Babalık Davası (TMK 301): Babalığın Tespiti, Süre ve Nafaka

Anne ile babası evli olmayan bir çocuğun babasıyla hukuki bağ kurulması, çocuğun nafaka, miras ve kimlik hakları bakımından büyük önem taşır. Baba çocuğu gönüllü olarak tanımıyorsa bu bağ ancak mahkeme kararıyla kurulabilir. Türk Medeni Kanunu’nda bu davanın adı babalık davasıdır. Bu yazıda babalık davasının şartlarını, sürelerini, ispat yöntemlerini ve davayla birlikte ileri sürülebilecek talepleri açıklıyoruz.

Babalık Davasının Amacı

Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 282’ye göre çocuk ile baba arasındaki soybağı, ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur. Babalık davası, bu yollardan hâkim hükmü ile soybağı kurulmasını sağlar. Babanın gönüllü olarak tanıma yapması mümkünken tanımaktan kaçındığı durumlarda babalık davası tek yoldur.

Evlilik dışı doğan çocuğun genel hakları için evlilik dışı doğan çocuğun hakları yazımıza bakabilirsiniz.

Davayı Kimler Açabilir?

TMK m. 301’e göre çocuk ile baba arasındaki soybağının belirlenmesini ana ve çocuk isteyebilir.

• Ana: Kendi adına dava açar.
• Çocuk: Küçükse kendisine atanan kayyım aracılığıyla, ergin olduktan sonra ise kendisi dava açar.

Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır. Dava açıldığında Cumhuriyet savcısına ve Hazineye, dava çocuk tarafından açılmışsa ayrıca anaya bildirilir.

Önceki Soybağının Durumu

Babalık davası açılabilmesi için çocuğun başka bir erkekle soybağının bulunmaması gerekir. Örneğin anne çocuğun doğumu sırasında başka biriyle evliyse, çocuğun kocayla soybağı TMK m. 285’teki babalık karinesiyle kurulmuştur. Bu durumda önce bu soybağının soybağının reddi davası ile ortadan kaldırılması gerekir. Uygulamada iki dava birlikte açılabilir; ancak babalık davasının sonuçlanması, reddin kesinleşmesine bağlıdır.

Babalık Karinesi (TMK 302)

TMK m. 302’ye göre davalının çocuğun doğumundan önceki üç yüzüncü gün ile yüz sekseninci gün arasında ana ile birleşmiş olması babalığa karine sayılır. Ana rahmine düşme bu sürenin dışında gerçekleşmiş olsa bile, davalının ana rahmine düşme döneminde ana ile birleşmiş olması da aynı karineyi doğurur.

Davalı, babalığının başka bir kişinin babalığından daha az olası olduğunu ispat ederse karine düşer.

Günümüzde bu karinelerin pratik önemi, genetik incelemenin yaygınlaşmasıyla azalmıştır. Ancak genetik incelemenin yapılamadığı durumlarda karineler hâlâ önem taşır.

Genetik İnceleme

Babalık davasında en güçlü delil genetik incelemedir (DNA testi). Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 292 uyarınca:

• Soybağının tespiti için zorunlu olması ve bilimsel verilere uygun bulunması kaydıyla taraflar ve üçüncü kişiler kan veya doku örneği alınmasına katlanmakla yükümlüdür.
• İnceleme sağlık bakımından tehlikeli olmamalıdır.
• Haklı bir sebep olmaksızın kaçınılması hâlinde hâkim zor kullanılarak inceleme yapılmasına karar verebilir.

Babanın ölmüş olması hâlinde inceleme için mirasçılardan örnek alınması veya başka bilimsel yöntemlere başvurulması gündeme gelebilir.

Süreler

Babalık davasında süreler davacıya göre farklıdır:

TMK m. 303 uyarınca dava çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir. Ananın dava hakkı doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer.

Çocuk bakımından kanunda öngörülen süre, Anayasa Mahkemesi’nin 27.10.2011 tarihli ve E.2010/71, K.2011/143 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu nedenle çocuk, ergin olduktan sonra da süre sınırı olmadan babalık davası açabilir.

Çocuğun başka bir erkekle soybağı varsa, uygulamada bir yıllık süre bu soybağının ortadan kalktığı tarihten itibaren işlemeye başlar.

Babalık Davasıyla Birlikte İleri Sürülebilecek Talepler

Çocuk için nafaka

TMK m. 329 uyarınca babalık davasıyla birlikte çocuk için nafaka istenebilir. Babalık kuvvetle muhtemel görülüyorsa hâkim, dava sonuçlanmadan önce uygun bir nafakaya hükmedebilir.

Annenin giderleri

TMK m. 304’e göre ana, babalık davasıyla birlikte veya ayrı olarak babadan şunları isteyebilir:

• Doğum giderleri,
• Doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri,
• Gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer giderler.

Bu talepler için TMK m. 304’te ayrı süreler öngörülmüştür ve dikkate alınmalıdır.

Davanın Sonuçları

Babalık davası kabul edilirse:

• Çocuk ile baba arasında soybağı doğum tarihinden itibaren kurulur.
• Çocuk babanın nüfus kaydına işlenir.
• Çocuk babanın yasal mirasçısı olur ve miras payı evlilik içi çocukla eşittir.
• Baba çocuğun bakım giderlerine katılmakla yükümlü olur.
• Baba ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulabilir.
• Velayet kural olarak annede kalmaya devam eder (TMK m. 337); değişiklik ayrıca değerlendirilir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz:

Uzun süreli bir birliktelik yaşayan ancak evlenmeyen bir çiftin çocuğu doğmuş, baba çocuğu tanımayı reddetmiştir. Anne, doğumdan sonraki dokuzuncu ayda babalık davası açarak çocuk için nafaka, doğum giderleri ve doğumdan önceki ve sonraki geçim giderlerini talep etmiştir. Dava sırasında davalı genetik incelemeye gelmemiş; mahkeme HMK m. 292 uyarınca incelemenin zorla yapılmasına karar vermiştir. İnceleme sonucunda babalık tespit edilmiş ve mahkeme soybağının kurulmasına, çocuk için nafakaya ve annenin giderlerinin ödenmesine hükmetmiştir.

Yıllar sonra, babanın ölümünden sonra mirasçılar çocuğun mirasçılığına itiraz etmiş; ancak kesinleşmiş babalık hükmü nedeniyle çocuğun diğer altsoyla eşit miras hakkına sahip olduğu kabul edilmiştir. Bu örnek, davanın yalnızca nafaka için değil, çocuğun ileride doğacak miras hakları için de önemli olduğunu gösterir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Babalık davası aile mahkemesinde görülür. Yetki bakımından TMK m. 283 uyarınca soybağına ilişkin davalar taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.

Pratik Öneriler

• Ana dava açacaksa doğumdan itibaren bir yıllık süreyi kaçırmamalıdır.
• Çocuğun nafaka ve miras hakları için dava gecikmeden açılmalıdır.
• İlişkiyi gösteren belgeler, yazışmalar ve tanıklar hukuka uygun şekilde hazırlanmalıdır.
• Çocuğun başka bir erkekle soybağı varsa önce veya birlikte soybağının reddi yolu değerlendirilmelidir.

Sonuç

Babalık davası, evlilik dışı doğan çocuğun babasıyla hukuki bağının kurulmasını ve buna bağlı nafaka ile miras haklarının güvence altına alınmasını sağlar. Ana için süre kısa olsa da çocuğun dava hakkı süre sınırına bağlı değildir. Aile hukuku alanında babalık davası ve çocuğunuzun haklarına ilişkin değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.