Bedelsiz Onarım Talebinde Otuz İş Günü: Süre Aşılırsa Tüketici Hangi Hakları Kullanabilir?

Ayıplı çıkan ürününüzü servise verdiniz; “birkaç gün içinde hazır olur” dediler. Haftalar geçiyor, telefonlara net cevap verilmiyor, ürün hâlâ dönmüyor. Tüketici bu noktada ne kadar bekleyeceğini ve hangi hakkını kullanabileceğini bilmek ister. TKHK, onarım ve değişim taleplerine kesin bir azami süre koyar ve bu süre aşılınca tüketiciye yeni haklar tanır. Bu yazıda söz konusu süre kuralını, istisnalarını ve sonrasında yapılabilecekleri anlatıyoruz.

Onarım Hakkının Yeri

TKHK m. 11/1-c uyarınca tüketici, aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın bedelsiz onarılmasını isteyebilir. İmkân varsa ayıpsız bir misli ile değiştirme de istenebilir. Bu iki hak, ayıplı mal karşısında tüketicinin ürünü koruma tercihidir. Seçimlik haklardan diğerleri ise sözleşmeden dönme ve ayıp oranında indirimdir. Tüketici hangi hakkı seçtiğini satıcıya açıkça bildirmelidir; satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür.

Otuz İş Günü Kuralı

TKHK m. 11/4’e göre bedelsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi haklarından birinin seçilmesi durumunda, bu talebin satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltilmesinden itibaren azami otuz iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise altmış iş günü içinde yerine getirilmesi zorunludur. Ancak 58. madde uyarınca çıkarılan yönetmelik eki listede yer alan mallara ilişkin tüketicinin bedelsiz onarım talebi, yönetmelikte belirlenen azami tamir süresi içinde yerine getirilir. Bu süre aşılırsa tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir. Sürenin başlangıcı, talebin muhataba ulaştığı tarihtir; bu yüzden talebi e-posta, noter ihtarı, kayıtlı elektronik posta veya servis kaydı gibi tarihi kanıtlanabilir yollarla yapmak önemlidir. İş günü hesabında hafta sonu ve resmi tatiller sayılmaz.

Süre Aşıldığında Yapılacaklar

Otuz iş günü içinde onarım veya değişim yapılmazsa tüketici sözleşmeden dönebilir; bu durumda satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirir ve ödediği bedelin tamamının derhâl iadesini ister. Alternatif olarak malı alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteyebilir. TKHK m. 11/5’e göre sözleşmeden dönme veya indirim hakkı seçildiğinde ödenen bedelin tümü veya indirim tutarı derhâl tüketiciye iade edilir. Bu haklar arasında geçişte tüketicinin ayrıca satıcıdan izin almasına gerek yoktur; kanun bu geçişi doğrudan tanır. Yine de yazılı bildirim yaparak seçilen yeni hakkı açıkça belirtmek uyuşmazlığı azaltır.

Orantısızlık İstisnası

Onarım veya değişim her zaman mümkün olmayabilir. TKHK m. 11/3’e göre bedelsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesinin satıcı için orantısız güçlükleri beraberinde getirecek olması hâlinde tüketici, sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından birini kullanabilir. Orantısızlığın tayininde malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici açısından sorun teşkil edip etmeyeceği gibi hususlar dikkate alınır. Örneğin bedeli düşük bir ürün için çok yüksek onarım masrafı gerekiyorsa, satıcı onarım yerine dönme veya indirimi önerebilir. Bu değerlendirme somut olaya göre yapılır ve satıcının tek taraflı olarak “orantısız” demesi yeterli olmaz.

Yönetmelik Listesindeki Mallar

Bazı mallar için azami tamir süreleri yönetmelikle ayrıca belirlenmiştir. Bunlar, satış sonrası hizmet sunulması zorunlu olan mallardır. TKHK m. 58/3’e göre bir malın yetkili servis istasyonlarındaki tamir süresi, yönetmelikle belirlenen azami süreyi geçemez. Bu süre aşıldığında tüketici, listedeki mallar bakımından diğer seçimlik haklara başvurabilir. Hangi mal için hangi sürenin geçerli olduğunu belirlemek için ilgili yönetmelik listesine bakmak gerekir. Tamir süresi hesabında ürünün servise teslim edildiği tarih esas alınır; bu nedenle servis teslim belgesi mutlaka istenmeli ve saklanmalıdır.

Garanti Süresi İçinde Tekrarlayan Arıza

TKHK m. 56/3’e göre tüketici onarım hakkını kullanmışsa, malın garanti süresi içinde tekrar arızalanması veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması ya da tamirinin mümkün bulunmadığının anlaşılması hâllerinde, 11. maddedeki diğer seçimlik haklarını kullanabilir; satıcı talebi reddedemez. Bu talebin yerine getirilmemesi halinde satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Bu hüküm özellikle sürekli servise giden cihazlar için önemlidir; tekrar tekrar onarım yerine değişim veya bedel iadesi yolu açılır. Garanti belgesinin yasal boyutu için ilerleyen yazılarda ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

Masrafların Kime Ait Olduğu

TKHK m. 11/6’ya göre seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tüm masraflar, tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren tarafça karşılanır. Yani nakliye, servis götürme, kargo ve yedek parça gibi kalemler tüketiciden istenemez. Tüketici bu seçimlik haklarından biri ile birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da talep edebilir. Servise gitmek için yapılan gerekli harcamalar, ürünün onarımda kaldığı dönemde ortaya çıkan zararlar ve benzeri belgeli kalemler tazminat talebinin konusu olabilir.

Pratik Yol Haritası

• Talebinizi yazılı yapın ve tarihini belgeleyin.
• Servis teslim belgesini ve iş emri numarasını saklayın.
• Otuz iş günü dolduğunda yazılı bildirim yaparak diğer seçimlik hakkınızı kullanacağınızı belirtin.
• Bedel iadesi talep ediyorsanız ürünü iade etmeye hazır olduğunuzu bildirin.
• Cevap alamazsanız tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolunu değerlendirin.

Sık Yapılan Hatalar

• Onarım talebini sözlü yaparak süreyi ispatlayamamak,
• Servis teslim belgesini almamak,
• Süre dolmadan başka bir hakka geçmeye çalışmak,
• Orantısızlık savunmasını ispatsız kabul etmek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir tüketici, garanti kapsamında arızalanan bir buzdolabı için satıcıya yazılı onarım talebi gönderir. Otuz iş günü geçtiği halde onarım yapılmaz. Tüketici, yazılı bildirimle sözleşmeden döneceğini ve ürünü iade etmeye hazır olduğunu bildirir. Satıcı bedeli iade etmek zorundadır; iade derhâl yapılmazsa tüketici hakem heyetine veya mahkemeye başvurabilir.

Sonuç

Bedelsiz onarım veya değişim talebi en geç otuz iş günü içinde yerine getirilmelidir; aksi halde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Talebin tarihi ve yazılı hali sürecin en önemli parçasıdır. Onarım süreciniz için hukuki destek almak isterseniz tüketici hukuku sayfamıza bakabilir, iletişim üzerinden telefon veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.