7593 sayılı Kanunla TCK 31’de artırılan cezalar, adli süreçteki çocuk, yönlendirme tedbirleri, ebeveyn sorumluluğu ve bıçak taşıma yasağı.
Kısaca
- 7593 sayılı Kanun (RG 18.08.2026) ile TCK m. 31’deki yaş küçüklüğü indirimleri daraltılmış; 12-15 ve 15-18 yaş grupları için ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet yerine verilecek cezalar artırılmıştır.
- 15-18 yaş arasındaki çocukların kasten öldürme ve bazı ağır neticeli yaralama suçlarında, kusurun ağırlığı ve işleniş şekli gibi ölçütlerle yaş indirimi uygulanmayabilir.
- Kanunlarda 'suça sürüklenen çocuk' yerine 'adli süreçteki çocuk' ifadesi kullanılmaya başlanmış; ceza sorumluluğu olmayan çocuklar için yönlendirme tedbirleri getirilmiştir.
- Aile hukukundan doğan yükümlülüğün ihlali suçunun cezaları artırılmış; ihmal nedeniyle çocuğun ağır suç işlemesi hâlinde ebeveynin cezası yarısından iki katına kadar artırılır.
- Ateşli silahın özensiz muhafazasıyla çocuğun ele geçirmesine neden olmak suç, çocuklara bıçak satışı ve çocukların bıçak taşıması kabahat olarak düzenlenmiştir.
Çocukların karıştığı ağır suçların kamuoyunda yarattığı tartışmaların ardından, Ağustos 2026’da 7593 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun yürürlüğe girmiştir (RG 18.08.2026, sayı 33344). Kanun; Türk Ceza Kanunu’ndaki yaş küçüklüğü indirimlerini, Çocuk Koruma Kanunu’ndaki tedbirleri, infaz kurallarını, ebeveynlerin sorumluluğunu ve silah ile bıçaklara ilişkin düzenlemeleri kapsamlı biçimde değiştirmiştir. Bu yazıda değişiklikleri ve pratik sonuçlarını açıklıyoruz.
Yaş Gruplarına Göre Ceza Sorumluluğu
TCK m. 31’e göre ceza sorumluluğu yaş gruplarına göre farklılaşır:
| Yaş grubu (fiil tarihinde) | Ceza sorumluluğu |
|---|---|
| 12 yaşını doldurmamış | Ceza sorumluluğu yoktur; kovuşturma yapılamaz, çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir |
| 12-15 yaş | Fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği yoksa ceza sorumluluğu yoktur; varsa indirimli ceza verilir |
| 15-18 yaş | Ceza sorumluluğu vardır; indirimli ceza verilir |
TCK m. 31’de Artırılan Cezalar
7593 sayılı Kanunla indirimli cezaların alt ve üst sınırları yükseltilmiştir:
| Yaş grubu | Suçun cezası | Önceki düzenleme | 7593 sonrası |
|---|---|---|---|
| 12-15 (sorumlu) | Ağırlaştırılmış müebbet | 12-15 yıl | 13-18 yıl |
| 12-15 (sorumlu) | Müebbet | 9-11 yıl | 10-12 yıl |
| 12-15 (sorumlu) | Diğer cezalar | Yarı indirim, her fiil için en fazla 7 yıl | Yarı indirim, her fiil için en fazla 9 yıl |
| 15-18 | Ağırlaştırılmış müebbet | 18-24 yıl | 19-27 yıl |
| 15-18 | Müebbet | 12-15 yıl | 15-18 yıl |
| 15-18 | Diğer cezalar | Üçte bir indirim, her fiil için en fazla 12 yıl | Üçte bir indirim, her fiil için en fazla 15 yıl |
İndirimin Uygulanmayabileceği Hâller (TCK m. 31/4)
Kanunla eklenen yeni fıkraya göre somut olayda:
- Kasta dayalı kusurun ağırlığı,
- Güdülen amaç ve saik,
- Suçun işleniş şekli,
- Daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilmiş olma
hususlarından biri veya birkaçı gözetilerek:
- Kasten öldürme (TCK m. 81, 82) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK m. 87/2 ve 87/4) suçlarını işleyen 15-18 yaş arasındaki çocuklar hakkında üçüncü fıkradaki indirim uygulanmayabilir.
