Boşanmada Ev Eşyalarının Paylaşımı: Beyaz Eşya ve Mobilyalar Kime Kalır?

Boşanma sürecinde ev ve araba gibi büyük malların yanında, evdeki mobilyalar, beyaz eşyalar, elektronik cihazlar ve mutfak eşyaları da çoğu zaman uyuşmazlık konusu olur. Bu eşyaların tek tek değeri yüksek görünmese de toplamda önemli bir tutara ulaşabilir; ayrıca günlük yaşam için vazgeçilmezdir. Bu yazıda boşanmada ev eşyalarının nasıl paylaşıldığını ve dikkat edilmesi gereken noktaları açıklıyoruz.

Eşyaların Niteliği Belirleyicidir

Ev eşyalarının paylaşımında ilk adım, her eşyanın hukuki niteliğinin belirlenmesidir:

Çeyiz ve kişisel eşyaların iadesi için çeyiz ve kişisel eşya davası yazımıza bakabilirsiniz.

Kişisel Mallar Geri Alınır

TMK m. 226 uyarınca her eş, diğer eşin elinde bulunan kendi mallarını geri alır. Bu nedenle çeyiz eşyaları ve kişisel eşyalar paylaşım hesabına girmeden önce ayrılır ve sahibine iade edilir. Bir eşyanın kişisel mal olduğunu iddia eden eş bunu ispat etmelidir. TMK m. 222 uyarınca hangi eşe ait olduğu ispat edilemeyen eşyalar paylı mülkiyette sayılır.

Edinilmiş Mal Niteliğindeki Eşyaların Paylaşımı

Evlilik süresince alınan eşyalar için iki yol vardır:

1. Anlaşarak aynen paylaşım

Uygulamada en sık tercih edilen yol, eşlerin eşyaları anlaşarak bölüşmesidir. Örneğin:

• Buzdolabı ve çamaşır makinesi çocuklarla birlikte kalan eşte,
• Televizyon ve bilgisayar diğer eşte,
• Yatak odası takımı bir eşte, oturma grubu diğer eşte kalabilir.

Aynen paylaşım, değerleme ve dava masraflarını ortadan kaldırdığı için ekonomik bir çözümdür. Anlaşmalı boşanma protokolünde eşyaların listesinin ve kimde kalacağının yazılması önerilir.

2. Değer üzerinden paylaşım

Eşler anlaşamazsa, edinilmiş mal niteliğindeki eşyaların değeri mal rejiminin tasfiyesinde artık değer hesabına katılır. Bu durumda:

• Eşyaların listesi dava tarihine göre belirlenir,
• Değerleri tasfiye tarihine yakın kullanılmış eşya piyasa değerine göre hesaplanır,
• Eşyalar kimde kalmışsa onun artık değerine eklenir,
• Diğer eş bu değerin yarısı üzerinden katılma alacağı talep eder.

Eşyaların Değerlemesi

Ev eşyalarının değerlemesinde önemli bir nokta, değer kaybıdır. Mobilya ve beyaz eşyalar zamanla değer yitirir. Bilirkişi değerlemede şu unsurları dikkate alır:

• Eşyanın markası ve modeli,
• Alım tarihi ve kullanım süresi,
• Fiziki durumu ve çalışır olup olmadığı,
• İkinci el piyasa değeri.

Bu nedenle yıllar önce yüksek fiyatla alınan eşyaların boşanma tarihindeki değeri oldukça düşük çıkabilir. Değerleme ve dava masrafları, eşyaların toplam değerini aşabileceğinden anlaşma yolu çoğu zaman daha makuldür. Bilirkişi süreci için mal paylaşımı davasında değerleme ve bilirkişi yazımıza bakabilirsiniz.

