Türkiye’yi Terke Davet Nedir? On Beş ile Otuz Gün Arası Süre, Çıkış İzin Belgesi ve Giriş Yasağına Etkisi

Sınır dışı etme kararı, yabancı için ciddi bir sonuçtur; ancak kanun bu kararın uygulanmasında yabancıya ülkeyi kendi isteğiyle terk etme imkânı tanıyabilir. Bu imkân, yabancının gözaltı veya geri gönderme merkezinde tutulmadan, kendi organizasyonuyla ayrılmasını sağlar ve giriş yasağı gibi ağır sonuçların hafifletilmesine katkıda bulunabilir. YUKK m. 56, bu mekanizmayı “Türkiye’yi terke davet” başlığıyla düzenler. Bu yazıda sürenin nasıl işlediğini, kimlere tanınmadığını ve çıkış belgesinin anlamını anlatıyoruz.

Sınır Dışı Kararı ve Terke Davet

YUKK m. 56/1’e göre sınır dışı etme kararı alınanlara, sınır dışı etme kararında belirtilmek kaydıyla, Türkiye’yi terk edebilmeleri için on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınır. Bu süre, yabancının kişisel işlerini toparlaması, bilet alması ve düzenli biçimde ayrılması için tanınır. Süre tanınıp tanınmayacağı kararda açıkça belirtilmelidir; belirtilmemişse yabancı tarafından süre iddiası ileri sürülmesi zordur. Bu nedenle tebliğ edilen kararın dikkatle incelenmesi gerekir.

Süre Tanınmayanlar

Aynı fıkraya göre kaçma ve kaybolma riski bulunanlara, yasal giriş veya yasal çıkış kurallarını ihlal edenlere, sahte belge kullananlara, asılsız belgelerle ikamet izni almaya çalışanlara veya aldığı tespit edilenlere, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlara bu süre tanınmaz. Bu kişiler hakkında idari gözetim kararı alınabilir. Bu ayrım, ülkeyi düzenli terk edeceği öngörülen yabancılarla, kaçma riski yüksek olanlar arasında bir fark yaratır. Idari gözetim için idari gözetim kararına itiraz yazısına bakabilirsiniz.

Çıkış İzin Belgesi

Türkiye’den çıkış için süre tanınan kişilere Çıkış İzin Belgesi verilir. Bu belge hiçbir harca tabi değildir. Ancak vize ve ikamet harçları ile bunların cezalarına ilişkin yükümlülükler saklıdır (m. 56/2). Yani yabancı, belgeyi almış olması nedeniyle önceki harç ve ceza borçlarından kurtulmaz. Bu borçların ödenmemesi, ileride Türkiye’ye giriş yaparken sorun yaratabilir; kanun, kamu alacaklarını ödemeyi kabul etmeyenlere vize verilmeyeceğini de düzenler (m. 15/1-ğ).

Giriş Yasağına Etkisi

YUKK m. 9/2’ye göre Türkiye’den sınır dışı edilen yabancıların Türkiye’ye girişi, Genel Müdürlük veya valilikler tarafından yasaklanır; ancak m. 56 uyarınca Türkiye’yi terke davet edilenlerden, süresi içinde ülkeyi terk edenler hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir (m. 9/5). Bu düzenleme, gönüllü ve düzenli çıkışı teşvik eder. Giriş yasağının süresi kural olarak en fazla beş yıldır; kamu düzeni veya güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre en fazla on yıl daha artırılabilir (m. 9/3). Giriş yasağı ve itiraz için giriş yasağı ve tahdit kodlarına itiraz yazısına göz atabilirsiniz.

Süresinde Ayrılmamanın Sonuçları

Türkiye’yi terke davet edilip de süresi içinde ayrılmayanlar hakkında idari para cezası uygulanır (m. 102/1-c). Ayrıca yabancı sınır dışı işlemlerinin uygulanması için yakalanabilir ve idari gözetim kararı alınabilir (m. 57/2, “kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın Türkiye’den çıkmaları için tanınan sürede çıkmayan”). Bu nedenle tanınan sürenin kesinlikle kullanılması ve sürenin dolmasına yakın acil bir engel çıkarsa idareye yazılı bildirim yapılması önemlidir. Mazeret gösterilen durumlarda idarenin değerlendirmesi mümkündür.

