Türkiye’de 90 Gün Kuralı Nasıl İşler? Her 180 Günde 90 Gün Kalış Sınırı ve Vize Muafiyeti

Turistik gezi, iş görüşmesi, aile ziyareti veya kısa süreli eğitim amacıyla Türkiye’ye gelen yabancıların en çok sorduğu sorulardan biri şudur: “Ne kadar kalabilirim?” Cevap çoğu zaman “doksan gün” olarak bilinir; ancak bu sürenin nasıl hesaplandığı, muafiyetle vizenin farkı ve süre aşımının sonuçları çoğu kişi tarafından tam olarak bilinmez. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK), kısa süreli kalışın çerçevesini açık kurallarla belirler. Bu yazıda doksan gün kuralını, muafiyet hâllerini ve süre aşımının sonuçlarını anlatıyoruz.

Vize Zorunluluğu ve Kalış Süresi

YUKK m. 11/1’e göre Türkiye’de doksan güne kadar kalacak yabancılar, vatandaşı oldukları veya yasal olarak bulundukları ülkedeki konsolosluklardan geliş amaçlarını da belirten vize alarak gelirler. Vizenin veya vize muafiyetinin Türkiye’de sağladığı kalış süresi, her yüz seksen günde doksan günü geçemez. Buradaki temel fikir, kısa süreli kalışın ikamet iznine dönüşmesini engellemektir: yabancı, doksan günlük kalıştan sonra ülkeyi terk edip hemen dönerek sürekli kalış yaratamaz. Kalış hesabı, gün sayısı üzerinden yapılır ve giriş ile çıkış kayıtları esas alınır.

Yüz Seksen Günde Doksan Gün Hesabı

Kuralın anlaşılması için bir örnek verilebilir. Bir yabancı doksan gün kalıp ülkeden çıkarsa, çıkış tarihinden itibaren yeniden girişte kalış hakkını hemen kazanmaz; çünkü yüz seksen günlük dönem içinde toplam doksan günü doldurmuştur. Kalış hakkı, önceki kalışlar yüz seksen günlük dönemin dışına çıktıkça yeniden oluşur. Bu nedenle sık giriş çıkış yapan kişilerin, toplam gün sayılarını takip etmeleri gerekir.

Vizenin Niteliği

YUKK m. 11/3’e göre vizeler Türkiye’ye giriş için mutlak hak sağlamaz. Yani geçerli vizeye sahip olan yabancı bile, sınır kapısında kamu düzeni, kamu güvenliği veya diğer şartlar nedeniyle girişine izin verilmeyebilir. Vize başvuruları da usulüne uygun yapılmalıdır (m. 11/2); konsolosluklara yapılan başvurular doksan gün içinde sonuçlandırılır (m. 11/4). Vize verilmeyecek durumlar m. 15’te sayılmıştır: pasaportun geçerlilik süresi kısa olanlar, giriş yasaklı olanlar, kamu düzeni açısından sakıncalı görülenler, sağlık sigortası veya yeterli maddi imkânı olmayanlar ve girişi haklı nedene dayandıramayanlar gibi.

Vize Muafiyeti

Vize muafiyeti; Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalarla veya Cumhurbaşkanı kararıyla vizeden muaf tutulan ülkelerin vatandaşları, Türkiye’ye giriş tarihi itibarıyla geçerli ikamet veya çalışma izni bulunanlar, yabancılara mahsus damgalı pasaport sahipleri ve 5901 sayılı Kanunun 28. maddesi kapsamındakiler için söz konusudur (m. 12/1). Ayrıca mücbir nedenlerle Türk limanlarını kullanmak zorunda kalanlar veya deniz limanlarına gelip yetmiş iki saati geçmemek kaydıyla liman şehrini gezecek kişiler için vize şartı aranmayabilir (m. 12/2). Muafiyet, girişte vize şartını kaldırır; ancak kalış süresi sınırını ortadan kaldırmaz.

Sınır Vizesi

Vize almadan sınır kapılarına gelen yabancılara, süresi içinde Türkiye’den ayrılacaklarını belgelemeleri hâlinde, sınır kapılarında istisnai olarak vize verilebilir (m. 13/1). Bu vize, Cumhurbaşkanınca farklı bir süre belirlenmediği sürece Türkiye’de en fazla on beş gün kalma hakkı sağlar (m. 13/2). Bu, tamamen istisnai bir düzenlemedir ve sağlık sigortası gibi bazı şartlar insani nedenlerle aranmayabilir (m. 13/3). Sınır vizesinin ayrıntıları için vize türleri ve vize ihlalinin sonuçları yazısına bakabilirsiniz.

