Gümrük kaçakçılığında 1-5 yıl, bandrolsüz sigara ve dolu makaronda 3-6 yıl hapis, akaryakıt, yolcu eşyası, değer indirimi ve iki kat ödemeyle etkin pişmanlık.
Kısaca
- Eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmadan ülkeye sokan kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır; gümrük kapıları dışından sokulursa ceza artırılır (5607 s. Kanun m. 3/1).
- Bandrolsüz veya sahte bandrollü tütün mamulü, makaron ve alkollü içkiyi ticari amaçla bulundurma, taşıma veya satma üç yıldan altı yıla kadar hapis gerektirir (m. 3/18).
- Tütün veya başka madde doldurulmuş makaronu ticari amaçla satan, bulunduran veya nakleden kişiye üç yıldan altı yıla kadar hapis verilir (m. 3/20).
- Eşyanın değeri fahişse ceza artırılır, hafif veya pek hafifse yarısına veya üçte birine kadar indirilir (m. 3/23).
- Eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katını soruşturma bitene kadar ödeyene cezada yarı, hüküm verilinceye kadar ödeyene üçte bir indirim yapılır (m. 5/2).
Kaçakçılık denildiğinde çoğu kişinin aklına sınırdan gizlice geçirilen yükler gelir. Oysa uygulamadaki kaçakçılık dosyalarının önemli bir kısmı; bakkal veya tekel bayisinde ele geçen bandrolsüz sigaralar, evde doldurulup satılan makaronlar, kaçak akaryakıt veya yurt dışından ticari miktarda getirilen eşyalarla ilgilidir. Bu fiiller 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda düzenlenir. Bu yazıda en sık karşılaşılan kaçakçılık suçlarını, cezalarını ve etkin pişmanlık imkânını açıklıyoruz.
Gümrük Kaçakçılığı
| Fıkra | Fiil | Ceza |
|---|---|---|
| m. 3/1 | Eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokma | 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezası; gümrük kapıları dışından sokulursa ceza üçte birden yarıya kadar artırılır |
| m. 3/2 | Eşyayı aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergilerini kısmen veya tamamen ödemeden ülkeye sokma | 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezası |
| m. 3/5 | Kaçak eşyayı suça iştirak etmeden, bu özelliğini bilerek ticari amaçla satın alma, satışa arz etme, satma, taşıma veya saklama | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası |
| m. 3/6 | Gümrük vergisinden muaf ithal edilen eşyayı amacı dışında kullanma, satma veya devretme | 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası |
| m. 3/7 | İthali yasak eşyayı ülkeye sokma veya bilerek satın alma, satma, taşıma, saklama | 2 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası |
| m. 3/8 | İhracı yasak eşyayı ülkeden çıkarma | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası |
| m. 3/9 | Teşvik veya iade almak için hayali ya da değişik gösterilen ihracat | 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 10.000 güne kadar adli para cezası |
Eşya akaryakıt, tütün, tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol veya alkollü içki ise yukarıdaki cezalar yarısından iki katına kadar artırılır ve ceza üç yıldan az olamaz (m. 3/10).
Tütün, Makaron ve Alkollü İçki
| Fıkra | Fiil | Ceza |
|---|---|---|
| m. 3/16 | Bandrol, etiket, hologram gibi işaretlerin taklidini imal etme, ülkeye sokma, bilerek bulundurma, nakletme, satma veya kullanma | 3 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası |
| m. 3/18 | Bandrolsüz veya taklit bandrollü tütün mamulü, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkiyi ticari amaçla üretme, bulundurma, nakletme, satma veya bilerek ticari amaçla satın alma | 3 yıldan 6 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası |
| m. 3/20 | İçine kıyılmış tütün veya başka madde doldurulmuş makaronu ticari amaçla satma, satışa arz etme, bulundurma veya nakletme | 3 yıldan 6 yıla kadar hapis |
| m. 3/21 | Tarım ve Orman Bakanlığından yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti | 2 yıldan 5 yıla kadar hapis |
Bu fıkralardaki suçların çoğunda ticari amaç unsuru aranır. Kişinin kendi tüketimi için sınırlı miktarda bulundurduğu ürünler bakımından ticari amacın varlığı ayrıca tartışılmalıdır. Tütün mamullerinin kaçak olarak yurda sokulduğu anlaşılırsa m. 3/10’a göre ceza verilir.
Akaryakıt Kaçakçılığı
Ulusal marker seviyesi yetersiz veya hiç marker içermeyen akaryakıtı ticari amaçla üretme, bulundurma, nakletme, satma; izinsiz solvent veya baz yağdan akaryakıt üretme; boru hatlarından kanuna aykırı alınan ürünleri satma ve kaçak akaryakıt için izinsiz tank veya düzenek bulundurma 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası gerektirir (m. 3/11-15). Kaçak akaryakıt satışı izinsiz tank veya düzenekle yapılmışsa cezalar iki kat artırılır (m. 4/8).
