Yabancı Sermayeli Şirketlerde Çalışma İzni Süreci Nasıl İşler?

Türkiye’de yabancı sermaye ile kurulan şirketlerin yabancı personel istihdam etmesi, yatırımın yönetimi açısından sıklıkla ihtiyaç duyulan bir konudur. Bu yazıda yabancı sermayeli şirketlerde çalışma izni sürecinin özelliklerini ele alıyoruz.

Genel Çerçeve: 6735 Sayılı Kanun ve 4875 Sayılı Kanun İlişkisi

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m. 25, yabancı sermayeli şirket ve kuruluşlarda çalışma izni verilecek personelin tanımı ile bu izinlere ilişkin özel usul ve esasların, ilgili bakanlıklarca çıkarılacak müşterek bir yönetmelikle düzenleneceğini öngörür. Bu düzenleme, 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu kapsamındaki şirketlere özgü bir çerçeve sunar ve genel çalışma izni rejiminden bazı noktalarda farklılaşabilir.

Şirketin Taşıması Gereken Genel Kriterler

Yabancı sermayeli bir şirketin yabancı personel istihdam edebilmesi için mevzuatta öngörülen bazı asgari kriterlerin (ödenmiş sermaye tutarı, son yıl ihracat tutarı, çalışan sayısı, kayıtlı sermaye gibi) sağlanması genellikle beklenir. Bu kriterlerin somut tutarları zaman içinde ilgili yönetmelik ve tebliğlerle güncellenebildiğinden, başvuru öncesinde şirketin güncel mevzuata göre durumunun değerlendirilmesi önemlidir.

Kilit Personel Kavramı

Uygulamada “kilit personel” olarak nitelendirilen yabancılar, şirketin üst düzey yöneticisi, şirket ortağı veya belirli bir teknik uzmanlık alanında şirketin faaliyetleri için önemli görülen kişilerdir. Kilit personel statüsündeki yabancılar için, genel çalışma izni kriterlerinden bazılarında (örneğin asgari ücret veya istihdam oranı şartlarında) farklı veya esnetilmiş değerlendirme yapılabilir; bu, yabancı yatırımın yönetim kadrosunu oluşturabilmesini kolaylaştırmaya yöneliktir.

Yeni Kurulan Şirketlerde Durum

Henüz faaliyete yeni başlamış yabancı sermayeli bir şirketin, olağan çalışma izni kriterlerini (örneğin belirli bir çalışan sayısı veya ciro) henüz sağlayamamış olması mümkündür. Bu gibi durumlarda kilit personel için istisnai bir değerlendirme yapılabilmesi, yatırımın kuruluş aşamasında yönetim ihtiyacının karşılanabilmesi açısından önem taşır; ancak bu istisnanın uygulanabilmesi somut şirket yapısına ve idarenin değerlendirmesine bağlıdır.

Serbest Bölgelerde Farklı Bir Rejim

3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu kapsamında faaliyet gösteren şirketlerde çalışacak yabancılar için, 6735 sayılı Kanun m. 25/2-a uyarınca ayrı bir müşterek yönetmelikle düzenlenen özel bir çalışma izni usulü uygulanır. Serbest bölgede faaliyet gösteren yabancı sermayeli şirketlerin bu iki ayrı özel rejimi (yabancı sermaye ve serbest bölge) birlikte değerlendirmesi gerekebilir.

Başvuru Süreci ve Belgeler

Yabancı sermayeli şirketler için çalışma izni başvurusu da, genel usule benzer şekilde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na elektronik ortamda yapılır. Başvuruda şirketin ticaret sicili kayıtları, ortaklık yapısını gösteren belgeler, yabancı sermaye payının teyidi ve çalıştırılacak personelin niteliğine ilişkin belgeler (diploma, iş deneyimi belgesi gibi) talep edilir. Kilit personel statüsü iddia ediliyorsa, bu statüyü destekleyen ek belgelerin (yönetim kurulu kararı, ortaklık payı belgesi gibi) sunulması gerekir.

Ret Kararına İtiraz

Yabancı sermayeli şirketin çalışma izni başvurusunun reddedilmesi durumunda, genel çalışma izni ret kararlarında olduğu gibi idari yargı yoluna başvurulabilir. Ret gerekçesinin şirketin sermaye veya istihdam kriterlerini sağlayamamasından mı, yoksa personelin niteliğine ilişkin bir eksiklikten mi kaynaklandığının doğru tespiti, itiraz sürecinin sağlıklı yürütülmesi açısından önemlidir.

