Türkiye’de Yaşayan Yabancıların Araç Tescili Nasıl Yapılır?

Türkiye’de ikamet izniyle yaşayan yabancıların araç satın alması ve bu aracı yasal olarak kullanabilmesi için tescil işleminin doğru şekilde yapılması gerekir. Bu yazıda yabancıların araç tescil sürecini ele alıyoruz.

Tescil Zorunluluğu ve Süresi

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, tescili zorunlu olan araçların satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde ilgili trafik tescil kuruluşuna tescil ettirilmesini zorunlu kılar. Bu süre, hem Türk vatandaşları hem de yabancı uyruklu araç sahipleri için aynı şekilde uygulanır. Sürenin kaçırılması, idari para cezası gibi yaptırımlara yol açabilir.

Yabancı Uyruklu Alıcıdan İstenen Belgeler

Türkiye’de araç satın alan bir yabancının tescil işlemini tamamlayabilmesi için genellikle şu belgeler istenir:

• Geçerli bir ikamet izni belgesi ve yabancı kimlik numarası,
• Pasaport,
• Araç satış sözleşmesi veya faturası (noter satışı yapılan araçlarda noter satış senedi),
• Zorunlu trafik sigortası poliçesi,
• Bazı durumlarda vergi kimlik numarası.

İkamet izninin geçerlilik süresinin, tescil işlemi sırasında yeterli olması önemlidir; süresi dolmuş veya yenileme sürecinde olan bir ikamet izniyle tescil işleminde gecikme yaşanabilir.

Yurt Dışında Tescilli Araçlarla Geçici Giriş

Kanun, tescil edildiği ülkenin tescil belgesi ve plakası bulunan ve Türkiye’ye geçici olarak giren araçlar için ayrı bir muafiyet rejimi öngörür. İkili veya çok taraflı uluslararası anlaşmalara göre bu tür araçlar, belirli bir süre için Türkiye’de tescil zorunluluğundan muaf tutulabilir. Bu süre aşıldığında ya araç yurt dışına çıkarılmalı ya da Türkiye’de tescil işlemi başlatılmalıdır; aksi hâlde gümrük ve trafik mevzuatı bakımından sorunlar doğabilir.

Satış ve Devir İşlemlerinde Noter Rolü

Araçların satış ve devir işlemleri, noterler aracılığıyla gerçekleştirilir. Noter, satış işlemini gerçekleştirirken tarafların kimlik bilgilerini (yabancı uyruklu taraflar için pasaport ve yabancı kimlik numarası) doğrular ve satış işlemini elektronik ortamda ilgili trafik tescil kuruluşuna bildirir. Yabancı alıcı veya satıcının Türkçe bilmemesi durumunda, önceki yazımızda ele aldığımız üzere noterlik işlemlerinde yeminli tercüman bulundurulması gerekir.

Sigorta ve Muayene Yükümlülükleri

Tescilli her araç için olduğu gibi, yabancı uyruklu araç sahiplerinin de zorunlu trafik sigortası yaptırması ve periyodik araç muayenesini zamanında gerçekleştirmesi gerekir. Bu yükümlülükler, araç sahibinin uyruğundan bağımsız olarak herkes için aynı şekilde uygulanır ve ihmal edilmesi hem idari para cezasına hem de kaza durumunda sigorta güvencesinin kaybına yol açabilir.

İkamet İzninin Sona Ermesi Durumunda Araç

Yabancının ikamet izninin süresi dolduğunda veya yenilenmediğinde, üzerine kayıtlı aracın tescili kendiliğinden iptal olmaz. Ancak Türkiye’den kalıcı olarak ayrılacak bir yabancının, aracını satması, bir yakınına devretmesi veya gümrük mevzuatına uygun şekilde yurt dışına çıkarması gerekir. Aksi hâlde araç, sahibinin Türkiye’de bulunmadığı bir dönemde vergi ve ceza borçları biriktirebilir.

Trafik Cezalarının Takibi

Yabancı uyruklu araç sahiplerinin trafik cezalarını takip edebilmesi için e-Devlet üzerinden sorgulama yapması mümkündür; ancak yabancı kimlik numarasının aktif olması bu sorgulamanın ön koşuludur. Cezaların ödenmemesi, aracın muayene veya satış işlemlerinde engel teşkil edebileceğinden düzenli takip önerilir.

