Süresiz Nafaka Kaldırıldı mı? Anayasa Mahkemesi Kararı ve Sonuçları

Türk hukukunda uzun yıllardır en çok tartışılan konulardan biri, boşanmadan sonra ödenen yoksulluk nafakasının süresiz olmasıydı. Nafaka ödeyen taraflar bu durumun ağır bir ekonomik yük oluşturduğunu, nafaka alan taraflar ise süreli nafakanın ekonomik olarak zayıf eşi korumasız bırakacağını ileri sürüyordu. Anayasa Mahkemesi’nin Haziran 2026 tarihli kararı bu tartışmada yeni bir dönem başlatmıştır. Bu yazıda kararın içeriğini, ne zaman ve nasıl etki doğuracağını ve mevcut nafaka yükümlülüklerine etkisini açıklıyoruz.

Karardan Önceki Düzenleme

Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 175’in önceki metnine göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebiliyordu. Nafakanın sona ermesi ise TMK m. 176/3’te sayılan durumlara bağlıydı: alacaklının yeniden evlenmesi, taraflardan birinin ölümü veya mahkeme kararıyla kaldırma sebeplerinin gerçekleşmesi.

Bu sistemde kısa süren evliliklerde bile nafaka yükümlülüğü, sona erme sebeplerinden biri gerçekleşmedikçe uzun yıllar devam edebiliyordu.

Anayasa Mahkemesi Ne Karar Verdi?

Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihinde TMK m. 175’teki “süresiz olarak” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline oy çokluğuyla karar vermiştir. Mahkeme, iptal hükmünün yürürlüğe girmesi için dokuz aylık bir süre öngörmüştür.

Kararın temel özellikleri şunlardır:

Bu yazının hazırlandığı tarih itibarıyla kararın gerekçesiyle birlikte Resmî Gazete’de yayımlanması ve buna bağlı yürürlük tarihinin kesinleşmesi takip edilmelidir. Gerekçeli karar yayımlandığında uygulamaya ilişkin ayrıntılar daha net hâle gelecektir.

İptal Kararı Ne Değil?

Kararla ilgili kamuoyunda oluşan bazı yanlış algıların düzeltilmesi önemlidir:

• Nafaka kaldırılmadı: Yoksulluk nafakası kurumu varlığını sürdürmektedir. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş, şartları varsa nafaka talep etmeye devam edecektir.
• Mevcut nafakalar hemen sona ermedi: İptal hükmü henüz yürürlüğe girmemiştir ve yürürlüğe girdiğinde de kural olarak geriye yürümez.
• İştirak nafakası etkilenmedi: Karar, eşler arasındaki yoksulluk nafakasına ilişkindir. Çocuklar için ödenen iştirak nafakası farklı hükümlere tabidir.
• Tedbir nafakası etkilenmedi: Dava süresince ödenen tedbir nafakası da bu kararın konusu değildir.

Mevcut Nafaka Kararlarına Etkisi

Anayasa’nın 153. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları geriye yürümez. Bu nedenle:

• Kesinleşmiş nafaka kararları, iptal kararı nedeniyle kendiliğinden ortadan kalkmaz.
• Nafaka yükümlüsünün ödeme yükümlülüğü devam eder.
• Ödenmeyen nafaka için icra takibi yapılabilir.

Bununla birlikte nafaka yükümlüsü, TMK m. 176’da öngörülen şartlar gerçekleşmişse her zaman nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açabilir. Bu davalarda alacaklının yoksulluğunun ortadan kalkıp kalkmadığı, fiilen evliymiş gibi yaşayıp yaşamadığı veya tarafların mali durumlarında değişiklik olup olmadığı değerlendirilir. İleride yapılacak yasal düzenlemenin mevcut nafakalar için geçiş hükümleri içerip içermeyeceği ise ayrıca takip edilmelidir.

Devam Eden Boşanma Davalarına Etkisi

Hâlen görülmekte olan boşanma davalarında mahkemeler, iptal hükmü yürürlüğe girinceye kadar mevcut TMK m. 175’i uygulamaya devam eder. Ancak taraflar yargılama sırasında Anayasa Mahkemesi kararını ve gelişmeleri mahkemeye beyan edebilir. Dokuz aylık süre dolduğunda henüz karara bağlanmamış dosyalarda hangi kuralların uygulanacağı, yapılacak yasal düzenlemenin geçiş hükümlerine ve yargı uygulamasına bağlı olacaktır.

