Aile İkamet İzninde Destekleyicinin Şartları Nelerdir? Gelir, Barınma, Sağlık Sigortası ve Adli Sicil

Bir yabancının Türkiye’de eşi, çocukları veya bağımlı yakınlarıyla birlikte yaşayabilmesi için başvuracağı ikamet izni türü, aile ikamet iznidir. Bu izin, izin sahibine bağlı olarak verildiğinden “destekleyici” olarak adlandırılan kişide birtakım şartlar aranır. Gelir yetersizliği, barınma şartlarının sağlanamaması veya sigorta eksikliği gibi sebepler başvuruların reddine yol açabilir. Bu yazıda YUKK m. 35’teki destekleyici şartlarını, muafiyetleri ve pratik ipuçlarını anlatıyoruz.

Aile İkamet İzninin Kapsamı

YUKK m. 34/1’e göre Türk vatandaşlarının, 5901 sayılı Kanunun 28. maddesi kapsamında olanların veya ikamet izinlerinden birine sahip olan yabancılar ile mültecilerin ve ikincil koruma statüsü sahiplerinin yabancı eşine, kendisinin veya eşinin ergin olmayan yabancı çocuğuna ve kendisinin veya eşinin bağımlı yabancı çocuğuna, her defasında üç yılı aşmayacak şekilde aile ikamet izni verilebilir. Ancak aile ikamet izninin süresi hiçbir şekilde destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz. Aile izni türüyle ilgili genel bilgi için aile ikamet izni ve eş çocuk hakları yazısına bakabilirsiniz.

Gelir Şartı

YUKK m. 35/1-a’ya göre destekleyicide toplam geliri asgari ücretten az olmamak üzere, ailedeki fert başına asgari ücretin üçte birinden az olmayan aylık geliri bulunması gerekir. Bu şart iki katmanlıdır: destekleyicinin toplam geliri asgari ücretin altına düşmemeli ve aile fertleri arasında kişi başına düşen gelir, asgari ücretin üçte birini aşmalıdır. Örneğin altı kişilik bir ailede, kişi başına düşen gelir hesaplanırken aile nüfusu belirleyici olur. Gelirin belgelenmesi için maaş bordroları, banka kayıtları, kira gelirleri veya ticari faaliyet belgeleri kullanılabilir.

Barınma ve Sağlık Sigortası

Ailenin nüfusuna göre, genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartlarına sahip olmak ve tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortası yaptırmış olmak gerekir (m. 35/1-b). Barınma şartı, evin aile sayısına göre yeterli büyüklükte ve sağlık koşullarına uygun olmasını ifade eder. Sağlık sigortası ise özel veya genel sağlık sigortası olabilir; önemli olan tüm aile fertlerini kapsamasıdır. Sağlık sigortası konusunda yabancının Türkiye’de sağlık sigortası zorunluluğu yazısına bakabilirsiniz.

Adli Sicil Şartı

Başvuru tarihi itibarıyla, beş yıl içinde aile düzenine karşı suçlardan herhangi birinden hüküm giymemiş olduğunu adli sicil kaydıyla belgelemek gerekir (m. 35/1-c). Bu şart, aile düzenine karşı suçlardan (örneğin çocuk veya eşe karşı işlenen suçlar) hüküm giyen kişilerin destekleyici olmasını engellemek için konulmuştur. Adli sicil kaydının güncel ve onaylı olması gerekir. Yurt dışından alınan sicil kayıtları için onay ve çeviri şartları ayrıca aranabilir.

Bir Yıllık İkamet ve Adres Kaydı

Destekleyicinin Türkiye’de en az bir yıldır ikamet izniyle kalıyor olması (m. 35/1-ç) ve adres kayıt sisteminde kaydı bulunması (m. 35/1-d) da gereklidir. Bilimsel araştırma amaçlı ikamet izni ya da çalışma izni bulunanlar, 5901 sayılı Kanunun 28. maddesi kapsamında olanlar veya Türk vatandaşlarıyla evli olan yabancılar hakkında bir yıllık ikamet şartı uygulanmaz (m. 35/2). Adres kaydı yükümlülüğü için yabancı adres kaydı ve yirmi iş günü kuralı yazısına bakabilirsiniz.

