Türkiye’de Yaşayan Yabancıların KVKK Kapsamındaki Hakları Nelerdir?

Türkiye’de yaşayan, çalışan veya herhangi bir işlem nedeniyle kişisel verisi bir kurum tarafından işlenen yabancıların, kişisel verilerinin korunması konusunda hangi haklara sahip olduğu sıklıkla merak edilen bir konudur. Bu yazıda yabancıların KVKK kapsamındaki haklarını ele alıyoruz.

KVKK’nın Uygulama Alanı Bakımından Uyruk Ayrımı Gözetmemesi

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, kişisel verisi tamamen veya kısmen otomatik olan ya da otomatik olmayan yollarla işlenen gerçek kişileri korumayı amaçlar ve bu koruma kapsamında ilgili kişinin uyruğuna dayalı bir ayrım öngörmez. Bu nedenle Türkiye’de ikamet eden, çalışan, öğrenim gören veya herhangi bir sözleşme ilişkisi içinde bulunan yabancıların kişisel verileri de aynı kanuni güvencelere tabidir.

İlgili Kişinin Sahip Olduğu Temel Haklar

KVKK m. 11, ilgili kişiye şu hakları tanır:

• Kendisiyle ilgili kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme,
• Kişisel verileri işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
• Verilerin işlenme amacını ve amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
• Yurt içinde veya yurt dışında verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
• Eksik veya yanlış işlenmiş verilerin düzeltilmesini isteme,
• Kanunda öngörülen şartlar çerçevesinde verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme,
• Otomatik sistemlerle analiz edilmesi sonucu aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
• Kanuna aykırı işleme nedeniyle uğradığı zararın giderilmesini talep etme.

Bu haklar, yabancı uyruklu kişiler için de aynen geçerlidir.

Veri Sorumlusuna Başvuru Süreci

İlgili kişi, yukarıdaki haklarını kullanmak için öncelikle veri sorumlusuna yazılı olarak veya kayıtlı elektronik posta, güvenli elektronik imza, mobil imza ya da veri sorumlusuna daha önce bildirilen elektronik posta adresi üzerinden başvurabilir. Veri sorumlusu, başvuruyu en geç otuz gün içinde ve kural olarak herhangi bir bedel talep etmeksizin sonuçlandırmak zorundadır; işlemin ayrıca bir maliyet gerektirmesi hâlinde Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir.

Kurul’a Şikayet Yolu

Veri sorumlusunun başvuruyu reddetmesi, yetersiz cevap vermesi veya süresinde cevap vermemesi durumunda, ilgili kişi bu cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikayette bulunabilir. Kurul, şikayeti inceleyerek veri sorumlusu hakkında idari yaptırım uygulanmasına karar verebilir.

Yabancı Çalışanların Özlük Verileri

İşveren, yabancı uyruklu çalışanının kimlik bilgileri, sağlık raporları, bordro bilgileri gibi kişisel verilerini KVKK’nın öngördüğü ilkelere (hukuka ve dürüstlük kurallarına uygunluk, amaçla bağlantılı ve sınırlı işleme, belirli sürelerle saklama gibi) uygun şekilde işlemekle yükümlüdür. Çalışma izni başvurusu sürecinde ilgili kamu kurumlarına yapılan veri paylaşımları, kanuni yükümlülüğün yerine getirilmesi kapsamında değerlendirilebilir; ancak bunun ötesindeki veri paylaşımları için ayrıca hukuki bir dayanağın (açık rıza gibi) bulunması gerekir.

Yurt Dışına Veri Aktarımı

Yabancı çalışanın verilerinin, örneğin çok uluslu bir şirketin yurt dışındaki merkez ofisine aktarılması gündeme gelebilir. KVKK, yurt dışına veri aktarımını, yeterli korumanın bulunduğu ülkelere aktarım veya Kurulca onaylanmış taahhütnameler gibi özel şartlara bağlar. Bu şartlar sağlanmadan yapılan aktarım, kanuna aykırılık teşkil eder ve hem şirket hem de veri işleyen açısından sorumluluk doğurabilir.

