Sahte yatırım platformu ve kripto dolandırıcılığında suçlar, izinsiz kripto hizmetinde 3-5 yıl, platform zimmetinde 8-14 yıl hapis ve mağdurun adımları.
Kısaca
- Sahte yatırım platformları, sosyal medya üzerinden 'yüksek kazanç' vaadi ve sahte cüzdan uygulamalarıyla yapılan kripto dolandırıcılığı, olayın özelliğine göre bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158/1-f) olarak değerlendirilebilir.
- Sermaye Piyasası Kurulundan izin almadan kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürütenler üç yıldan beş yıla kadar hapis ve 5.000-10.000 gün adli para cezasıyla cezalandırılır (6362 s. Kanun m. 109/A).
- Yurt dışındaki platformun Türkçe internet sitesi oluşturması veya Türkiye’de tanıtım yapması, faaliyetin Türkiye’deki kişilere yönelik olduğunun kabulü için yeterlidir.
- Kripto varlık hizmet sağlayıcıda müşteri varlıklarını zimmete geçiren yöneticilere sekiz yıldan on dört yıla kadar, hileli davranışla işlenirse on dört yıldan yirmi yıla kadar hapis öngörülür (m. 110/A).
- Suç şüphesi hâlinde kripto varlık hizmet sağlayıcı nezdindeki hesaplar CMK m. 128/A kapsamında askıya alınabilir; mağdurun hızlı başvurusu varlıkların izinin sürülmesinde belirleyicidir.
Kripto varlıklara ilgi arttıkça bu alandaki dolandırıcılık yöntemleri de çeşitlendi. Sosyal medyada tanışılan “yatırım danışmanları”, ünlülerin sahte reklamları, gerçeğine benzeyen yatırım platformları ve “kazancınızı çekmek için önce vergi ödeyin” talepleri, çok sayıda kişinin birikimini kaybetmesine yol açıyor. 2024 yılında 7518 sayılı Kanunla Sermaye Piyasası Kanunu’na kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin kapsamlı düzenlemeler ve yeni suç tipleri eklendi. Bu yazıda kripto dolandırıcılığının ceza hukukundaki karşılığını, kripto varlık suçlarını ve mağdurun atması gereken adımları açıklıyoruz.
Sık Görülen Kripto Dolandırıcılığı Yöntemleri
| Yöntem | Nasıl işler? |
|---|---|
| Sahte yatırım platformu | Gerçek borsaya benzeyen site veya uygulamada kazanç görünür, para çekilmek istendiğinde çeşitli bahanelerle ödeme istenir |
| Romantik ilişki ile yatırım | Uzun süre güven kazanılır, ardından “birlikte yatırım” önerilir |
| Sahte ünlü reklamları | Ünlü kişilerin görüntüleriyle hazırlanmış reklamlarla yönlendirme yapılır; son dönemde yapay zekâ ile üretilmiş videolar da kullanılmaktadır |
| Sahte cüzdan veya destek hattı | Kullanıcının kurtarma kelimeleri veya şifresi ele geçirilir |
| “Çekim vergisi” veya “komisyon” talebi | Kazancın serbest bırakılması için ek para istenir |
| Pump and dump grupları | Değersiz bir token’ın fiyatı yapay olarak şişirilip grubu yönetenler satış yapar |
Yapay zekâ ile üretilen sahte ünlü videoları hakkında deepfake ve yapay zekâ ile işlenen suçlar yazımıza bakabilirsiniz.
Dolandırıcılık Suçu Bakımından Değerlendirme
Kripto dolandırıcılığı olaylarında fail, hileli davranışlarla mağduru aldatarak kendisine veya başkasına yarar sağlar. Bu nedenle olay temel olarak dolandırıcılık suçunu oluşturur. İnternet siteleri, mobil uygulamalar ve mesajlaşma platformları kullanılarak işlenen fiiller ise olayın özelliğine göre bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158/1-f) kapsamında değerlendirilebilir. Ayrıntılar için nitelikli dolandırıcılık yazımıza bakabilirsiniz.
