Limited Şirket Ortaklarının Amme Borcundan Sorumluluğu

Limited şirketler, vergi ve SGK prim borcu gibi amme alacaklarını ödeyemediğinde, bu borcun tahsili yalnızca şirket tüzel kişiliğiyle sınırlı kalmayabilir. Kanun, belirli şartlarla şirket ortaklarını da bu borçlardan sorumlu tutar. Bu yazıda limited şirket ortaklarının amme borcundan ne ölçüde sorumlu olduğunu açıklıyoruz.

Yasal Dayanak

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un mükerrer 35. maddesi, limited şirket ortaklarının şirketten tahsil edilemeyen amme alacaklarından sorumluluğunu düzenler. Bu düzenlemeye göre limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen amme alacağından sermaye payı oranında doğrudan sorumlu tutulur.

Ortağın Sorumluluğu ile Kanuni Temsilcinin Sorumluluğu Arasındaki Fark

Bu noktada iki farklı sorumluluk türünü birbirinden ayırmak gerekir:

• Limited şirket ortağı, şirketten tahsil edilemeyen amme borcundan yalnızca sermaye payı oranında sorumludur. Bu, sınırlı bir sorumluluktur.
• Kanuni temsilciler (örneğin müdür sıfatıyla şirketi temsil eden kişi), amme borcundan tüm malvarlıklarıyla sorumlu tutulur. Bu sorumluluk, ortak sıfatından bağımsız olarak temsil yetkisine dayanır.

Bir kişi hem ortak hem de kanuni temsilci sıfatını taşıyorsa, hakkında her iki sorumluluk türü de ayrı ayrı değerlendirilebilir.

Sorumluluğun Doğması İçin Aranan Şartlar

Ortağın sorumluluğuna gidilebilmesi için:

1. Amme alacağının önce şirket tüzel kişiliğinden tahsili yoluna gidilmiş olması,
2. Borcun şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilememiş olduğunun ortaya konması,
3. Tahsil edilemeyen kısım için ortağın sermaye payı oranında sorumlu tutulması

gerekir. Bu sıralama, ortağın sorumluluğunun şirketin sorumluluğuna göre tali (ikincil) nitelikte olduğunu gösterir.

Sermaye Payı Oranı Nasıl Hesaplanır?

Ortağın sorumluluğu, şirket sermayesindeki payının oranına göre belirlenir. Örneğin şirket sermayesinin belirli bir yüzdesine sahip bir ortak, tahsil edilemeyen amme borcunun da aynı oranındaki kısmından sorumlu tutulur. Bu oran, ticaret sicili kayıtları ve şirket sözleşmesi üzerinden tespit edilir.

Pay Devri Hâlinde Sorumluluk

Şirket paylarının el değiştirmesi, amme borcundan sorumluluk açısından önemli bir konudur. Sorumluluk, kural olarak borcun ait olduğu döneme göre değerlendirilir; bir kişi ortaklık sıfatını taşıdığı dönemde doğan amme borcundan bu esasa göre sorumlu tutulabilir. Payını devreden bir ortağın devir sonrası döneme ilişkin borçlardan sorumluluğu ise tartışmalı bir konu olup, somut olayın koşullarına ve ilgili idari/yargısal uygulamaya göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Ortağa Yapılacak Takibin Usulü

Ortak hakkında yürütülecek takip de, 6183 sayılı Kanun’un idari nitelikteki takip usulüne tabidir. Bu takibe karşı itiraz, icra mahkemesinde değil vergi veya idare mahkemesinde dava yoluyla ileri sürülür. Bu ayrımın genel çerçevesi ayrı bir başlıkta ele alınmaktadır.

Birden Fazla Ortağın Bulunması Hâlinde Sorumluluk Dağılımı

Bir limited şirkette birden fazla ortak varsa, her ortak yalnızca kendi sermaye payı oranında sorumlu tutulur; ortaklar arasında müteselsil bir sorumluluk söz konusu değildir. Bu, adi ortaklıktaki müteselsil sorumluluk esasından farklı bir yapıdır. Tahsil dairesi, her ortağa kendi payı oranındaki tutar için ayrı ayrı yönelmek zorundadır; bir ortağa borcun tamamı için başvurulamaz.