Yabancı-Türk Çalışan Oranının Değerlendirilmesi

Yabancı sermayeli şirketlerde de, genel çalışma izni sisteminde olduğu gibi, yabancı personel sayısının işyerindeki toplam Türk çalışan sayısıyla belirli bir orana bağlı olması beklenir. Bu oranın somut hesaplanması, şirketin büyüklüğüne ve sektörüne göre değişebilir; kilit personel için tanınan esneklik, bu oranın tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez, yalnızca değerlendirmede ek esneklik sağlar.

Bölgesel Yönetim Merkezi ve Holding Şirketlerde Özel Durum

Türkiye’de bölgesel yönetim merkezi veya holding yapısı kuran çok uluslu şirketlerin, farklı ülkelerden gelen yönetici ve uzman personel istihdam etmesi sık karşılaşılan bir durumdur. Bu tür yapılarda, şirketler grubunun genel büyüklüğü ve Türkiye’deki yatırımının stratejik önemi, çalışma izni değerlendirmesinde ayrıca dikkate alınabilecek unsurlar arasında yer alır.

Yatırım Teşvik Belgesinin Rolü

Yatırım teşvik belgesine sahip yabancı sermayeli şirketler, bazı durumlarda çalışma izni değerlendirmesinde ek bir avantaja sahip olabilir; çünkü teşvik belgesi, yatırımın ölçeğini ve istihdam taahhüdünü resmi olarak belgeleyen bir araçtır. Bu belgenin başvuru dosyasına eklenmesi, özellikle kilit personel değerlendirmesinde idarenin karar sürecini hızlandırabilir ve şirketin ciddiyetini somut şekilde ortaya koyar.

Denetim ve Sonradan İptal Riski

Yabancı sermayeli şirketlere verilen çalışma izinleri, şirketin beyan ettiği sermaye ve istihdam kriterlerinin sonradan sağlanmadığının tespit edilmesi hâlinde iptal edilebilir. Bu nedenle şirketlerin, başvuru sırasında beyan ettikleri finansal ve istihdam verilerini gerçekçi şekilde sunması ve bu verileri sürdürülebilir kılacak bir iş planına sahip olması önemlidir; aksi hâlde hem çalışma izni hem de şirketin itibarı risk altına girebilir; bu nedenle finansal tabloların ve istihdam kayıtlarının düzenli tutulması önerilir.

Aile Bireylerinin Durumu

Yabancı sermayeli şirkette kilit personel olarak çalışan yabancının eşi ve çocukları, tıpkı diğer çalışma izni sahiplerinde olduğu gibi aile ikamet izni kapsamında Türkiye’de ikamet edebilir. Bu durum, yabancı yatırımcının ailesiyle birlikte Türkiye’ye yerleşmesini kolaylaştıran önemli bir unsurdur.

Çalışma İzninin Süresi ve Yenilenmesi

Yabancı sermayeli şirketlerde verilen çalışma izinleri de, genel çalışma izni sisteminde olduğu gibi belirli sürelerle sınırlıdır ve süresi dolmadan yenilenmesi gerekir. Yenileme başvurusunda, şirketin faaliyetine devam ettiğinin ve personelin hâlâ aynı pozisyonda çalıştığının belgelenmesi istenir; şirketin faaliyetini durdurmuş olması, yenileme başvurusunun reddine yol açabilir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Yabancı sermayeyle yeni kurulan bir teknoloji şirketi, kurucu ortağı olan yabancı genel müdürü için çalışma izni başvurusunda bulunur. Şirketin henüz olağan istihdam kriterlerini sağlayamadığı ancak kişinin kilit personel niteliğinde olduğu değerlendirilerek başvuru olumlu sonuçlanır.

Sonuç

Yabancı sermayeli şirketlerde çalışma izni süreci, genel çerçeveye ek olarak şirketin sermaye yapısı ve personelin niteliğine bağlı özel değerlendirmeler içerir. Yabancılar hukuku alanında yabancı sermayeli şirketinizin çalışma izni süreçlerinde bizimle iletişime geçebilirsiniz.