Aile Konutu ve Ev Eşyası

TMK m. 240, mal rejiminin eşlerden birinin ölümüyle sona ermesi hâlinde sağ kalan eşe, aile konutu ve ev eşyası üzerinde katılma alacağına mahsuben mülkiyet veya kullanım hakkı talep etme imkânı tanır. Kanun, mal rejiminin ölüm dışındaki bir sebeple sona ermesi hâlinde de eşlerden birinin haklı bir yararının varlığını ispat etmesi durumunda benzer taleplerde bulunabileceğini öngörür. Bu hüküm, özellikle çocuklarla birlikte aile konutunda yaşamaya devam eden eş bakımından değerlendirilebilecek bir imkândır.

Dava Süresince Eşyaların Kullanımı

Boşanma davası sürerken eşlerden biri ortak konuttan ayrılmışsa eşyaların kullanımı sorun olabilir. TMK m. 169 uyarınca hâkim geçici önlem olarak:

• Aile konutunda kalan eş ve çocuklar için gerekli eşyaların konutta bırakılmasına,
• Ayrılan eşin kişisel eşyalarını ve zorunlu ihtiyaç eşyalarını almasına,
• Eşyaların satılmaması veya zarar görmemesi için önlem alınmasına

karar verebilir. Çocukların ihtiyaç duyduğu eşyalar bu değerlendirmede özellikle gözetilir. Geçici önlemler hakkında boşanma davasında geçici önlemler yazımıza bakabilirsiniz.

Eşyaların Tespiti

Eşyalar üzerinde uyuşmazlık çıkması muhtemelse, eşyaların mevcut durumunun kayıt altına alınması önemlidir:

• Delil tespiti: Mahkemeden, konuttaki eşyaların keşif yoluyla tespit edilmesi istenebilir.
• Fotoğraf ve video: Eşyaların durumunu gösteren kayıtlar.
• Faturalar: Alım tarihlerini ve alan kişiyi gösteren belgeler.
• Tanıklar: Eşyaların kim tarafından alındığını bilen kişiler.

Eşyaların bir eş tarafından evden götürülmesi veya satılması hâlinde, bu tespitler ileride delil olarak kullanılabilir.

Örnek Durum

Aşağıdaki örnek kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz:

On yıllık evliliğin ardından boşanan eşlerin evinde; kadının ailesinin çeyiz olarak aldığı yatak odası takımı ve mutfak eşyaları, evlilik süresince birlikte alınan oturma grubu, buzdolabı, çamaşır makinesi ve televizyon bulunmaktadır. Kadın çocuklarla birlikte evde kalmış, erkek eş ayrılmıştır. Eşler anlaşmalı boşanma protokolünde çeyiz eşyalarının kadına ait olduğunu kabul etmiş; buzdolabı ve çamaşır makinesinin çocukların ihtiyaçları nedeniyle kadında kalmasını, televizyon ve oturma grubunun erkek eşe verilmesini kararlaştırmıştır. Eşyaların değerleri arasındaki küçük fark için ayrıca ödeme yapılmamasına karar vermişlerdir. Böylece değerleme ve dava masrafı olmadan uyuşmazlık çözülmüştür.

Pratik Öneriler

• Evdeki eşyaların listesini çıkarın ve fotoğraflayın.
• Çeyiz ve kişisel eşyalarınıza ait belgeleri saklayın.
• Küçük değerli eşyalar için uzun süren davalar yerine anlaşma yolunu değerlendirin.
• Çocukların ihtiyaç duyduğu eşyaların çocuklarla kalan eşte bırakılmasını önerin.
• Eşyaları tek taraflı olarak evden götürmeden önce hukuki durumu değerlendirin.

Sonuç

Ev eşyalarının paylaşımında önce çeyiz ve kişisel eşyalar ayrılır, ardından evlilikte alınan eşyalar aynen veya değer üzerinden paylaşılır. Eşyaların değer kaybı ve dava masrafları dikkate alındığında, anlaşarak paylaşım çoğu zaman en pratik çözümdür. Aile hukuku alanında ev eşyası ve mal paylaşımına ilişkin sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.