Aile Bireylerinde Aranan Şartlar

Türkiye’de destekleyicinin yanında kalmak üzere aile ikamet izni talebinde bulunacak yabancılarda şu şartlar aranır (m. 35/3): m. 34/1 kapsamında olduğunu gösteren bilgi ve belgeleri ibraz etmek; destekleyiciyle birlikte yaşadığını veya yaşama niyeti taşıdığını ortaya koymak; evliliği aile ikamet izni alabilmek amacıyla yapmamış olmak; eşlerden her biri için on sekiz yaşını doldurmuş olmak; m. 7 kapsamına girmemek. Bu şartlar, evliliğin gerçekliğini ve hukuka uygunluğunu doğrulamaya yöneliktir.

Mülteci ve İkincil Koruma Sahipleri

Türkiye’de bulunan mülteciler ve ikincil koruma statüsü sahiplerinde m. 35/1’de belirtilen şartlar aranmayabilir (m. 35/4). Bu, uluslararası koruma statüsü sahiplerinin ekonomik ve sosyal zorluklar yaşayabileceği gerçeğinin kanunda dikkate alınmasıdır. Bu kişiler için aile birleşimi süreçleri ayrı bir düzenlemeye de tabidir. Bu konuda uluslararası korumada aile birleştirme yazısına bakabilirsiniz.

Anlaşmalı Evlilik Denetimi

Aile ikamet izni verilmeden veya uzatılmadan önce makul şüphe varsa, evliliğin sırf ikamet izni alabilme amacıyla yapılıp yapılmadığı valiliklerce araştırılır. Araştırma sonucunda evliliğin bu amaçla yapıldığı tespit edilirse aile ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir (m. 37/1). Aile ikamet izni verildikten sonra da denetim yapılabilir (m. 37/2). Anlaşmalı evlilik yoluyla alınan ve sonradan iptal edilen ikamet izinleri, kanunda öngörülen ikamet izin sürelerinin toplanmasında hesaba katılmaz (m. 37/3). Bu konu için muvazaalı evlilik incelemesi ve vatandaşlık yazısına göz atabilirsiniz.

Ret ve İptal Hâlleri

Aile ikamet izni; m. 35/1 ve 35/3’te aranan şartların karşılanmaması veya ortadan kalkması, aile ikamet izni alma şartları ortadan kalktıktan sonra kısa dönem ikamet izni verilmemesi, hakkında geçerli sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı bulunması ve iznin veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi hâllerinde verilmez, verilmişse iptal edilir, süresi bitenler uzatılmaz (m. 36/1). Bu kararlara karşı idari yargıya başvurulabilir. İtiraz süreci için ikamet izni reddine ve iptaline itiraz yazısı yol gösterir.

Belge Hazırlığı

Aile ikamet izni başvurusunda evlilik cüzdanı veya doğum belgeleri, destekleyicinin gelir belgeleri, kira sözleşmesi veya tapu, sağlık sigortası poliçesi, adli sicil kaydı, adres kayıt belgesi ve pasaport fotokopileri hazırlanmalıdır. Yabancı ülkede düzenlenen belgelerin onaylı tercümesi gerekir. Belgelerin güncelliği ve tutarlılığı, başvurunun değerlendirilmesinde önem taşır.

Sık Yapılan Hatalar

• Aile nüfusuna göre kişi başı gelir şartını hesaplamamak,
• Sağlık sigortasının tüm aile fertlerini kapsamamasına dikkat etmemek,
• Adli sicil kaydını eski tarihli sunmak,
• Adres kaydını güncellemeden başvurmak,
• Evliliğin gerçekliğini gösteren belgeleri hazırlamamak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Türkiye’de çalışma izniyle yaşayan bir yabancı, eşi ve iki çocuğu için aile ikamet izni başvurusu yapar. Gelir belgeleri toplam geliri asgari ücretin üzerinde gösterir ve dört kişilik ailede kişi başına düşen gelir üçte bir ölçütünü karşılar. Aile için uygun barınma ve sağlık sigortası belgelenir; adli sicil temizdir. Başvuru olumlu sonuçlanır ve izin destekleyicinin izin süresini aşmayacak şekilde verilir.

Sonuç

Aile ikamet izninde destekleyicinin gelir, barınma, sigorta, adli sicil, ikamet süresi ve adres kaydı şartlarını eksiksiz sağlaması gerekir. Türk vatandaşıyla evlilik gibi bazı hâllerde muafiyet vardır. Aile ikamet izni başvurunuz için yabancılar hukuku alanında dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. İletişim sayfamızdan bize telefonla veya mesajla ulaşabilirsiniz.