Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi Ne İş Yapar?

Mirasbırakan, son arzularının eksiksiz ve doğru şekilde yerine getirilmesini güvence altına almak için vasiyetnamesinde bir vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilir. Bu yazıda görevlinin nasıl atandığını, görev ve yetkilerini ele alıyoruz.

Atanması ve Ehliyet Şartı

TMK m. 550’ye göre mirasbırakan, vasiyetnameyle bir veya birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilir. Görevlinin, göreve başladığı sırada fiil ehliyetine sahip olması gerekir. Görevliye sulh hâkimi tarafından bu görev bildirilir; bildirim tarihinden itibaren on beş gün içinde görevi kabul etmediğini sulh hâkimine bildirmezse, görev kabul edilmiş sayılır.

Birden Çok Görevli Atanması Hâli

Birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi atanmışsa, tasarruftan veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça bunlar görevi birlikte yürütür (TMK m. 551). Görevlilerden biri görevi kabul etmez, edemez veya herhangi bir sebeple görevi sona ererse, mirasbırakanın tasarrufundan aksi anlaşılmadıkça diğerleri göreve devam eder. Acele hâllerde, birlikte hareket etmek üzere atanmış olsalar bile her biri gerekli işlemleri tek başına yapabilir.

Görev ve Yetkilerin Kapsamı

TMK m. 552’ye göre görevli, mirasbırakanın tasarrufunda aksini öngörmüş veya sınırlı bir görev vermiş olmadıkça, son arzuların yerine getirilmesi için gerekli tüm işlemleri yapmakla görevli ve yetkilidir. Bu kapsamda görevli şunları yapar:

• Terekedeki mal, hak ve borçların listesini düzenler
• Terekeyi yönetir ve gerektiğinde mal zilyetliğinin kendisine devrini ister
• Tereke alacaklarını tahsil eder, borçlarını öder
• Vasiyetleri yerine getirir
• Terekenin paylaşılması için plan hazırlar
• Tereke ile ilgili dava ve takiplerde miras ortaklığını temsil eder

Tereke Malları Üzerinde Tasarruf Yetkisi

Mirasbırakan taahhüt etmiş olmadıkça, terekeye dahil malların görevli tarafından devri veya bunlar üzerinde sınırlı ayni haklar kurulması, sulh hâkiminin yetki vermesine bağlıdır (TMK m. 553). Hâkim, olanak bulunduğu takdirde mirasçıları dinledikten sonra karar verir. Olağan giderleri karşılayacak ölçüdeki tasarruflar için ayrıca yetki almaya gerek yoktur.

Görevin Sona Ermesi

Görevlinin görevi, ölümü veya atanmasını geçersiz kılan bir sebebin varlığı hâlinde kendiliğinden sona erer (TMK m. 554). Görevli, sulh hâkimine yapacağı bir beyanla görevinden ayrılabilir; ancak görev uygunsuz bir zamanda bırakılamaz, yani ayrılığın terekeye zarar vermeyecek bir zamanda gerçekleşmesi beklenir.

Denetim ve Görevden Alınma

Görevli, görevinin yerine getirilmesinde sulh hâkiminin denetimine tâbidir (TMK m. 555). Hâkim, şikâyet üzerine veya kendiliğinden gereken önlemleri alır. Görevlinin yetersiz olduğu, görevini kötüye kullandığı veya ağır ihmali tespit edilirse, sulh hâkimi tarafından görevine son verilir; bu karara karşı tebliğinden itibaren on beş gün içinde asliye mahkemesine itiraz edilebilir ve verilen karar kesindir.

Sorumluluğu

Görevli, görevini yerine getirirken özen göstermekle yükümlüdür ve ilgililere karşı bir vekil gibi sorumludur (TMK m. 556). Bu, görevlinin terekeyi kendi malı gibi değil, üçüncü kişilerin (mirasçılar ve vasiyet alacaklıları) menfaatini gözeterek özenle yönetmesi gerektiği anlamına gelir.

