimden itibaren bir ay içinde sözleşmeyi feshetme hakkı.
Kısaca
- Sigortacı teminat kapsamında değişiklik yapmadan ayarlama şartına dayanarak primi yükseltirse sigorta ettiren bir ay içinde sözleşmeyi feshedebilir (TTK m. 1414).
- Bir aylık süre, sigortacının bildirimini aldığı tarihten itibaren işler.
- Fesih halinde işlemeyen günlere ait ödenmiş primler iade edilir (TTK m. 1419).
- Bu hüküm sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar aleyhine değiştirilemez (TTK m. 1452/3).
Sigorta poliçelerinin yenileme döneminde prim tutarının artması sık karşılaşılan bir durumdur. Bazı sözleşmelerde “ayarlama şartı” adı verilen, primin enflasyon, hasar verileri veya teknik gerekçelerle güncellenmesine imkân tanıyan hükümler bulunur. Sigorta ettiren için mesele, artışın haklı olup olmadığından çok, bu artışı kabul etmek zorunda olup olmadığıdır. Türk Ticaret Kanunu bu konuda sigorta ettirene açık bir çıkış yolu tanır. Bu yazıda o yolu ve kullanım şartlarını anlatıyoruz.
Ayarlama Şartı Nedir?
Ayarlama şartı, sözleşmede sigorta priminin belirli ölçütlere göre sonradan değiştirilebileceğini öngören hükümdür. Uzun süreli sigortalarda, özellikle sağlık ve hayat sigortalarında sık görülür. Sigortacı bu şarta dayanarak primi yükseltirse, sigorta ettirenin bunu kabul etmek zorunda kalması adil olmaz. Bu nedenle kanun, artışın sigorta ettirene sözleşmeyi feshetme imkânı vermesini sağlamıştır.
Kanundaki Fesih Hakkı
TTK m. 1414’e göre sigortacı, sigorta teminatının kapsamında değişiklik yapmadan, ayarlama şartına dayanarak primi yükseltirse sigorta ettiren, sigortacının bildirimini aldığı tarihten itibaren bir ay içinde sözleşmeyi feshedebilir. Hükmün ölçütü, teminatın aynı kalmasıdır: sigortacı aynı korumayı daha yüksek bedelle sunuyorsa sigorta ettiren, artışı kabul etmeyip sözleşmeden çıkabilir. Bu hak, kanunun sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar aleyhine değiştirilemeyeceğini belirttiği hükümler arasındadır (TTK m. 1452/3); dolayısıyla sözleşmeyle ortadan kaldırılamaz.
Süre Nasıl İşler?
Bir aylık süre, sigortacının bildirimini aldığı tarihten itibaren işlemeye başlar. Bu nedenle bildirimin şekli ve tarihi önemlidir. Bildirim posta yoluyla yapılmışsa tebliğ tarihi, e-posta veya kısa mesajla yapılmışsa ilgili kaydın ulaşma tarihi esas alınır. Sigortacıya yapılacak bildirimlerin nasıl gönderileceği TTK m. 1416’da düzenlenir: sigorta ettirenin bildirimleri sigortacıya veya sözleşmeyi yapan acenteye, sigortacının bildirimleri ise sigorta ettirenin sigortacıya bildirilmiş son adresine yapılır. Bu yüzden adres değişikliğini sigortacıya yazılı bildirmek önemlidir.
Fesih Sonrası Prim İadesi
Sözleşme sona erdiğinde işlemeyen günlere ait ödenmiş primler sigorta ettirene geri verilir (TTK m. 1419). Prim artışı nedeniyle yapılan fesihte, yenileme primi henüz ödenmişse tamamının, kısmen ödenmişse işlemeyen kısmın iadesi istenebilir. İade talebi yazılı yapılmalı ve banka hesap bilgisi belirtilmelidir. Detaylı hesaplama için poliçe iptalinde prim iadesi yazısına bakabilirsiniz.
Koruma Boşluğu Riskini Yönetmek
Fesih hakkını kullanmadan önce yeni bir poliçe temin etmek gerekir. Özellikle kasko, konut ve sağlık sigortalarında sigortasız geçen her gün risk doğurur. Sağlık sigortasında yeni şirkete geçişte bekleme süresi ve mevcut hastalık beyanı sorunları çıkabilir. Bu konuları ayrıca sağlık sigortasında bekleme süresi uyuşmazlıkları ve mevcut hastalık beyan yükümlülüğü yazılarında ele aldık. Yeni poliçenin başlangıç tarihini eski poliçenin bitişiyle uyumlu belirlemek en güvenli yoldur.
Teminat Kapsamı Değişiyorsa
Sigortacı primi artırırken aynı zamanda teminatı daraltıyorsa veya yeni istisnalar ekliyorsa, konu yalnızca prim artışı değildir. Bu durumda TTK m. 1425/2’deki koruma da devreye girebilir: poliçenin ve eklerinin içeriği teklifnameden veya kararlaştırılan hükümlerden farklıysa, sigorta ettirenin aleyhine olan farklı hükümler geçersizdir. Ayrıntı için sigorta poliçesinin teklifnameden farklı olması yazısını okuyabilirsiniz.
Uyuşmazlıkta İzlenecek Yol
Prim artışının haksız olduğunu düşünen sigorta ettiren önce şirkete yazılı itiraz edebilir. Sonuç alınamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru yolu açıktır. Bu süreç için sigorta tahkim komisyonu başvuru süreci yazısı yol göstericidir. Başvuru öncesinde poliçe, yenileme teklifi, prim artış bildirimi ve tüm yazışmalar düzenli şekilde toplanmalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
- Bildirimin geldiği tarihi not etmemek,
- Bir aylık fesih süresini kaçırmak,
- Yeni teminat hazır olmadan feshetmek,
- Adres değişikliğini sigortacıya bildirmemek,
- Prim iadesini istememek.
