Haciz Tutanağında Neler Yazar? Borçlu Yokken Yapılan Hacizde Davet Usulü ve Aciz Belgesi

Haciz, icra takibinin en somut ve en sonuç doğuran aşamasıdır. Bu aşamada düzenlenen haciz tutanağı ise hem alacaklı hem borçlu açısından temel bir belgedir. Hangi malın haczedildiği, değerinin ne olarak takdir edildiği, borçlunun ve üçüncü kişilerin beyanları bu tutanakta yer alır. Tutanağın içeriği ve tebliğ usulü, sonraki itiraz ve şikâyet haklarını etkiler. İcra ve İflas Kanunu’nun 102 ila 105. maddeleri haciz tutanağının niteliğini ve borçlu ile alacaklıya yapılacak davetleri düzenler. Bu yazıda bu maddeleri açıklıyoruz.

Haciz Tutanağının İçeriği

İİK m. 102’ye göre taşınır bir malı haciz için mahallinde bir tutanak tutulur. Tutanakta şunlar yer alır: alacaklı ve borçlunun isim ve şöhretleri, alacağın miktarı, haczin hangi gün ve saatte yapıldığı, haczedilen mallar ve takdir edilen kıymetleri ve varsa üçüncü şahısların iddiaları. Tutanak, haczi icra eden memur tarafından imzalanır. Bu içerik, haczin ne zaman ve neye uygulandığını kesin olarak gösterir. Özellikle saat bilgisi, birden fazla alacaklının haczi arasındaki sıralama açısından önem taşır. Haczedilen malların kıymeti, haczin alacağa yeterli olup olmadığının tespitinde de kullanılır. Haciz sırasında borçlunun beyanları da tutanağa geçirilmelidir.

Taşınmaz Haczinde Tutanak

Haczi talep edilen mal taşınmazsa icra dairesi, İİK m. 91’e göre haczi ilgili tapu dairesine bildirir ve mahallinde tutulacak tutanakta taşınmazın nevi ve mahiyeti, hudutları ve gerekli nitelikleri yazılır. Taşınmazın haczi tapu siciline şerh edilerek yapılır. Bu konuda taşınmaz haczi ve tapu şerhi yazısına bakabilirsiniz. Taşınmaz haczinde de üçüncü kişi hakları, ipotek ve şerhlerin tutanağa yansıması önemlidir.

İhtiyati Haciz Sahibinin İştiraki

İİK m. 102/3’e göre evvelce ihtiyaten haczedilen şeylere icra haczi konulduğu takdirde, tutanakta ihtiyati haciz sahibinin de iştirak hakkı belirtilir. Yani ihtiyati haciz koydurmuş olan alacaklı, daha sonra yapılan icra haczine katılma hakkını korur. İhtiyati haciz, kesinleşmemiş alacakların güvence altına alınması için mahkeme kararıyla yapılan geçici bir tedbirdir; bu nedenle icra haczi ile ilişkisi tutanakta gösterilir. İhtiyati haciz hakkında bilgi için ihtiyati haciz nedir yazısını okuyabilirsiniz.

Kafi Mal Bulunmaması

İİK m. 102/4’e göre haczi kabil mallar kâfi gelmezse veya hiç bulunmazsa bu hal tutanağa kaydolunur. Haciz memuru, borçlunun evinde, işyerinde veya bulunduğu yerde haczedilebilecek mal bulamazsa bunu tutanağa yazmak zorundadır. Bu kayıt, alacaklı için sonraki adımlar açısından önemlidir; çünkü aciz belgesi bu tutanağa dayanır. Haczedilemez mallar hakkındaki bilgi için haczedilemeyen mallar ve eşyalar (İİK 82) yazısına göz atabilirsiniz.