Görevlinin Ücret Hakkı

Vasiyeti yerine getirme görevlisi, hizmetinin karşılığında uygun bir ücret isteyebilir; bu ücret terekeden karşılanır. Ücretin miktarı, terekenin büyüklüğüne ve görevin kapsamına göre değişebilir; anlaşmazlık hâlinde sulh hâkimi ücreti belirleyebilir.

Görevlinin Mirasçılarla İlişkisi

Vasiyeti yerine getirme görevlisi, mirasçıların yerine geçmez; mirasçılar terekedeki haklarını korumaya devam eder ve görevlinin işlemlerinden bilgilendirilmeyi talep edebilir. Görevli, açtığı veya aleyhine açılan davalar ile yaptığı takipleri mirasçılara bildirmekle yükümlüdür; bu şeffaflık yükümlülüğü, mirasçıların terekenin yönetimini denetleyebilmesini sağlar.

Görevlinin Miras Ortaklığını Temsili

Görevli, tereke ile ilgili dava ve takiplerde miras ortaklığını temsil eder; mirasçılar tarafından açılmış davalardan görevi ile ilgili olanlara müdahil olarak katılabilir. Bu temsil yetkisi, terekenin üçüncü kişilerle olan hukuki ilişkilerinin tek bir elden ve tutarlı biçimde yürütülmesini sağlar.

Görevlinin Atanmadığı Durumlarda Terekenin Yönetimi

Mirasbırakan bir vasiyeti yerine getirme görevlisi atamamışsa, terekenin yönetimi kural olarak mirasçılara aittir; ancak mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa, sulh mahkemesinden bir temsilci atanması istenebilir. Bu, vasiyeti yerine getirme görevlisi ile miras ortaklığı temsilcisi arasındaki temel farkı da ortaya koyar: biri mirasbırakan tarafından, diğeri mahkeme tarafından atanır.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Bir mirasbırakan, vasiyetnamesinde güvendiği bir avukatı vasiyeti yerine getirme görevlisi olarak atamıştır. Mirasbırakanın ölümünden sonra bu avukat, terekenin defterini tutmuş, mirasçılar arasında anlaşmazlık çıkan bir taşınmazın satışı için sulh hâkiminden yetki almış ve satış bedelini mirasçılar arasında miras payları oranında dağıtmıştır.

Görevlinin Terekedeki İşletmeyi Yönetmesi

Terekede bir ticarethane, imalathane veya başka bir işletme bulunuyorsa, bu işletmenin görevli tarafından geçici olarak sürdürülmesi veya tasfiyesi de görevin kapsamına girebilir. Görevli, işletmenin devamında yarar görürse faaliyeti sürdürür; yarar görmezse tasfiyesi için gerekli önlemleri alır. Bu yetki, terekenin ekonomik değerinin korunması açısından büyük önem taşır.

Doğru Görevli Seçiminin Önemi

Mirasbırakanın vasiyeti yerine getirme görevlisi olarak seçeceği kişinin, terekenin niteliğine uygun bilgi ve deneyime sahip olması önemlidir; karmaşık bir terekede (şirket payları, çok sayıda taşınmaz) bir avukat veya mali danışmanın görevlendirilmesi, sürecin daha sağlıklı yürütülmesini sağlayabilir. Mirasbırakan, birden fazla aday arasında seçim yaparken güven, tarafsızlık ve teknik yeterlilik kriterlerini birlikte değerlendirmelidir.

Görevlinin Mirasçılık Belgesi Sürecine Katkısı

Vasiyeti yerine getirme görevlisi, mirasçılık belgesi başvurusu sürecinde de mirasçılara destek olabilir; terekenin envanterini önceden çıkarmış olması, mirasçılık belgesi ve veraset vergisi beyannamesi için gerekli bilgilerin hızlıca derlenmesini kolaylaştırır.

Sonuç

Vasiyeti yerine getirme görevlisi, mirasbırakanın son arzularının tarafsız, düzenli ve mirasçılardan bağımsız biçimde uygulanmasını sağlayan önemli bir kurumdur. Görevin doğru kişiye verilmesi ve yetkilerin net biçimde belirlenmesi, mirasçılar arasındaki olası anlaşmazlıkların azalmasına katkı sağlar. Miras hukuku hizmetlerimiz için miras hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.