Dolandırıcılık gelirlerinin farklı cüzdanlar ve platformlar arasında aktarılarak kaynağının gizlenmesi, ayrıca suç gelirlerinin aklanması suçunu da gündeme getirebilir.
7518 Sayılı Kanunla Getirilen Kripto Varlık Suçları
İzinsiz Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılığı (m. 109/A)
| Fiil | Ceza |
|---|---|
| Sermaye Piyasası Kurulundan izin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürütme | Gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri için 3 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5.000-10.000 gün adli para cezası |
Kanuna göre yurt dışında yerleşik platformların Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyette bulunması da izinsiz faaliyet sayılır. Platformun Türkiye’de iş yeri açması, Türkçe internet sitesi oluşturması veya doğrudan ya da Türkiye’deki kişi ve kurumlar aracılığıyla tanıtım ve pazarlama yapması hâllerinden herhangi birinin varlığında faaliyetin Türkiye’ye yönelik olduğu kabul edilir. İzinsiz faaliyet yürütenlerin internet içeriklerine erişim engeli ve reklamlarına yönelik tedbirler de uygulanabilir.
Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarda Zimmet (m. 110/A)
| Hâl | Ceza |
|---|---|
| Görevi nedeniyle tevdi edilen para, mal veya kripto varlıkları zimmete geçiren yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile diğer mensuplar | 8 yıldan 14 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası, ayrıca zararın tazmini |
| Zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi | 14 yıldan 20 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası (adli para cezası zararın üç katından az olamaz) |
Zimmete geçirilen varlıkların aynen iade edilmesi veya zararın tamamen tazmini hâlinde; soruşturma başlamadan önce cezanın üçte ikisi, kovuşturma başlamadan önce yarısı, hükümden önce ise üçte biri indirilir. Bu suçtan mahkûm olanlar, Hazineye olan borçları ve tazminatları ödenmediği sürece koşullu salıverilmeden yararlanamaz.
Mağdur Ne Yapmalı?
- Ödemeyi durdurun: “Kazancınızı çekmek için” istenen hiçbir ek ödemeyi yapmayın.
- Delilleri toplayın: Platformun adresi, uygulama bilgileri, yazışmalar, işlem numaraları (TXID), cüzdan adresleri, banka dekontları ve reklam bağlantılarını kaydedin.
- Bankaya ve platforma bildirin: Parayı gönderdiğiniz banka ve Türkiye’de faaliyet gösteren kripto platformunun destek birimine derhal yazılı bildirimde bulunun.
- Savcılığa başvurun: Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunarak cüzdan adresleri ve hesaplar hakkında araştırma ve tedbir talep edin. Suç şüphesi bulunan işlemlerde banka, ödeme hizmeti sağlayıcı veya kripto varlık hizmet sağlayıcı nezdindeki hesaplar CMK m. 128/A kapsamında askıya alınabilir. Bkz. hesap askıya alma (CMK 128/A).
- Kurtarma vaadine dikkat edin: Mağdurlara “paranızı geri alırız” diyen ikinci dalga dolandırıcılar sık görülür; bu tür teklifleri doğrulamadan kabul etmeyin.
Genel adımlar için internet dolandırıcılığında ne yapmalı ve savcılığa şikâyet dilekçesi nasıl yazılır yazılarımıza bakabilirsiniz.
Hesabını Kullandıranların Durumu
Dolandırıcılık gelirlerinin aktarılması için banka hesabını veya kripto hesabını başkasına kullandıran kişiler, çoğu zaman soruşturmanın ilk muhatabı olur. Kişinin olaydaki bilgisi ve rolüne göre dolandırıcılığa iştirak, aklama veya başka suçlamalar gündeme gelebilir. 7589 sayılı Kanunla TCK m. 158/4’e eklenen hükümle, dolandırıcılığa iştiraki kart, hesap veya hesaba erişim bilgisini vermekle sınırlı kalan kişiler için ceza indirimi öngörülmüştür. Bkz. hesap kartını verene ceza indirimi (TCK 158/4).
