Tekerrür ne zaman uygulanır? Üç ve beş yıllık süreler, kasıtlı ve taksirli suçlar, mükerrirlerde üçte iki ve ikinci tekerrürde dörtte üç oranı.
Kısaca
- Önceden işlenen suçtan verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suç işlenirse tekerrür hükümleri uygulanır; önceki cezanın infaz edilmiş olması gerekmez (TCK m. 58/1).
- Önceki ceza beş yıldan fazla hapisse infazından itibaren beş yıl, beş yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa üç yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür uygulanmaz.
- Kasıtlı ve taksirli suçlar arasında ve fiil sırasında 18 yaşından küçüklerin suçlarında tekerrür uygulanmaz.
- Mükerrirler cezalarının kural olarak üçte ikisini kurumda çekerek koşullu salıverilebilir; 2025 değişikliğiyle ikinci tekerrürde süreli hapis cezalarında oran dörtte üçtür.
- Mükerrir hakkında cezanın infazından sonra en az bir yıl, beş yıla kadar uzatılabilen denetim süresi uygulanır.
Daha önce mahkûm olmuş bir kişinin yeniden suç işlemesi, ceza hukukunda tekerrür olarak adlandırılır. Türk Ceza Kanunu (TCK), tekerrürü cezanın miktarını artıran bir sebep olarak değil, cezanın nasıl infaz edileceğini ağırlaştıran bir kurum olarak düzenlemiştir. 2025 yılında 7550 sayılı Kanunla ikinci defa tekerrür hâlinde koşullu salıverilme oranı ayrıca ağırlaştırılmıştır. Bu yazıda tekerrürün şartlarını ve sonuçlarını açıklıyoruz.
Tekerrürün Şartları
TCK m. 58’e göre tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için:
- Önceki bir mahkûmiyet bulunmalı ve bu hüküm kesinleşmiş olmalıdır.
- Yeni suç, önceki hükmün kesinleşmesinden sonra işlenmiş olmalıdır.
- Önceki cezanın infaz edilmiş olması gerekmez.
- Kanunda öngörülen süreler geçmemiş olmalıdır.
Tekerrür Süreleri
| Önceki ceza | Tekerrürün uygulanmayacağı süre |
|---|---|
| 5 yıldan fazla hapis | Cezanın infaz edildiği tarihten itibaren 5 yıl geçtikten sonra işlenen suçlar |
| 5 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası | Cezanın infaz edildiği tarihten itibaren 3 yıl geçtikten sonra işlenen suçlar |
Süreler, önceki cezanın infaz edildiği tarihten itibaren hesaplanır. Önceki ceza henüz infaz edilmemişken veya infaz sürerken işlenen yeni suçlarda tekerrür uygulanır.
Tekerrürün Uygulanmadığı Hâller
- Kasıtlı suçlar ile taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmaz. Örneğin önceki mahkûmiyet trafik kazası nedeniyle taksirle yaralamadan, yeni suç hırsızlıktan ise tekerrür yoktur.
- Sırf askerî suçlar ile diğer suçlar arasında tekerrür uygulanmaz.
- Yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler, kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçları hariç tekerrüre esas olmaz.
- Fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış kişilerin işlediği suçlar dolayısıyla tekerrür uygulanmaz.
- İstinafa kapalı kesin hükümler (ör. sonuç olarak 15.000 TL dahil adli para cezaları) tekerrüre esas olmaz (CMK m. 272/3).
- HAGB kararları kesinleşmiş bir mahkûmiyet olmadığından tekerrüre esas alınmaz.
Tekerrürün Sonuçları
1. Seçimlik cezalarda hapis zorunluluğu
Tekerrür hâlinde, sonraki suça ilişkin kanun maddesinde hapis ile adli para cezası seçimlik öngörülmüşse hapis cezasına hükmolunur (TCK m. 58/3).
2. Mükerrirlere özgü infaz rejimi
Tekerrür hâlinde hükmolunan ceza mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir ve mahkûmiyet kararında bu husus belirtilir (TCK m. 58/6-7).
3. İnfazdan sonra denetim süresi
Mükerrir hakkında cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.
Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi (5275 s. Kanun m. 108)
Koşullu salıverilme oranları
| Ceza | Mükerrir için kurumda geçirilmesi gereken süre |
|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 39 yıl |
| Müebbet hapis | 33 yıl |
| Birden fazla süreli hapis cezası | En fazla 32 yıl |
| Süreli hapis cezası | Cezanın üçte ikisi |
Koşullu salıverilme oranı zaten üçte ikiden fazla olan suçlar bakımından o oran uygulanır.
İkinci defa tekerrür (2025 değişikliği)
7550 sayılı Kanunla m. 108’e eklenen hükümlere göre:
- İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır.
- Tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme süresine eklenecek miktarın tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamayacağına ilişkin sınırlama, ikinci defa tekerrür hâlinde uygulanmaz.
- Hükümlü hakkında ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanacağı hükümde belirtilir.
Değişiklik, sanık aleyhine sonuç doğurduğundan yürürlük tarihinden önce işlenen suçlara uygulanıp uygulanmayacağı lehe kanun ilkesi çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Denetim süresi
- İnfaz hâkimi, mükerrir hakkında cezanın infazının tamamlanmasından sonra başlamak üzere bir yıldan az olmamak üzere denetim süresi belirler.
- Denetim süresi en fazla beş yıla kadar uzatılabilir.
- Denetim süresinde yükümlülüklere ve yasaklara aykırı davranan mükerrir hakkında on beş günden üç aya kadar disiplin hapsi uygulanır.