Kimlik Doğrulama ve Yabancı Kimlik Numarasının Kullanımı

Kurumların, yabancıların kimlik doğrulaması için pasaport veya yabancı kimlik numarasını talep etmesi, meşru bir veri işleme amacı olarak değerlendirilebilir; ancak bu bilgilerin gereğinden fazla toplanması veya amacı aşan şekilde kullanılması KVKK ilkelerine aykırılık oluşturabilir.

Otel, Emlak ve Diğer Ticari İşletmelerde Yabancı Verileri

Otel, emlak ofisi veya araç kiralama şirketi gibi işletmeler, hizmet sundukları yabancı müşterilerin pasaport ve iletişim bilgilerini kaydeder. Bu veri işleme faaliyetlerinin de KVKK kapsamında meşru bir amaca dayanması, gerekli aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve verilerin yalnızca hizmetin gerektirdiği süre boyunca saklanması gerekir. Turizm sektöründe yoğun olarak yabancı müşteriyle çalışan işletmelerin bu konuda özellikle dikkatli olması önerilir.

Rıza Olmadan Veri İşlenebilecek Haller

KVKK, her durumda açık rıza aranmasını şart koşmaz; kanunlarda açıkça öngörülmesi, bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan ilgili olması, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirmesi gibi hallerde açık rıza olmaksızın da veri işlenebilir. Örneğin çalışma izni başvurusu sürecinde ilgili kamu kurumlarına yapılan zorunlu bildirimler, bu istisnalar kapsamında değerlendirilir.

Biyometrik Verilerin İşlenmesi

Yabancıların parmak izi veya yüz tanıma gibi biyometrik verilerinin ikamet izni, sınır kapısı kontrolü gibi işlemler sırasında alınması, KVKK’da özel nitelikli kişisel veri olarak sınıflandırılan bu bilgilerin işlenmesi anlamına gelir. Bu tür verilerin işlenmesinde kanunda öngörülen ek güvenceler (daha sıkı saklama ve erişim kısıtlamaları gibi) uygulanır; kamu kurumlarınca yürütülen bu işlemler genellikle kanuni yükümlülüğün yerine getirilmesi kapsamında değerlendirilir.

Aydınlatma Yükümlülüğünün Dil Boyutu

Veri sorumlusunun ilgili kişiyi kişisel verilerinin işlenmesi hakkında aydınlatma yükümlülüğü, yabancı uyruklu ilgili kişiler bakımından pratik bir soru doğurur: aydınlatma metninin hangi dilde sunulması gerektiği. Kanun açık bir dil şartı öngörmese de, ilgili kişinin metni anlayabilmesi aydınlatmanın amacına uygun düşer; bu nedenle yabancı müşteri veya çalışanlarla yoğun çalışan kurumların aydınlatma metinlerini birden fazla dilde sunması iyi bir uygulama olarak önerilir.

Kamera Kaydı ve Biyometrik Veriler

Otel, işyeri veya konut sitelerinde yaygın olarak kullanılan güvenlik kameraları, yabancı ziyaretçilerin görüntülerini de kaydeder. Bu görüntüler kişisel veri niteliğinde olduğundan, kayıtların saklama süresi ve erişim yetkisi konusunda KVKK ilkelerine uyulması gerekir. Parmak izi veya yüz tanıma gibi biyometrik veri işleme faaliyetleri ise özel nitelikli kişisel veri kapsamında daha sıkı şartlara (açık rıza veya kanuni istisna) tabidir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Bir şirkette çalışan yabancı bir çalışan, özlük dosyasındaki bilgilerin eski işyerine yanlışlıkla paylaşıldığını öğrenir. Şirkete yazılı başvuru yaparak durumu bildiren çalışan, otuz gün içinde tatmin edici bir yanıt alamayınca Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikayette bulunur.

Sonuç

Türkiye’de yaşayan veya çalışan yabancılar, kişisel verilerinin korunması bakımından Türk vatandaşlarıyla aynı yasal güvencelere sahiptir. Yabancılar hukuku alanında kişisel verilerinizin korunmasına ilişkin sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.