Türkiye’de Yabancı Uyruklu Kişiyle Evlenme Süreci Nasıl İşler?

Türkiye’de bir yabancıyla veya Türk vatandaşıyla evlenmek isteyen yabancı uyruklu kişilerin karşılaştığı süreç, hem usul hem de uygulanacak hukuk bakımından bazı özellikler taşır. Bu yazıda bu süreci ele alıyoruz.

Uygulanacak Hukuk: Herkes Kendi Millî Hukukuna Tabidir

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 13/1’e göre evlenme ehliyeti ve şartları, taraflardan her birinin evlenme anındaki millî hukukuna tabidir. Bu, örneğin evlenme yaşı, evlenme engelleri gibi konularda her bir tarafın kendi ülkesinin hukukuna göre değerlendirileceği anlamına gelir. Buna karşılık Kanun m. 13/2 uyarınca evliliğin şekline (nerede ve nasıl yapılacağına) yapıldığı ülke hukuku uygulanır; Türkiye’de yapılacak bir evlilikte şekil şartları Türk hukukuna göre belirlenir.

Evlenme Ehliyet Belgesi

Türkiye’de evlenmek isteyen yabancı uyruklu kişinin, kendi ülkesinin yetkili makamından (genellikle konsolosluk) evlenmeye engel bir hâli bulunmadığını ve bekar olduğunu gösteren bir evlenme ehliyet belgesi alması gerekir. Bu belge, Türk evlendirme memurluğuna sunulacak evlilik dosyasının temel unsurlarından biridir. Bazı ülkelerin konsoloslukları bu belgeyi doğrudan düzenlerken, bazı durumlarda kişinin kendi ülkesindeki yetkili makamdan temin etmesi ve belgeyi apostil veya konsolosluk onayıyla Türkiye’ye getirmesi gerekebilir.

Gerekli Diğer Belgeler

Evlilik başvurusunda genel olarak şu belgeler istenir:

• Geçerli pasaport ve varsa ikamet izni belgesi,
• Evlenme ehliyet belgesi,
• Nüfus kayıt örneği veya doğum belgesi (apostil/konsolosluk onaylı),
• Daha önce evli olup boşanmışsa boşanma kararının onaylı tercümesi,
• Sağlık raporu (Türk mevzuatının aradığı evlilik öncesi sağlık muayenesi).

Yabancı dilde düzenlenen tüm belgelerin, yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilmiş ve noter onaylı olması gerekir.

Resmi Nikah Zorunluluğu

Türk hukukunda evlilik, yalnızca yetkili evlendirme memuru (nüfus müdürlüğü veya belediye evlendirme dairesi) önünde yapılan medeni nikahla hukuki sonuç doğurur. Dini nikahın, resmi nikahtan önce kıyılması Türk Ceza Kanunu kapsamında yaptırıma tabi bir fiildir ve dini nikah tek başına herhangi bir hukuki evlilik ilişkisi kurmaz. Yabancı uyruklu kişilerin bu konuda özellikle dikkatli olması, ileride miras, nafaka gibi konularda hak kaybı yaşanmaması açısından önemlidir.

Evliliğin Genel Hükümlerine Uygulanacak Hukuk

Kanun m. 13/3’e göre evliliğin genel hükümleri (eşler arasındaki hak ve yükümlülükler gibi), eşlerin müşterek millî hukukuna tabidir. Taraflar farklı vatandaşlıklara sahipse, müşterek mutat mesken hukuku, bu da yoksa Türk hukuku uygulanır. Bu düzenleme, Türkiye’de yaşayan karma evli çiftlerin evlilik birliğine ilişkin günlük hukuki ilişkilerinde genellikle Türk hukukunun devreye gireceği anlamına gelir.

Yurt Dışında Yapılan Evliliğin Türkiye’de Tescili

Yurt dışında usulüne uygun şekilde yapılmış bir evlilik, kendiliğinden Türk nüfus kayıtlarına işlenmez; bu evliliğin Türkiye’de hüküm ifade edebilmesi için ilgili nüfus müdürlüğüne veya yurt dışındaki Türk konsolosluğuna başvurularak tescil ettirilmesi gerekir. Tescil için evlilik cüzdanının apostil veya konsolosluk onaylı Türkçe tercümesi ile birlikte başvuru yapılması gerekir.