Ortağın Bu Sorumluluğa Karşı Savunma İmkânları

Kendisine amme borcu nedeniyle başvurulan bir ortak, temel olarak şu savunmaları ileri sürebilir:

• Alacağın şirketten tahsil edilemediğinin yeterince ortaya konmadığı,
• Kendisine isnat edilen sermaye payı oranının hatalı hesaplandığı,
• Borcun ait olduğu dönemde kendisinin ortak olmadığı.

Bu savunmalar, açılacak davada vergi veya idare mahkemesi önünde ileri sürülür.

Kanuni Temsilci Aynı Zamanda Ortak İse

Uygulamada sıkça karşılaşılan bir durum, şirket müdürünün aynı zamanda ortak da olmasıdır. Bu durumda kişi hakkında hem kanuni temsilci sorumluluğu (tüm malvarlığıyla) hem de ortak sorumluluğu (sermaye payı oranında) ayrı ayrı gündeme gelebilir. Tahsil dairesi, hangi sıfatla hangi tutar için başvurduğunu açıkça belirtmelidir; aksi hâlde kişinin hangi sorumluluk rejimine göre değerlendirildiği belirsizleşebilir.

Pratik Öneriler

• Şirket ortağı olan kişiler, şirketin vergi ve SGK borç durumunu düzenli olarak takip etmeli, borç birikimini önceden fark etmelidir.
• Kendisine amme borcu nedeniyle başvurulan bir ortak, sorumluluğunun sermaye payıyla sınırlı olduğunu ve şirketten tahsil imkânının araştırılıp araştırılmadığını mutlaka kontrol etmelidir.
• Hem kanuni temsilci hem ortak sıfatı taşıyan kişiler, kendilerine yapılan başvurunun hangi sıfatla yapıldığını netleştirmelidir.
• Pay devri yapılmışsa, devir tarihi ve borcun ait olduğu dönem arasındaki ilişki dikkatle belgelenmelidir.

Şirket Devri ve Yapılandırılmasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bir limited şirket satın alınırken veya pay devri gerçekleştirilirken, şirketin geçmiş dönem vergi ve SGK borçlarının incelenmesi büyük önem taşır. Devralan ortak, devraldığı payla birlikte belirli koşullarda geçmiş dönem borçlarından da etkilenebileceğinden, devir öncesinde şirketin amme borcu durumuna ilişkin resmî yazı ve belgelerin temin edilmesi önerilir. Bu inceleme, ileride beklenmedik bir sorumlulukla karşılaşılmasının önüne geçebilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Ortağın amme borcunun tamamından sorumlu olduğunu düşünmek; oysa sorumluluk sermaye payıyla sınırlıdır.
• Şirketten tahsil imkânı araştırılmadan doğrudan ortağa başvurmak.
• Kanuni temsilci sorumluluğu ile ortak sorumluluğunu karıştırmak.
• Pay devri sonrası dönem borçları için otomatik olarak eski ortağın sorumlu olduğunu varsaymak.
• Birden fazla ortak arasında müteselsil sorumluluk varmış gibi hareket etmek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz.

Bir limited şirketin SGK prim borcu, şirketin mal varlığından tamamen tahsil edilemez. Tahsil dairesi, şirket sermayesinin belirli bir oranına sahip ortağa yönelerek bu oran kadar bir tutar için takip başlatır; ortak, sorumluluğunun sermaye payıyla sınırlı olduğunu ileri sürerek durumu idare mahkemesinde dava konusu yapar.

Sonuç

Limited şirket ortaklarının amme borcundan sorumluluğu, kanuni temsilcilerin aksine sermaye payıyla sınırlı bir sorumluluktur ve ancak şirketten tahsil imkânı tükendiğinde gündeme gelir. Bu sınırların doğru anlaşılması, hem ortakların hem de tahsil dairesinin haklarını doğru kullanması açısından önemlidir. Şirket ortaklığından doğan amme borcu sorumluluğunuzu değerlendirmek için icra ve iflas hukuku alanında bizimle iletişime geçebilirsiniz.