Dava Süresi ve Ülkeyi Terk Süresi Farkı

Sınır dışı kararına karşı kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir (m. 53/3). Ülkeyi terk süresi ise on beş ile otuz gün arasında olabilir. Bu iki süre farklı işler: dava süresi kısa, terk süresi daha uzundur. Yabancı dava açtığında dava süresi içinde ya da yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla sınır dışı edilmez. Dolayısıyla yabancı hem dava yoluna başvurup hem de süre tanınmışsa ayrılma seçeneğini değerlendirmelidir. Sınır dışı kararına itiraz için sınır dışı etme kararına itiraz yazısına bakabilirsiniz.

Gönüllü Geri Dönüş Seçeneği

Hakkında sınır dışı etme kararı alınmış ve menşe ülkesine gönüllü olarak geri dönmek isteyen düzensiz göçmenlerden Genel Müdürlüğün uygun gördüğü kişilere ayni veya nakdi destek sağlanabilir (m. 60/A). Bu, terke davet ile birlikte değerlendirilebilecek bir seçenektir. Gönüllü geri dönüş için gönüllü geri dönüş ve uyum danışmanlığı yazısına bakabilirsiniz.

Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar

Terke davet süresi tanınan yabancı, tebligatın tarihini not etmeli, sürenin bitiş gününü hesaplamalı ve çıkış biletini erken almalıdır. Çıkış yaparken Çıkış İzin Belgesini yanında bulundurmalı ve belge üzerindeki şartları kontrol etmelidir. Ayrıca pasaport ve diğer belgelerin geçerliliğini kontrol etmek, çıkış sırasında sorun yaşanmasını önler. Ülkeden çıkış tarihi, ileride giriş yasağı değerlendirmelerinde delil olabilir; bu nedenle çıkış kaydının alınması önemlidir.

Süre İçinde Ayrılmanın Kayıt Altına Alınması

Yabancı ülkeden ayrılırken çıkış işleminin sınır kapısında kayda geçirilmesi, süresi içinde ayrıldığının ispatı bakımından önemlidir. Uçuş bileti, pasaptaki çıkış damgası veya elektronik çıkış kaydı gibi belgeler saklanmalıdır. İleride giriş yasağı olup olmadığına ilişkin bir sorun çıkarsa, bu belgeler yabancının düzenli biçimde ayrıldığını göstermek için kullanılabilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Süreyi yanlış hesaplamak,
• Sınır dışı kararında sürenin belirtilip belirtilmediğini kontrol etmemek,
• Çıkış İzin Belgesi olması nedeniyle harç ve cezaların silineceğini sanmak,
• Mazeret durumunda idareye başvurmamak,
• Dava süresini ve terk süresini karıştırmak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. İkamet izni süresini aşan bir yabancı hakkında sınır dışı kararı alınır; kararda yabancıya yirmi gün ülkeyi terk süresi tanınır ve Çıkış İzin Belgesi verilir. Yabancı sürenin dolmasına birkaç gün kala ülkeyi terk eder. İdari para ve harç yükümlülükleri saklı kalır; ancak yabancı süresi içinde çıktığı için giriş yasağı kararı alınmayabilir. Kişi ödemelerini tamamlayarak ileride yeniden başvuru yapmayı düşünebilir.

Sonuç

Terke davet mekanizması, sınır dışı kararı alınanlara düzenli çıkış imkânı tanır ve giriş yasağı riskini azaltabilir; ancak kaçma riski olanlar bu imkândan yararlanamaz. Sürelerin doğru takibi ve belgelerin saklanması önemlidir. Sınır dışı kararıyla karşılaştıysanız yabancılar hukuku alanında dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. İletişim sayfamızdan bize telefonla veya mesajla ulaşabilirsiniz.