Karma Evliliklerde Soyadı Meselesi

Evlilik sonrası soyadı seçimi, Türk hukukuna göre yapılabileceği gibi, yabancı eşin kendi ülkesinin hukukuna göre de farklı düzenlemelerle karşılaşabilir. Türkiye’de yapılan evliliklerde kadının kocasının soyadını alması veya evlilik öncesi soyadını kullanmaya devam etmesi Türk hukukuna göre değerlendirilir; ancak yabancı eşin kendi ülkesindeki nüfus kayıtlarında bu değişikliğin ayrıca yansıtılması gerekebilir.

Anlaşmalı Yabancı Uyruklu Çiftlerde Süreç

Her iki tarafın da yabancı uyruklu olduğu evliliklerde, her bir tarafın kendi millî hukukuna göre evlenme ehliyeti ayrı ayrı incelenir. Taraflardan birinin ülkesinde evlenme yaşı veya diğer şartlar farklı olabileceğinden, her iki tarafın da kendi ülkesinden evlenme ehliyet belgesi ve gerekli diğer belgeleri temin etmesi gerekir. Bu durum, karma evliliklere kıyasla belge toplama sürecini biraz daha uzatabilir.

Evlilik Sonrası İkamet İzni Değişikliği

Türk vatandaşıyla evlenen bir yabancının, evlilik sonrasında mevcut ikamet izni türünden aile ikamet iznine geçiş yapması mümkündür. Bu geçiş, evlilik cüzdanı ve diğer gerekli belgelerle Göç İdaresi Başkanlığı’na yapılacak ayrı bir başvuruyu gerektirir; evlilik kendiliğinden ikamet izni türünü değiştirmez.

Evlenme Ehliyet Belgesi Temin Edilemezse

Bazı ülkelerin konsoloslukları evlenme ehliyet belgesi düzenlememektedir veya belgenin temini uzun sürebilmektedir. Bu durumda ilgili yabancı, kendi ülkesinin hukukuna göre evlenmeye engel hâli bulunmadığına dair yazılı bir beyanda bulunabilir; Türk evlendirme memuru, somut olayın koşullarına göre bu beyanı ve varsa destekleyici diğer belgeleri değerlendirerek işlemi yürütüp yürütmeyeceğine karar verir.

Nişanlılık Döneminde Belge Hazırlığının Önemi

Evlenme sürecinin belge yoğun yapısı nedeniyle, çiftlerin nişanlılık döneminde gerekli belgeleri önceden araştırıp hazırlaması, resmi nikah tarihinin gecikmeden planlanmasını sağlar. Özellikle apostil ve tercüme işlemleri zaman alabileceğinden, bu belgelerin son ana bırakılmaması ve gerekiyorsa bir avukattan süreç hakkında bilgi alınması önerilir.

Evlilik Sonrası Boşanma İhtimalinde Uygulanacak Hukuk

Karma bir evliliğin ileride boşanmayla sonuçlanması durumunda, 5718 sayılı Kanun m. 14 uyarınca boşanma sebepleri ve hükümleri eşlerin müşterek millî hukukuna, taraflar farklı vatandaşlıkta ise müşterek mutat mesken hukukuna, bu da yoksa Türk hukukuna tabi olur. Bu düzenleme, evlilik aşamasında uygulanan hukuk kurallarıyla doğrudan bağlantılı olduğundan, evlenme sürecinde alınan hukuki danışmanlığın ileride olası bir boşanma sürecini de kolaylaştırdığı söylenebilir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Türkiye’de yaşayan bir yabancı, Türk vatandaşı bir kişiyle evlenmek ister. Kendi ülkesinin konsolosluğundan evlenme ehliyet belgesini temin eden yabancı, gerekli diğer belgeleri de tercüme ettirerek nüfus müdürlüğüne başvurur ve resmi nikahını kıydırır.

Sonuç

Yabancı uyruklu kişilerin Türkiye’de evlenmesi, her tarafın kendi millî hukukuna tabi ehliyet şartlarının ve Türk hukukuna göre belirlenen şekil şartlarının bir arada değerlendirilmesini gerektiren bir süreçtir. Yabancılar hukuku alanında evlilik işlemleriniz veya belge tercüme sürecinizde bizimle iletişime geçebilirsiniz.