Özel Tehlikeli Suçlular
TCK m. 58/9’a göre mükerrirlere özgü infaz rejimi ve infazdan sonra denetimli serbestlik tedbiri; itiyadi suçlu, suçu meslek edinen kişi veya örgüt mensubu suçlu hakkında da uygulanır.
Tekerrür ile Zincirleme Suç ve Suçların İçtimaı Farkı
Tekerrür, uygulamada sıkça zincirleme suç ve gerçek içtima ile karıştırılır:
| Kurum | Özellik |
|---|---|
| Tekerrür | Önceki mahkûmiyet kesinleştikten sonra yeni suç işlenmesi; infaz rejimini ağırlaştırır |
| Zincirleme suç (TCK m. 43) | Bir suç işleme kararının icrası kapsamında aynı suçun değişik zamanlarda aynı kişiye karşı birden fazla işlenmesi; tek ceza verilir ve artırılır |
| Gerçek içtima | Birbirinden bağımsız birden fazla suç işlenmesi; her suç için ayrı ceza verilir |
Önceki bir suçtan yargılama devam ederken, yani hüküm henüz kesinleşmeden işlenen yeni suç bakımından tekerrür uygulanmaz. Bu nedenle önceki hükmün kesinleşme tarihinin doğru tespit edilmesi, tekerrür değerlendirmesinin temelidir.
Tekerrürün Pratik Önemi
Tekerrür hükümde yer aldığında hükümlünün tahliye tarihi önemli ölçüde değişir. Örneğin altı yıl hapis cezası alan bir kişi, genel kuralla üç yılı kurumda geçirerek koşullu salıverilebilecekken, mükerrir olarak dört yıl, ikinci tekerrürde ise dört yıl altı ay geçirmek zorunda kalabilir. Bu nedenle tekerrüre ilişkin hataların kanun yolunda ileri sürülmesi, hükümlü açısından somut bir fark yaratır.
Savunma Açısından Kontrol Edilecekler
- Önceki hükmün kesinleşme tarihi ile yeni suçun işlendiği tarih karşılaştırılmalıdır.
- Önceki cezanın infaz tarihi ve üç veya beş yıllık sürelerin dolup dolmadığı hesaplanmalıdır.
- Önceki mahkûmiyetin kasıtlı mı taksirli mi olduğu kontrol edilmelidir.
- Önceki hükmün istinafa kapalı kesin hüküm olup olmadığı ve HAGB niteliği incelenmelidir.
- Adli sicil kaydındaki bilgilerin doğruluğu teyit edilmelidir. Adli sicil hakkında adli sicil kaydı ve arşiv kaydının silinmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Örnek Olay
Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz:
Hırsızlık suçundan iki yıl hapis cezası alan ve cezasını infaz ederek tahliye olan bir kişi, infaz tarihinden iki yıl sonra dolandırıcılık suçu işler. Önceki ceza beş yıldan az olduğu ve infazdan itibaren üç yıl geçmediği için tekerrür hükümleri uygulanır. Kişi yeni suçtan aldığı cezanın üçte ikisini kurumda geçirdiğinde koşullu salıverilebilir ve infazdan sonra en az bir yıl denetim süresine tabi tutulur. Aynı kişi daha önce bir kez daha tekerrür hükümlerine tabi tutulmuş olsaydı ve ikinci tekerrür hükümde belirtilseydi, süreli hapis cezası bakımından oran dörtte üç olacaktı. Önceki mahkûmiyet taksirle yaralamadan olsaydı ise tekerrür uygulanmayacaktı.
Sonuç
Tekerrür, cezanın miktarından çok infaz biçimini etkileyen ancak tahliye tarihini önemli ölçüde değiştiren bir kurumdur. 2025 değişikliğiyle ikinci tekerrür hâlinde infaz oranı daha da ağırlaşmıştır. Tekerrür şartlarının sürelere ve önceki mahkûmiyetin niteliğine göre dikkatle incelenmesi gerekir. Ceza hukuku alanında tekerrür ve infaz hesaplamasına ilişkin itirazlar için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tekerrür cezayı artırır mı?
5237 sayılı TCK sisteminde tekerrür, hükmedilecek cezanın miktarını doğrudan artıran bir sebep değildir. Tekerrürün temel sonucu, cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesi ve infazdan sonra denetim süresi uygulanmasıdır. Ancak sonraki suçta hapis ve adli para cezası seçimlik öngörülmüşse hapis cezasına hükmedilmesi zorunludur.
Adli para cezası tekerrüre esas olur mu?
Evet. Beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına mahkûmiyet, infazından itibaren üç yıl geçmeden yeni bir suç işlenirse tekerrüre esas alınabilir. Ancak istinaf yolu kapalı olan ve sonuç olarak on beş bin Türk lirası dahil adli para cezasına ilişkin kesin hükümler tekerrüre esas olmaz.
HAGB kararı tekerrüre esas olur mu?
Hayır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında ortada açıklanmış ve kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü bulunmadığından tekerrüre esas alınmaz. Ancak denetim süresi içinde kasıtlı suç işlenmesi hâlinde hüküm açıklanabilir.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 58 (tekerrür ve özel tehlikeli suçlular)
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 108 (mükerrirlere özgü infaz rejimi)
- 7550 sayılı Kanun (2025) ile m. 108’de yapılan değişiklikler
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 272/3 (tekerrüre esas olmayan kesin hükümler)
Ceza Hukuku konusunda destek mi gerekiyor?
Durumunuzu anlatın, size en geç 24 saat içinde dönüş yapalım. Görüşme büroda veya online yapılabilir; paylaştığınız bilgiler gizli tutulur.