- Aynı suçları işleyen ve ceza sorumluluğu bulunan 12-15 yaş arasındaki çocuklar hakkında ikinci fıkra yerine 15-18 yaş grubuna ilişkin üçüncü fıkra uygulanabilir.
Bu, mahkemeye tanınmış bir takdir yetkisidir ve kanunda sayılan ölçütlere dayanılarak gerekçelendirilmesi gerekir.
“Adli Süreçteki Çocuk” Kavramı
7593 sayılı Kanunla Çocuk Koruma Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu başta olmak üzere mevzuatta “suça sürüklenen çocuk” ifadesi “adli süreçteki çocuk” olarak değiştirilmiştir.
Yeni Yönlendirme Tedbirleri (ÇKK m. 5/A)
Ceza sorumluluğu olmayan adli süreçteki çocuklar için çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak şu yönlendirme tedbirleri getirilmiştir:
| Tedbir | İçerik |
|---|---|
| Sosyal ve toplumsal hizmetler | Spor kulüpleri, gençlik merkezleri gibi yerlerde 20-300 saat psikososyal gelişime katkı sağlayacak görev |
| Dijital risklerden korunma | Çocuğun kullandığı cihaz ve hattın 3 ay-2 yıl süreyle takip yazılımlarıyla denetime açılması, riskli platformlara erişimin engellenmesi |
| Kitap ve kütüphane | Kütüphanelerde 20-300 saat görev veya belirlenen eserleri okuma |
| Çevreye saygı ve çevre temizliği | 20-300 saat çevre temizliği, ağaçlandırma gibi faaliyetler |
| Bağımlılık tedbiri | Tütün, alkol, kumar, madde ve davranışsal bağımlılıklar için tedavi ve rehabilitasyon programları |
Ayrıca çocuk hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilirse bu tedbirlerden biri veya birkaçı denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanır; zararın az olması hâlinde HAGB için zararın giderilmesi şartı aranmayabilir (ÇKK m. 23). Çocuklar bakımından HAGB denetim süresi üç yıldır.
Usule İlişkin Değişiklikler
- Sosyal inceleme zorunluluğu: On beş yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunludur; on beş yaşını doldurmuş çocuk hakkında yaptırılmazsa gerekçesi iddianamede veya kararda gösterilir (ÇKK m. 35/3). Sosyal inceleme yaptırılmadan düzenlenen iddianame iade edilir (CMK m. 174/1-e).
- Kurumlara bildirim: Çocuk hakkında kamu davası açılırsa durum Aile ve Sosyal Hizmetler ile Milli Eğitim il veya ilçe müdürlüklerine bildirilir.
- Acil sağlık tedbiri: Bağımlılık veya ağır psikiyatrik durum nedeniyle kendisi veya başkaları için ciddi tehlike oluşturan çocuklar hakkında sağlık kurumlarının çocuk hâkimine başvurusu ve kısa sürelerle acil korunma kararı usulü getirilmiştir.
İnfaz Değişiklikleri
- Kasten öldürme, cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti ve örgüt kurma hariç, hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçirdiği bir gün iki gün sayılır.
- Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezası alan çocuk hükümlülerin cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilir.
Koşullu salıverilme kuralları için koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik yazımıza bakabilirsiniz.
Ebeveynlerin Sorumluluğu
TCK m. 233’te artırılan cezalar
| Fiil | Önceki ceza | Yeni ceza |
|---|---|---|
| Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünü yerine getirmeme (şikâyete bağlı) | 1 yıla kadar | 3 aydan 2 yıla |
| Hamile eşi veya birlikte yaşanan kadını çaresiz durumda terk | 3 aydan 1 yıla | 6 aydan 2 yıla |
| Özen noksanlığıyla çocuğun ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokma | 3 aydan 1 yıla | 1 yıldan 3 yıla |
Yeni eklenen dördüncü fıkraya göre bu ihmal nedeniyle çocuğun kasten öldürme veya ağır neticeli yaralama suçu işlemesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın ebeveyne verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.