Nitelikli Hâller ve Değer Esaslı İndirim
| Hâl | Etki |
|---|---|
| Örgüt faaliyeti çerçevesinde işleme (m. 4/1) | Ceza iki kat artırılır |
| Üç veya daha fazla kişiyle birlikte işleme (m. 4/2) | Ceza yarı oranında artırılır |
| Kaçakçılığı önlemekle görevli kişi tarafından veya meslek kolaylığından yararlanarak işleme (m. 4/4) | Ceza yarı oranında artırılır |
| Eşyanın devletin güvenliğini veya çevre ve toplum sağlığını tehdit edecek nitelikte olması (m. 4/7) | Hapis cezası 10 yıldan az olamaz |
| Eşyanın değerinin fahiş olması (m. 3/23) | Ceza yarısından bir katına kadar artırılır |
| Eşyanın değerinin hafif olması | Ceza yarısına kadar indirilir |
| Eşyanın değerinin pek hafif olması | Ceza üçte birine kadar indirilir |
m. 3’teki fiiller teşebbüs aşamasında kalsa bile tamamlanmış gibi cezalandırılır (m. 3/22). Belgede sahtecilik yapılmışsa ayrıca sahtecilik suçundan da ceza verilir (m. 4/5).
Etkin Pişmanlık (m. 5)
İhbar yoluyla: Suça iştirak eden kişi, resmî makamlar haber almadan önce fiili, diğer failleri ve kaçak eşyanın yerini bildirir ve bu bilgi faillerin yakalanmasını veya eşyanın ele geçirilmesini sağlarsa cezalandırılmaz. Haber alındıktan sonra fiilin bütünüyle ortaya çıkmasına yardım edenin cezası üçte iki oranında indirilir.
Ödeme yoluyla: m. 3/7 dışındaki suçlarda kişi, suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar parayı Hazineye;
- Soruşturma evresi sona erinceye kadar öderse cezası yarı oranında,
- Kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar öderse cezası üçte bir oranında
indirilir. Bu imkân savcı veya hâkim tarafından şüpheliye ya da sanığa ihtar edilmelidir. Mükerrirler ve örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar bakımından ödeme yoluyla indirim uygulanmaz. Ayrıntılar için etkin pişmanlık nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Savunmada Önemli Noktalar
- Ticari amaç: Miktar, ambalaj, ele geçirilme yeri ve satış delilleri.
- Bilme unsuru: Satın alanın eşyanın kaçak olduğunu bilip bilmediği.
- Değer tespiti: Gümrüklenmiş değerin doğru hesaplanması; fahiş, hafif veya pek hafif değer değerlendirmesi.
- Arama ve elkoymanın hukuka uygunluğu: Kararın veya yazılı emrin varlığı; ayrıntılar için arama ve elkoyma kararına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
- Etkin pişmanlık ihtarı: İhtarın yapılıp yapılmadığı ve ödeme imkânı.
Örnek Olay
Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz:
Bir market işletmecisinin deposunda yapılan aramada, bandrolü bulunmayan 40 karton sigara ile tütün doldurulmuş 5.000 adet makaron ele geçirilir. Depodaki miktar ve satış kayıtları ticari amacı gösterdiğinden işletmeci hakkında m. 3/18 ve m. 3/20 kapsamında dava açılır. Soruşturma aşamasında savcı, etkin pişmanlık imkânını ihtar eder. İşletmeci sigaraların gümrüklenmiş değerinin iki katını soruşturma sona ermeden öderse, sigaralara ilişkin suçtan verilecek ceza yarı oranında indirilir. Aynı kişi daha önce kaçakçılıktan mahkûm olmuş ve tekerrür hükümleri uygulanacak olsaydı, bu indirimden yararlanamayacaktı.
Sonuç
Kaçakçılık dosyalarında eşyanın türü, değeri, ticari amaç ve etkin pişmanlık imkânı cezayı büyük ölçüde değiştirir. Özellikle ödeme yoluyla etkin pişmanlığın süreye bağlı olması nedeniyle soruşturmanın başından itibaren strateji belirlenmesi önemlidir. Ceza hukuku alanında kaçakçılık soruşturmalarında müdafilik için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Evimde kendi kullanımım için bandrolsüz sigara bulundu, ceza alır mıyım?
m. 3/18 ticari amaçla üretme, bulundurma, nakletme, satma veya bu özelliğini bilerek ticari amaçla satın almayı cezalandırır. Bu nedenle ticari amaç bulunmayan, kişisel kullanım miktarındaki eşya bakımından bu fıkradaki suç oluşmaz. Ticari amacın bulunup bulunmadığı miktar, ambalaj, ele geçirilme yeri ve diğer delillerle belirlenir.
Yurt dışından valizimde getirdiğim eşya kaçakçılık sayılır mı?
Yolcu beraberinde getirilen eşya kural olarak Gümrük mevzuatına tabidir. Ancak 5607 sayılı Kanun m. 6/4 uyarınca beyana aykırı olarak üzerinde, eşyası arasında veya aracında çıkan eşyanın ticari mahiyette olması veya ithalinin yasak olması hâlinde m. 3’teki kaçakçılık hükümleri uygulanır.
Kaçakçılık suçunda etkin pişmanlık herkese uygulanır mı?
Hayır. Gümrüklenmiş değerin iki katının ödenmesiyle yapılan indirim, ithali yasak eşyaya ilişkin m. 3/7 kapsamındaki suçlarda, mükerrirler hakkında ve suçun örgüt faaliyeti çerçevesinde işlendiği hâllerde uygulanmaz.
Dayanak mevzuat
- 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m. 3, 4, 5, 6, 9
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 54-55 (müsadere)
Ceza Hukuku konusunda destek mi gerekiyor?
Durumunuzu anlatın, size en geç 24 saat içinde dönüş yapalım. Görüşme büroda veya online yapılabilir; paylaştığınız bilgiler gizli tutulur.