Süresiz Nafaka Tartışmasının Arka Planı

Süresiz nafaka meselesi yıllardır hem hukukçular hem de kamuoyu tarafından tartışılmaktadır. Tartışmanın iki temel tarafı vardır:

Süreli nafakayı savunan görüşler genellikle şu gerekçelere dayanır:

• Kısa süren evliliklerde bile ömür boyu devam edebilen yükümlülüğün ölçüsüz olduğu,
• Nafaka yükümlüsünün yeni bir hayat kurmasının ekonomik olarak zorlaştığı,
• Nafaka alacaklısının çalışma hayatına dönmesinin teşvik edilmesi gerektiği,
• Fiilen evliymiş gibi yaşama gibi kaldırma sebeplerinin ispatının güç olduğu.

Süresiz nafakayı savunan görüşler ise şu hususları öne çıkarır:

• Uzun yıllar ev ve çocuk bakımını üstlenen eşin iş hayatına dönmesinin zor olduğu,
• Özellikle ileri yaştaki ve mesleki birikimi olmayan kadınların yoksulluğa itilebileceği,
• Kanunda zaten nafakanın kaldırılması ve azaltılması imkânlarının bulunduğu,
• Nafakanın ceza değil, dayanışma yükümlülüğünün devamı olduğu.

Anayasa Mahkemesi’nin kararı, bu iki görüş arasında yasama organının yeni bir denge kurmasını gerektirmektedir. Gerekçeli karar yayımlandığında Mahkeme’nin hangi anayasal ilkelere dayandığı ve yasama organına hangi çerçeveyi çizdiği daha net anlaşılacaktır.

Nafakanın Kaldırılması Davası Şimdiden Açılabilir mi?

İptal kararı henüz yürürlüğe girmemiş olsa da nafakanın kaldırılması veya azaltılması davaları her zaman açılabilir. Ancak bu davaların dayanağı Anayasa Mahkemesi kararı değil, TMK m. 176’daki mevcut şartlardır. Yani davacının:

• Nafaka alacaklısının yoksulluğunun ortadan kalktığını,
• Alacaklının evlenmeksizin fiilen evliymiş gibi yaşadığını,
• Alacaklının haysiyetsiz hayat sürdüğünü,
• Veya tarafların mali durumunda önemli bir değişiklik olduğunu

ispat etmesi gerekir. Yalnızca “nafaka süresizdir ve Anayasa Mahkemesi iptal etmiştir” gerekçesiyle açılan bir davanın, iptal hükmü yürürlüğe girmeden ve yasal düzenleme yapılmadan kabul edilmesi beklenmemelidir.

Yeni Düzenlemede Neler Beklenebilir?

Yasal düzenlemenin içeriği henüz kesinleşmemiştir. Kamuoyunda tartışılan başlıklar genel olarak şunlardır:

• Evlilik süresine bağlı nafaka süreleri,
• Nafaka alacaklısının yaşı, sağlık durumu ve çalışma imkânlarının dikkate alınması,
• Kısa süreli evlilikler için sınırlı süreli nafaka,
• İstisnai durumlarda (ağır hastalık, ileri yaş gibi) daha uzun süreli koruma,
• Mevcut nafakalar için geçiş hükümleri.

Bu başlıklar kesinleşmiş hükümler değildir. Kanun metni yayımlanmadan belirli bir sistemin uygulanacağını varsaymak yanlış olur.

Nafaka Alanlar İçin Öneriler

• Mevcut nafaka kararınızın geçerliliği devam etmektedir; ödemelerin düzenli yapılıp yapılmadığını takip edin.
• Ödenmeyen nafaka için süreleri kaçırmadan icra yoluna başvurun.
• Yeni yasal düzenlemeyi ve geçiş hükümlerini takip edin.
• Gelir durumunuzdaki değişiklikler nafakanın azaltılması veya kaldırılması davasında aleyhinize kullanılabilir; durumunuzu belgelerle takip edin.

Nafaka Ödeyenler İçin Öneriler

• İptal kararı nedeniyle ödemeleri kendiliğinden durdurmayın; bu durum icra takibi ve tazyik hapsi riskine yol açar.
• TMK m. 176’daki şartlar gerçekleşmişse nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açmayı değerlendirin.
• Yasal düzenlemenin geçiş hükümlerini takip edin.

Nafaka türleri ve şartları hakkında temel bilgiler için yoksulluk nafakası şartları yazımıza bakabilirsiniz.

Sonuç

Anayasa Mahkemesi’nin süresiz nafaka kararı, Türk aile hukukunda önemli bir değişimin başlangıcıdır; ancak henüz yürürlüğe girmemiş ve yasal düzenlemenin içeriği belli olmamıştır. Bu geçiş döneminde mevcut kararlar geçerliliğini korumakta, nafaka kurumu varlığını sürdürmektedir. Aile hukuku alanında nafaka kararınızın bu gelişmelerden nasıl etkilenebileceğini değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.