Borçlu veya Alacaklı Hazır Değilse: Üç Günlük Davet

İİK m. 103’e göre tutanak tutulurken alacaklı, borçlu veya adlarına Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebellüğe yetkili kimse bulunmazsa, bulunmayan alacaklı veya borçlu üç gün içinde tutanağı incelemek ve diyeceği varsa söylemek için icra dairesine davet olunur. Haciz sırasında borçlu veya alacaklı adına Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebellüğe yetkili kimse bulunduğu takdirde haciz tutanağının bir örneği bulunan kişiye verilir; ayrıca haber verilmez. Bu düzenleme, haciz sırasında hazır bulunamayan tarafın tutanağı öğrenmesini ve itiraz hakkını kullanabilmesini sağlar. Davetin usulüne uygun yapılması, itiraz ve şikâyet sürelerinin başlangıcı açısından da önemlidir. Şikâyet süresi konusunda şikâyet süresi ve usulü yazısına bakabilirsiniz.

Yeni İştiraklerin Duyurulması

İİK m. 104’e göre yeni alacaklıların iştiraki ve bu yüzden ilave suretiyle yapılan yeni hacizler tutanağın altına işaret olunur. Hacze iştirak eden her yeni alacaklı isterse tutanağın tam bir suretini alabilir. Evvelce haciz koyanlarla borçlular da yeni iştirak ve ilaveler kendilerine bildirilmek üzere davet olunur. Bu hüküm, haciz tutanağının canlı bir belge olduğunu gösterir. Hacze iştirak konusu için hacze iştirak eden alacaklılar ve aynı derece yazısına göz atabilirsiniz.

Haciz Tutanağı ve Aciz Belgesi

İİK m. 105/1’e göre haczi kabil mal bulunmazsa haciz tutanağı, 143. maddedeki aciz belgesi hükmündedir. İcraca takdir edilen kıymete göre haczi kabil malların yetersizliği anlaşıldığı takdirde de tutanak, geçici aciz belgesi yerine geçer ve alacaklıya İİK m. 277’de yazılı hakları (tasarrufun iptali davası hakkı) verir. Aciz belgesi, alacaklının borçlunun malvarlığı bulunmadığını ispat eden belgesi olarak önemlidir ve borçlunun mal kaçırmasına karşı tasarrufun iptali davası açılmasında temel oluşturur. Bu konuda aciz vesikası nedir ve sonuçları ve tasarrufun iptali davası yazıları yararlıdır. Aciz belgesi alacaklıya, yeni mal bulunması halinde takibe devam imkânı da tanır.

Tutanağı Saklamanın Önemi

Haciz tutanağı, sonraki tüm aşamalarda başvurulacak temel bir belgedir. Alacaklı, tutanaktaki kıymet takdirini, haczedilen malların listesini ve varsa üçüncü kişi iddialarını dikkatle incelemelidir. Borçlu ise tutanağa itiraz etmek istiyorsa, tutanağı ve tebliğ tarihini saklamalıdır. Üçüncü kişiler de mallarının haczedildiğini görürse tutanağın bir örneğini alıp istihkak yoluna başvurabilir. İstihkak süreci için istihkak davası yazısı yararlıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• Haciz tutanağını incelemeden imzalamak veya imzasız bırakmak,
• Yokluk halinde gelen davete uymamak,
• Üçüncü kişinin mal üzerindeki iddiasını tutanağa geçirtmemek,
• Aciz belgesini almadan yeniden takip başlatmaya çalışmak,
• Kıymet takdirine itiraz için gerekli süreleri kaçırmak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Haciz memuru, borçlunun işyerine gittiğinde borçlu ve yetkili çalışanı orada bulunmaz. Haciz gıyabında yapılır; taşınır mallar tutanağa geçirilir ve kıymetleri takdir edilir. Borçlu, üç gün içinde tutanağı incelemek ve diyeceklerini söylemek üzere icra dairesine davet edilir. Borçlu davete uyar, tutanaktaki bir malın kendisine ait olmayıp üçüncü bir kişiye ait olduğunu bildirir ve bu beyan tutanağa eklenir. Böylece üçüncü kişi istihkak yolunu kullanabilir.

Sonuç

Haciz tutanağı; taraf bilgilerini, haciz zamanını, haczedilen malları ve kıymetlerini içeren temel belgedir. Taraflar yokken haciz yapılırsa üç günlük davet devreye girer; haczi kabil mal yoksa tutanak aciz belgesi hükmündedir. Haciz tutanağı hakkında haklarınızı öğrenmek için icra ve iflas hukuku sayfamıza bakabilir, iletişim üzerinden telefon veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.