Konkordato Nedir? Şartları, Süreci ve Amacı

Ekonomik zorluk yaşayan ancak faaliyetini sürdürebilme ihtimali olan borçlular için kanunda öngörülen en önemli araçlardan biri konkordatodur. Konkordato, borçlunun tasfiye edilerek iflas etmesi yerine, alacaklılarla mahkeme denetiminde anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasına imkân tanır. Bu yazıda konkordato kurumunun temel çerçevesini ve genel sürecini açıklıyoruz.

Konkordato Nedir?

Borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu; vade verilmesi veya tenzilat (indirim) yapılması suretiyle borçlarını ödeyebilmek ya da muhtemel bir iflastan kurtulmak için konkordato talep edebilir. Bu tanım, konkordatonun hem tacirleri hem de tacir olmayan borçluları kapsayan geniş bir uygulama alanına sahip olduğunu gösterir.

Konkordato, tek taraflı bir erteleme değildir; alacaklıların belirli bir çoğunluğunun onayı ve mahkemenin tasdikiyle bağlayıcı hâle gelen, kolektif bir yeniden yapılandırma mekanizmasıdır.

Kimler Konkordato Talep Edebilir?

• Borçlunun kendisi, ödeme güçlüğü veya bu güçlüğün tehlikesi altında bulunduğunu göstererek talepte bulunabilir.
• İflas talebinde bulunabilecek her alacaklı, gerekçeli bir dilekçeyle borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir.

Yetkili ve Görevli Mahkeme

Konkordato talebinde yetkili ve görevli mahkeme, asliye ticaret mahkemesidir:

• İflasa tabi olan borçlu için, iflas takibinde yetkili merciin (borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer) bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi,
• İflasa tabi olmayan borçlu için, borçlunun yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesi

yetkilidir.

Konkordato Talebine Eklenecek Belgeler

Borçlu, konkordato talebine başlıca şu belgeleri eklemek zorundadır:

• Borçların hangi oranda veya vadede ödeneceğini, alacaklıların alacaklarından ne ölçüde vazgeçeceğini gösteren konkordato ön projesi,
• Borçlunun malvarlığı durumunu gösteren mali tablolar (bilanço, gelir tablosu, ara bilançolar vb.),
• Alacaklıları, alacak miktarlarını ve imtiyaz durumlarını gösteren liste,
• Konkordato teklifi ile borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek miktarı karşılaştıran tablo,
• Yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşunca hazırlanan, projedeki teklifin gerçekleşeceğine dair makul güvence veren denetim raporu.

Ayrıca konkordato talep eden, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen tarifeye göre bir gider avansı yatırmakla yükümlüdür.

Sürecin Ana Aşamaları

Konkordato süreci genel hatlarıyla şu aşamalardan oluşur:

1. Geçici mühlet: Belgelerin eksiksiz olduğu tespit edildiğinde mahkeme derhâl geçici mühlet kararı verir ve bir geçici komiser görevlendirir.
2. Kesin mühlet: Mahkeme, konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğuna kanaat getirirse borçluya bir yıllık kesin mühlet verir.
3. Alacaklıların bildirimi ve alacaklılar toplantısı: Komiser alacaklıları alacaklarını bildirmeye davet eder, projeyi hazırlar ve alacaklıları müzakere için toplantıya çağırır.
4. Mahkemenin tasdiki: Proje kanunda öngörülen çoğunlukla kabul edilirse, mahkeme kanunda aranan şartların gerçekleştiğini tespit ederek konkordatoyu tasdik eder.

Bu aşamaların her biri, ayrı yazılarımızda daha ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Konkordatonun Sonuçları

Konkordatonun mahkemece tasdikiyle, tasdik kapsamındaki borçlar için iflas hâli ortadan kalkar ve borçlu, tasdik kararında belirlenen takvime göre borçlarını öder. Buna karşılık, konkordato tasdik edilmezse mahkeme ret kararı verir ve iflasa tabi borçlu hakkında re’sen iflasa karar verilebilir.

Konkordato ile İflasın Ertelenmesi Karıştırılmamalı

Türk hukukunda daha önce var olan iflasın ertelenmesi kurumu, 28/2/2018 tarihli ve 7101 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır. Bugün “borcunu ödeyemeyen şirketin iflastan kurtulması” ihtiyacına cevap veren kurum, ayrıntılı şartlara bağlanmış olan konkordatodur. İflasın ertelenmesinin hâlâ mevcut olduğu yönündeki bilgiler güncel değildir.