Doksan Günden Fazla Kalış: İkamet İzni

YUKK m. 19/1’e göre Türkiye’de, vizenin veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların ikamet izni almaları zorunludur. İkamet izni, altı ay içinde kullanılmaya başlanmadığında geçerliliğini kaybeder. Kısa süreli kalışın ötesine geçmek isteyen kişi, kalış amacına uygun ikamet izni türünü seçmeli ve süresi dolmadan başvurmalıdır. İkamet izni türleri için ikamet izni türleri ve başvuru süreci ve ikamet izni zorunluluğu, doksan gün ve muafiyet halleri yazılarına göz atabilirsiniz.

Süre Aşımının Sonuçları

Vize veya vize muafiyeti süresini aşan yabancılar için farklı yaptırımlar vardır. Süreyi on günden fazla aşanlar veya vizesi iptal edilenler hakkında sınır dışı etme kararı alınır (m. 54/1-e). Ayrıca idari para cezası uygulanabilir ve sınır dışı edilen yabancının Türkiye’ye girişi yasaklanabilir (m. 9/2). Ancak vize veya ikamet izni süresi sona eren ve bu durumları yetkili makamlarca tespit edilmeden önce Türkiye dışına çıkmak için valiliklere başvurup hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancılara, idari para cezalarını ödemiş olmaları ve Bakanlıkça belirlenen ihlal sürelerini aşmamaları kaydıyla, giriş yasağı kararı alınmayabilir (m. 9/4). Bu, gönüllü başvuruyu teşvik eden bir düzenlemedir.

Pasaport Geçerlilik Şartı

Türkiye’ye girişte pasaportun geçerlilik süresi de önemlidir. Vize, vize muafiyeti veya ikamet izni süresinin bitiminden itibaren en az altmış gün süreli pasaport veya pasaport yerine geçen belgesi olmayanlar kabul edilemeyen yolcu kapsamına alınır ve girişlerine izin verilmez (m. 7/1-b). Bu nedenle seyahat öncesinde pasaportun kalan geçerlilik süresini kontrol etmek gerekir. Pasaport kaybı durumunda yapılacaklar için yabancının pasaport kaybı ve yeniden çıkış belgesi yazısına bakabilirsiniz.

Kalış Süresinin Takibi İçin Öneriler

Sık seyahat eden yabancılar, giriş ve çıkış tarihlerini kayıt altına almalı ve kalış süresini düzenli hesaplamalıdır. Süre dolmadan ülkeyi terk etmek ya da ikamet izni başvurusu yapmak, ceza ve yasak riskini önler. Başvuru için gerekli belgelerin (pasaport, sağlık sigortası, adres bilgisi ve kalış amacını gösteren belgeler) önceden hazırlanması, sürecin zamanında tamamlanmasına yardımcı olur. Ayrıca kalış süresi konusunda şüphe varsa, göç idaresinin resmî kanallarından bilgi alınmalıdır.

Uygulamada Sık Görülen Durumlar

Kalış süresi konusunda en sık karşılaşılan durumlardan biri, turistik girişle gelen yabancının Türkiye’de iş kurmak veya çalışmak istemesidir. Turistik giriş çalışma izni yerine geçmez; çalışmak için ayrıca çalışma izni gerekir. Bir diğer durum, öğrenci veya tedavi amaçlı kalış planlayan kişilerin baştan uygun ikamet izni türünü seçmemesidir. Kalış amacı ile ikamet izni türünün uyuşmaması, iznin iptaline veya yeni başvurunun reddine yol açabilir. Bu nedenle kalış amacını baştan doğru belirlemek önemlidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Doksan günü takvim yılı gibi hesaplamak,
• Vize muafiyetini süresiz kalış hakkı sanmak,
• Pasaportun kalan geçerlilik süresini kontrol etmemek,
• Süre aşımından sonra yetkili makamlara başvurmadan beklemek,
• Turistik girişle çalışmaya başlamak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Vizeden muaf bir ülkenin vatandaşı, Türkiye’ye turist olarak girer ve doksan gün kalır. Ülkeden çıkıp birkaç gün sonra tekrar girmek ister; ancak yüz seksen günlük dönem içinde toplam kalış süresi dolduğundan yeniden giriş sorun yaratır. Kişi uzun süre kalmak istediği için, önceden ikamet izni başvurusu yapmış olsaydı bu sorunla karşılaşmayacaktı.

Sonuç

Doksan gün kuralı, yüz seksen günlük pencere üzerinden işleyen ve uzun kalışı ikamet iznine yönlendiren bir sistemdir. Vize muafiyeti girişi kolaylaştırır ancak süreyi uzatmaz. Sürelerin takibi, ceza ve giriş yasağı riskini önler. Kalış süreniz ve ikamet izni planınız için yabancılar hukuku alanında dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. İletişim sayfamızdan bize telefonla veya mesajla ulaşabilirsiniz.