Örnek Olay
Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz:
Bir kişi sosyal medyada gördüğü, tanınmış bir iş insanının konuştuğu izlenimi veren reklam üzerinden bir “yatırım platformuna” üye olur. Kendisine atanan “danışmanın” yönlendirmesiyle banka havalesi ve bir kripto platformu üzerinden toplam 400.000 TL gönderir. Panelde kazancı yüksek görünür; para çekmek istediğinde önce “vergi”, sonra “sigorta” bedeli istenir. Mağdur ödeme yapmayı bırakıp savcılığa başvurur ve cüzdan adresleriyle banka dekontlarını sunar. Savcılık, paranın aktarıldığı hesaplar için askıya alma ve elkoyma tedbirleri talep eder. Failler tespit edilirse haklarında nitelikli dolandırıcılık ve olayın özelliğine göre aklama suçlarından soruşturma yürütülür; platform izinsiz kripto hizmeti sunuyorsa yetkilileri ayrıca m. 109/A kapsamında değerlendirilir.
Sonuç
Kripto dolandırıcılığında zaman, mağdurun en büyük avantajıdır: varlıklar kısa sürede farklı cüzdanlara dağıtılabilir. Delillerin eksiksiz toplanması, bankaya ve savcılığa hızlı başvuru ve hesap askıya alma tedbirlerinin işletilmesi sonucu belirler. Ceza hukuku alanında kripto dolandırıcılığı mağdurlarının vekilliği ve kripto varlık soruşturmalarında müdafilik için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kripto dolandırıcılığında paramı geri alabilir miyim?
Paranın geri alınması, varlıkların hangi platformlara ve cüzdanlara aktarıldığının hızla tespit edilmesine bağlıdır. Türkiye’de faaliyet gösteren kripto varlık hizmet sağlayıcı nezdindeki hesaplar için CMK m. 128/A kapsamında askıya alma ve elkoyma tedbirleri uygulanabilir. Fail tespit edilirse ceza dosyasının yanında hukuk mahkemesinde tazminat talep edilebilir. Yurt dışı platformlara ve anonim cüzdanlara aktarılan varlıklarda geri alma ihtimali daha düşüktür.
Yurt dışı bir kripto borsasını kullanmak suç mu?
7518 sayılı Kanunla getirilen düzenlemeler, izinsiz faaliyet yürüten platformu ve yetkililerini cezalandırır. Yalnızca hizmet alan kullanıcı bakımından 109/A kapsamında bir suç öngörülmemiştir. Ancak izinsiz platformlarda kullanıcı varlıkları mevzuatın sağladığı korumadan yararlanamayabilir ve erişim engeli gibi tedbirlerle karşılaşılabilir.
Hesabıma kripto alım satımı için başkasından para geldi, sorun olur mu?
Hesabınızın başkalarının kripto işlemleri veya dolandırıcılık gelirlerinin aktarılması için kullanılması, olayın özelliğine göre dolandırıcılığa iştirak, suç gelirlerinin aklanması veya yasa dışı bahiste para nakline aracılık gibi suçlamalara yol açabilir. Tanımadığınız kişilerden gelen paraları kripto varlığa çevirip başkasına göndermeyi kabul etmeyin.
Dayanak mevzuat
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m. 99/A, 109/A, 110/A, 115/A (02.07.2024 tarihli RG’de yayımlanan 7518 sayılı Kanunla eklendi)
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 157, 158/1-f, 282
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 128/A (hesap askıya alma)
- 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun
Ceza Hukuku konusunda destek mi gerekiyor?
Durumunuzu anlatın, size en geç 24 saat içinde dönüş yapalım. Görüşme büroda veya online yapılabilir; paylaştığınız bilgiler gizli tutulur.