Vize Türleri Nelerdir, Vize İhlalinin Sonuçları Nedir?

Türkiye’ye seyahat edecek yabancıların karşılaştığı ilk hukuki adım vize sürecidir. Bu yazıda vize türlerini ve vize ihlalinin doğurduğu sonuçları ele alıyoruz.

Genel Vize Zorunluluğu

6458 sayılı Kanun m. 11/1 uyarınca Türkiye’de doksan güne kadar kalacak yabancılar, vatandaşı oldukları veya yasal olarak bulundukları ülkedeki konsolosluklardan, geliş amaçlarını da belirten bir vize alarak Türkiye’ye gelir. Vizenin veya vize muafiyetinin sağladığı kalış süresi, her yüz seksen günde doksan günü geçemez; bu kural, yabancıların Türkiye’de sürekli kalış sağlamak amacıyla kısa aralıklarla giriş çıkış yapmasını önlemeye yöneliktir.

Vize Muafiyeti

Kanun m. 12, bazı yabancıların Türkiye’ye girişte vize şartından muaf tutulacağını düzenler: Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalarla veya Cumhurbaşkanı kararıyla vizeden muaf tutulan ülke vatandaşları, giriş tarihinde geçerli ikamet veya çalışma izni bulunanlar, 5682 sayılı (mülga) Pasaport Kanunu m. 18’e göre yabancılara mahsus damgalı pasaport sahipleri ve 5901 sayılı Kanun m. 28 kapsamındaki Mavi Kart sahipleri bu kapsamdadır.

Sınır Kapılarında Verilen Vize

Kanun m. 13 uyarınca, vize almadan sınır kapılarına gelen ve süresi içinde Türkiye’den ayrılacağını belgeleyen yabancılara istisnai olarak sınır vizesi verilebilir. Bu vize, Cumhurbaşkanınca farklı bir süre belirlenmediği sürece en fazla on beş gün kalma hakkı sağlar ve insani nedenlerle sağlık sigortası şartı aranmayabilir.

Havalimanı Transit Vizesi

Türkiye üzerinden yalnızca transit geçecek bazı yabancılara, Kanun m. 14 uyarınca havalimanı transit vizesi şartı getirilebilir. Bu vize türü, konsolosluklarca en fazla altı ay içinde kullanılmak üzere düzenlenir ve hangi ülke vatandaşlarının bu vizeye tabi olduğu Bakanlık ve Dışişleri Bakanlığınca müştereken belirlenir.

Vize Verilmeyecek Haller

Kanun m. 15, belirli durumlarda vize verilmeyeceğini düzenler: geçerli pasaportu olmayanlar, Türkiye’ye girişi yasaklı olanlar, kamu düzeni veya güvenliği açısından sakıncalı görülenler, kamu sağlığına tehdit oluşturan hastalık taşıyanlar, geçerli sağlık sigortası bulunmayanlar, yeterli mali imkâna sahip olmayanlar ve vize ihlalinden doğan borçlarını ödemeyi kabul etmeyenler bu kapsamdadır. Bakanın onayıyla, bu kapsamda olsa dahi istisnai olarak vize verilmesi mümkündür.

Vize İhlalinin Sonuçları

Vize süresinin veya vize muafiyeti süresinin aşılması, Kanun m. 54/1-e uyarınca sınır dışı etme kararı alınmasına yol açabilen hallerden biridir; süre on günden fazla aşılmışsa bu risk somutlaşır. Vize ihlali ayrıca 6183 sayılı Kanun’a göre takip ve tahsil edilecek bir idari para cezası doğurur; bu borcun ödenmemesi, kişinin ileride yeniden vize almasını da zorlaştırabilir (Kanun m. 15/1-ğ).

Vizenin İptal Edilebileceği Haller

Kanun m. 16, vizenin şu hallerde iptal edilebileceğini öngörür: sahteciliğe konu olması, üzerinde tahrifat yapılması, vize sahibinin girişinin yasaklanması, suç işleyebileceği yönünde kuvvetli şüphe bulunması, pasaportun sahte veya geçersiz olması, vizenin amacı dışında kullanılması veya vizenin verilmesine esas şartların artık geçerli olmaması. Ayrıca vize süresi içinde yabancı hakkında sınır dışı etme kararı alınması hâlinde vize kendiliğinden iptal edilir.