Konkordatonun Türleri

Kanunda tek bir konkordato modeli değil, farklı ihtiyaçlara cevap veren yaklaşımlar öngörülmüştür. Adi konkordatoda borçlu, borçlarını belirli bir vade ve indirim çerçevesinde ödemeyi teklif eder. Malvarlığının terki suretiyle konkordatoda ise borçlu, malvarlığını tasfiye ederek elde edilecek hasılatı alacaklılara dağıtmayı önerir. Her iki modelde de temel ölçüt, alacaklıların bu yoldan elde edeceği miktarın, borçlunun iflası hâlinde elde edilebilecek miktardan fazla olmasıdır; bu karşılaştırma tasdik aşamasında mahkemece ayrıca denetlenir.

Konkordatonun Alacaklılar Açısından Anlamı

Konkordato yalnızca borçluyu koruyan bir mekanizma değildir; doğru işletildiğinde alacaklılar için de iflasa göre daha yüksek bir tahsilat imkânı sunabilir. Borçlunun faaliyetine devam etmesi, işletmenin değerini iflas hâlindeki parça parça satıştan daha yüksek tutabilir. Bu nedenle alacaklıların, konkordato projesini değerlendirirken yalnızca kısa vadeli tahsilat kaygısıyla değil, borçlunun faaliyetine devam etmesi hâlinde elde edilebilecek toplam değeri de göz önünde bulundurması önemlidir.

Konkordato Sürecinde Denetim Mekanizmaları

Sürecin şeffaf ve adil yürümesini sağlamak amacıyla kanun, birden fazla denetim mekanizması öngörmüştür: mahkemenin doğrudan denetimi, komiserin borçlunun faaliyetlerine nezareti, gerektiğinde oluşturulan alacaklılar kurulunun komiseri denetlemesi ve bağımsız denetim kuruluşunun projenin gerçekleşebilirliği konusunda rapor hazırlaması. Bu çok katmanlı yapı, konkordatonun kötüye kullanılmasını önlemeyi ve alacaklıların haklarının korunmasını amaçlar.

Sık Yapılan Hatalar

• Konkordatonun yalnızca tacirler için mümkün olduğunun düşünülmesi,
• Konkordato ile iflasın ertelenmesinin aynı kurum sanılması,
• Konkordato ön projesinin, kanunda aranan belgeler eksik hazırlanarak mahkemeye sunulması,
• Gider avansının yatırılmaması nedeniyle sürecin başlamadan aksaması,
• Adi konkordato ile malvarlığının terki suretiyle konkordato arasındaki farkın gözden kaçırılması.

Pratik Öneriler

• Konkordato talebinde bulunmadan önce, hangi konkordato modelinin (adi veya malvarlığının terki) işletmenin durumuna daha uygun olduğu değerlendirilmelidir.
• Ön projenin, bağımsız denetim raporuyla desteklenmiş ve mahkemenin arayacağı tüm belgeleri içerecek şekilde hazırlanması, sürecin hızlı ilerlemesini sağlar.
• Alacaklı tarafın, projeyi değerlendirirken yalnızca kısa vadeli tahsilatı değil, borçlunun faaliyetine devam etmesi hâlindeki uzun vadeli faydayı da hesaba katması önerilir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz.

Nakit akışında ciddi sıkıntı yaşayan bir işletme, borçlarını vadesinde ödeyemeyeceğini öngörerek asliye ticaret mahkemesine konkordato talebiyle başvurur. Talebe, borçların ödeme planını gösteren ön proje ve mali tablolar eklenir. Mahkeme belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ederek geçici mühlet kararı verir ve süreç, kesin mühlet ile alacaklılar toplantısı aşamalarına doğru ilerler.

Sonuç

Konkordato, mali sıkıntı içindeki borçlulara faaliyetlerini sürdürme ve alacaklılarla adil bir çözüme ulaşma imkânı tanıyan, ayrıntılı usul kurallarına bağlanmış bir kurumdur. Sürecin doğru yönetilmesi, hem borçlunun hem alacaklıların haklarının korunması açısından belirleyicidir. Konkordato süreciyle ilgili değerlendirme için icra ve iflas hukuku alanında bizimle iletişime geçebilirsiniz.