Örnek Olay
Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir kişinin özel sağlık poliçesi yenileme döneminde ayarlama şartına dayanılarak yükseltilmiştir; teminatlar aynıdır. Kişi artış bildirimini aldığı günü not eder, iki hafta içinde alternatif teklifleri karşılaştırır ve bir aylık süre dolmadan yazılı fesih bildirimi gönderir. Yeni poliçe başlangıcını eski poliçenin bittiği gün olarak ayarlar; böylece teminatsız kalmadan daha uygun primli sözleşmeye geçer.
Ayarlama Şartının Sınırları
Ayarlama şartı sigortacıya sınırsız bir prim artırma yetkisi vermez. Şartın açık ve anlaşılır olması, artışın hangi ölçütlere göre yapılacağının poliçede yer alması gerekir. Belirsiz ve tek taraflı hükümler genel işlem koşulları denetiminde geçersiz sayılabilir. Ayrıntı için sigorta genel şartlarında haksız şart denetimi yazısına bakabilirsiniz. Sigortacı ayrıca sözleşmenin kurulmasından önce sigorta ettireni bilgilendirmekle yükümlüdür; bu bilgilendirmede prim değişiklik ihtimalinin de yer alması beklenir. Konuya ilişkin sigortacının aydınlatma yükümlülüğünü ihlali yazımız da faydalıdır.
Yazılı Fesih Bildirimi Nasıl Hazırlanır?
Fesih bildirimi kısa ve net olmalıdır. Poliçe numarası, sigorta ettirenin kimlik bilgileri, prim artış bildiriminin alındığı tarih, TTK m. 1414’e dayanılarak sözleşmenin feshedildiği ve işlemeyen döneme ait primin iadesinin istendiği yazılmalıdır. Bildirimin noter kanalıyla veya iadeli taahhütlü mektupla gönderilmesi ispat açısından avantajlıdır. Kopyası ve gönderi kaydı saklanmalıdır.
Prim Artışının Diğer Sigorta Türlerindeki Görünümü
Kasko ve trafik sigortasında yenileme primi hasar geçmişine, araç değerine ve tarife güncellemelerine göre değişebilir. Bu durumda çoğu zaman ayarlama şartından değil, yeni dönem teklifinden söz edilir; sigorta ettiren yeni teklifi kabul etmek zorunda değildir ve dilediği şirketle sözleşme yapabilir. Ayarlama şartı özellikle çok yıllı poliçelerde, sağlık ve hayat sigortalarında ve dönem içinde prim güncellemesi öngören sözleşmelerde önem kazanır. Sözleşmenin hangi türde olduğunu belirlemek, hangi hükmün uygulanacağını da belirler. Sağlık poliçelerinde yaşa bağlı artışlar ayrı bir konudur ve poliçe genel şartlarında düzenlenir; artışın kapsamı, sıklığı ve üst sınırı incelenmelidir.
Delillerin Toplanması
Prim artışına itiraz edilecekse şu belgeler önemlidir: eski ve yeni poliçe örnekleri, sigortacının artışı bildiren yazısı, yenileme teklifi, ödeme dekontları ve şirketle yapılan yazışmalar. İki poliçedeki teminat listesinin yan yana karşılaştırılması, teminat kapsamının gerçekten değişip değişmediğini gösterir. Bu karşılaştırma hem fesih hakkının niteliğini hem de olası bir tahkim başvurusunu güçlendirir. Ayrıca poliçe yenilemeye ilişkin şirket bilgilendirme metinleri ve genel şart sürümleri de saklanmalıdır.
Sonuç
Teminat kapsamı değişmeden yapılan ayarlama şartlı prim artışında sigorta ettirenin bildirimden itibaren bir ay içinde fesih hakkı vardır. Bu hak emredicidir ve süresi kısadır. Prim artışı ve poliçe yenilemesi konusunda hukuki destek için sigorta hukuku sayfamıza bakabilir, iletişim üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Yenileme döneminde prim artışını kabul etmek zorunda mıyım?
Zorunda değilsiniz. Sigortacı teminat kapsamını değiştirmeden ayarlama şartına dayanarak primi yükseltmişse, artış bildirimini aldığınız tarihten itibaren bir ay içinde sözleşmeyi feshedebilirsiniz.
Bir aylık süre ne zaman başlar?
Süre, sigortacının prim artışına ilişkin bildirimini sigorta ettirenin aldığı tarihten itibaren başlar. Bildirimin size ulaşma tarihini ispat edebilmek için zarf, e-posta ve mesaj kayıtları saklanmalıdır.
Teminat kapsamı daraltılıp prim artırılırsa aynı hüküm uygulanır mı?
Madde, teminat kapsamında değişiklik yapılmadan yapılan artışı düzenler. Kapsamın değiştiği durumlarda poliçe şartlarının değişmesi söz konusu olduğundan genel hükümler ve teklifnameden farklı hükümlere ilişkin korumalar da incelenmelidir.
Dayanak mevzuat
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1414, 1419, 1425, 1452
Sigorta Hukuku konusunda destek mi gerekiyor?
Durumunuzu anlatın, size en geç 24 saat içinde dönüş yapalım. Görüşme büroda veya online yapılabilir; paylaştığınız bilgiler gizli tutulur.