Miras Yoluyla Araç İntikali

Yabancı bir araç sahibinin vefatı durumunda, aracın mirasçılara intikali de ayrı bir tescil işlemi gerektirir. Mirasçıların yabancı uyruklu olması hâlinde, veraset ilamı ve kimlik belgelerinin usulüne uygun şekilde (gerekiyorsa apostil ve tercümeyle) sunulması, intikal işleminin tamamlanması için gereklidir. Bu süreç, mirasçı sayısının fazla olduğu veya mirasçıların farklı ülkelerde yaşadığı durumlarda daha uzun sürebilir.

Kiralık veya Leasing Araçlarda Durum

Türkiye’de bir yabancının kendi adına araç satın almak yerine uzun süreli kiralama veya finansal kiralama (leasing) yoluyla araç edinmesi de mümkündür. Bu durumda araç, kiralayan şirket adına tescilli kalır ve yabancı sürücü, kiralama sözleşmesi ile ikamet izni belgesini birlikte bulundurarak aracı kullanabilir. Bu seçenek, özellikle Türkiye’de kısa-orta vadeli kalış planlayan yabancılar için tescil sürecini basitleştiren bir alternatif sunar.

Diplomatik Statüdeki Araç Tescili

Diplomatik statüdeki yabancıların araçları, Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla ayrı bir tescil rejimine tabidir ve bu araçlara özel plaka türleri tahsis edilir. Diplomatik statüsü sona eren kişilerin, araçlarını satması veya standart tescile geçirmesi için belirli bir süre tanınır; bu süre içinde işlem yapılmaması gümrük ve vergi mevzuatı bakımından ek yükümlülük doğurabilir.

Sigorta Priminde Uyruk Etkisi

Zorunlu trafik sigortası ve kasko primlerinin hesaplanmasında sigorta şirketleri, sürücünün hasarsızlık geçmişi gibi kriterleri dikkate alır. Yurt dışından gelen yabancıların, önceki ülkelerindeki hasarsızlık kayıtlarını Türkiye’deki sigorta şirketine belgelendirmesi hâlinde bazı şirketler bu geçmişi kısmen tanıyabilir; ancak bu uygulama şirketten şirkete değişir ve genel bir kural olarak kabul edilemez.

Motosiklet ve Diğer Araç Türlerinde Tescil

Motosiklet, römork gibi diğer motorlu araç türlerinin tescili de aynı üç aylık süre ve belge şartlarına tabidir. Yabancı uyruklu kişilerin bu tür araçlar için de ehliyet sınıfına uygun bir sürücü belgesine sahip olması gerekir; ehliyet değişimi süreciyle ilgili ayrıntılar ayrı bir yazımızda ele alınmaktadır.

Şirket Adına Araç Tescili

Türkiye’de kurulan yabancı sermayeli şirketler de kendi adlarına araç tescili yaptırabilir. Bu durumda tescil işlemi, şirketin ticaret sicili kaydı ve vergi kimlik numarası üzerinden yürütülür; şirket adına araç kullanacak yabancı çalışanların ayrıca geçerli bir sürücü belgesine sahip olması gerekir. Yabancı sürücü belgesinin Türkiye’de geçerliliği, önceki yazılarımızda ele aldığımız ehliyet değişimi sürecine tabi olabilir.

Elektrikli ve Alternatif Yakıtlı Araçlarda Durum

Elektrikli veya hibrit araç satın alan yabancı uyruklu kişiler için tescil süreci, teknik farklılıklar dışında genel usulden ayrılmaz; ancak bu araç türlerine ilişkin bazı vergi avantajları veya kısıtlamaların güncel mevzuata göre değişebileceği unutulmamalıdır. Tescil öncesinde ilgili trafik tescil kuruluşundan güncel bilgi alınması önerilir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Türkiye’de ikamet izniyle yaşayan bir yabancı, ikinci el bir araç satın alır. Noterde gerçekleştirilen satış işleminin ardından, ikamet izni ve yabancı kimlik numarasıyla üç ay içinde trafik tescil kuruluşuna başvurarak aracını adına tescil ettirir.

Sonuç

Türkiye’de yaşayan yabancıların araç tescili, Türk vatandaşlarıyla aynı temel kurallara tabi olmakla birlikte ikamet izni belgesinin güncelliği açısından ek dikkat gerektirir. Yabancılar hukuku alanında araç tescili veya ikamet izniyle ilgili sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.