Koruyucu tedbire uymayan ebeveyne tazyik hapsi
Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerine aykırı hareket eden ana, baba, vasi veya bakım ve gözetimden sorumlu kişi hakkında, çocuk hâkimi kararıyla üç günden on güne kadar tazyik hapsi uygulanabilir (ÇKK m. 45/5).
Silah ve Bıçaklara İlişkin Yeni Düzenlemeler
- Silahın özensiz muhafazası (6136 s. Kanun m. 13/A): Ateşli silahı dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza ederek çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi, fiil daha ağır bir suç oluşturmadığı takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
- Bıçak satışı ve taşıma (Kabahatler Kanunu m. 43/C): Kapsam dışı her tür bıçak ve kesici, delici veya bereleyici aletin ruhsatlı yerler dışında satışı ve sergilenmesi ile on sekiz yaşından küçük çocuklara satılması ve çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması yasaklanmış; idari para cezası ve eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi öngörülmüştür. Hüküm internet ve mesafeli satışlarda da uygulanır. Satış ve sergileme yasağına ilişkin bent 01.12.2026’da yürürlüğe girecektir.
Aileler İçin Pratik Öneriler
- Çocuğunuz ifadeye çağrıldıysa, ifadenin yanında müdafi ve sosyal çalışma görevlisi bulunmasına ilişkin hakları öğrenin. Ayrıntılar için ifadeye çağrıldım, ne yapmalıyım yazımıza bakabilirsiniz.
- Sosyal inceleme raporuna katkı sağlayacak okul, sağlık ve aile bilgilerini hazırlayın.
- Evde ateşli silah varsa kilitli ve çocukların erişemeyeceği şekilde muhafaza edin.
- Yönlendirme veya koruyucu tedbir kararlarına uyulmasını sağlayın; aksi hâlde tazyik hapsi gündeme gelebilir.
Sonuç
7593 sayılı Kanun, çocukların karıştığı ağır suçlarda cezaları artırırken, ceza sorumluluğu olmayan çocuklar için yeni yönlendirme tedbirleri ve ebeveynler için daha ağır sorumluluklar öngörmüştür. Değişikliklerin suç tarihine göre lehe veya aleyhe uygulanıp uygulanmayacağı her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Ceza hukuku alanında adli süreçteki çocukların müdafiliği ve ailelerin hukuki süreçleri için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Çocuklar yetişkin gibi mi yargılanacak?
Hayır. Çocuklar için özel yargılama usulleri ve çocuk mahkemeleri devam etmektedir. 7593 sayılı Kanun, yaş küçüklüğü indirimlerinin miktarını değiştirmiş ve kasten öldürme ile bazı ağır neticeli yaralama suçlarında 15-18 yaş arasındaki çocuklar için indirimin uygulanmayabileceğini düzenlemiştir. Bu bir takdir yetkisidir ve kanunda sayılan ölçütlere göre kararda gerekçelendirilmelidir.
12 yaşından küçük çocuk suç işlerse ne olur?
Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur ve haklarında ceza kovuşturması yapılamaz. Bu çocuklar hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir. 7593 sayılı Kanunla bu kapsamda yeni yönlendirme tedbirleri de getirilmiştir.
Değişiklikler daha önce işlenen suçlara uygulanır mı?
Ceza artırımı getiren ve sanık aleyhine olan hükümler, yürürlük tarihinden önce işlenen fiillere uygulanmaz. Suç tarihinde yürürlükte olan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunlardan sanık lehine olanı uygulanır. Bu nedenle 18.08.2026’dan önce işlenen fiiller için lehe kanun değerlendirmesi yapılmalıdır.
Dayanak mevzuat
- 7593 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, RG 18.08.2026, sayı 33344
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 31 ve 233
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m. 5/A, 23, 35, 45
- 6136 sayılı Kanun m. 13/A; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 43/C
Ceza Hukuku konusunda destek mi gerekiyor?
Durumunuzu anlatın, size en geç 24 saat içinde dönüş yapalım. Görüşme büroda veya online yapılabilir; paylaştığınız bilgiler gizli tutulur.