Vize İhlalinin Giriş Yasağına Etkisi

Vize ihlali nedeniyle sınır dışı edilen bir yabancı hakkında ayrıca giriş yasağı kararı da alınabilir; bu durumda kişinin belirli bir süre Türkiye’ye tekrar giriş yapması engellenir. Giriş yasağı ve tahdit kodlarına itiraz süreci, konuya ilişkin ayrı yazımızda ele alınmıştır.

Elektronik Vize (e-Vize) Uygulaması

Türkiye, birçok ülke vatandaşı için elektronik vize (e-Vize) sistemini uygulamaktadır; bu sistem, başvuru sahibinin internet üzerinden kısa sürede vize alabilmesini sağlar. e-Vize de tıpkı diğer vize türleri gibi belirli bir kalış süresi ve giriş sayısı ile sınırlıdır; sistemde beyan edilen bilgilerin doğruluğu, kağıt üzerinde alınan vizelerde olduğu gibi önemlidir ve yanlış beyan vizenin iptaline yol açabilir.

Vize Süresinin Hesaplanmasında Dikkat Edilecek Noktalar

Vize süresinin “her yüz seksen günde doksan gün” şeklindeki hesaplama yöntemi, yabancıların sıklıkla yanlış anladığı bir konudur. Bu hesaplama, sabit takvim dönemlerine göre değil, hareketli (geriye dönük) yüz seksen günlük bir pencere üzerinden yapılır; bu nedenle art arda kısa aralıklarla yapılan seyahatlerde toplam kalış süresinin doksan günü aşıp aşmadığının dikkatli hesaplanması gerekir.

E-Vize Uygulaması

Türkiye’nin geliştirdiği elektronik vize (e-Vize) sistemi, belirli ülke vatandaşlarının çevrim içi başvuru yaparak kısa süre içinde vize almasını sağlar. E-Vize, yalnızca turistik veya ticari amaçlı ziyaretler için geçerlidir ve çalışma veya öğrenim amaçlı kalışlar için kullanılamaz. E-Vize başvurusunda beyan edilen bilgilerin doğruluğu önemlidir; yanlış beyan, vizenin iptaline ve ileride yeniden vize alınmasında zorluğa yol açabilir.

Vize Muafiyeti ile İkamet İzni Arasındaki İlişki

Vizeden muaf olarak veya kısa süreli vize ile Türkiye’ye giren bir yabancının, doksan günlük süreyi aşacak şekilde kalmayı planlaması durumunda, süre dolmadan bir ikamet izni başvurusunda bulunması gerekir. Vize veya vize muafiyeti süresinin dolmasından sonra ikamet izni başvurusu yapılması, hem vize ihlali hem de kayıt dışı kalış riskini doğurur. Bu nedenle Türkiye’de uzun süreli kalmayı planlayan yabancıların, kalış sürelerini önceden planlaması önemlidir.

Vize İhlalinin İdari Para Cezasının Hesaplanması

Vize veya vize muafiyeti süresinin aşılması durumunda uygulanan idari para cezası, aşılan gün sayısına göre kademeli olarak artan bir tarifeye dayanır. Bu cezanın ödenmemesi, kişinin havalimanında veya sınır kapısında alıkonulmasına, ayrıca gelecekteki vize başvurularının olumsuz etkilenmesine yol açabilir. Cezanın çıkışta ödenmesi, sürecin daha hızlı ilerlemesini sağlayan pratik bir yöntemdir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Turistik amaçla doksan gün vizeyle Türkiye’ye gelen bir yabancı, planladığından uzun kalarak vize süresini on beş gün aşar. Durumun tespiti üzerine hakkında idari para cezası uygulanır ve sınır dışı etme süreci başlatılır.

Sonuç

Vize türleri ve süreleri, yabancının Türkiye’de yasal kalışının temelini oluşturur; vize ihlali hem idari para cezası hem de sınır dışı etme riski doğurabilecek ciddi bir konudur. Yabancılar hukuku alanında vize veya vize ihlali sürecinizde bizimle iletişime geçebilirsiniz.