Garanti Belgesi ve İki Yıllık Süre: Tekrarlayan Arızada Tüketici Ne Yapabilir?

Yeni bir cihaz aldığınızda kutudan çıkan kâğıtlar arasında en çok gözden kaçan belge garanti belgesidir. Çoğu kişi ürün sorunsuz çalıştığı sürece belgeyi bir kenara atar; arıza çıktığında ise belgeyi bulamaz ve haklarını kaybettiğini düşünür. Oysa garanti belgesi, tüketicinin hakkını kanıtlayan bir belge olmakla birlikte, belgeye sahip olmamak yasal hakları ortadan kaldırmaz. Bu yazıda garanti belgesinin hukuki niteliğini, iki yıllık asgari süreyi ve tekrarlayan arıza halinde tüketicinin haklarını anlatıyoruz.

Garanti Belgesi Yükümlülüğü

TKHK m. 56/1’e göre üretici ve ithalatçılar, tüketiciye yönelik üretilen veya ithal edilen mallar için içeriği yönetmelikle belirlenen bir garanti belgesi düzenlemek zorundadır. Bu belgenin tekemmül ettirilerek tüketiciye verilmesi sorumluluğu satıcıya aittir. Yani belgeyi üretici veya ithalatçı hazırlar; satıcı ise doldurup imzalayarak tüketiciye teslim eder. Belge verilmemesi halinde satıcı sorumlu olur. Garanti belgesinin bulunmaması, tüketicinin ayıplı maldan doğan yasal haklarını ortadan kaldırmaz; yalnızca ispat konusunda ek delil ihtiyacı doğurabilir.

Garanti Süresi

TKHK m. 56/2’ye göre garanti süresi, malın teslim tarihinden itibaren başlamak üzere asgari iki yıldır. Ancak özelliği nedeniyle bazı malların garanti şartları Bakanlıkça başka bir ölçü birimi ile belirlenebilir. Bu ölçü birimi, örneğin kilometre veya kullanım saati gibi farklı ölçütler olabilir. Garanti süresi teslim tarihinden başladığı için teslim belgesinin saklanması önemlidir. Servis dönemleri de garanti süresi hesabında etkili olabilir; ürünün onarımda geçirdiği süre, yönetmelik hükümlerine göre garanti süresine eklenebilir. Bu ayrıntı ilgili yönetmelikte düzenlenmiştir.

Onarım Sonrası Tekrarlayan Arıza

TKHK m. 56/3’e göre tüketici, 11. maddede belirtilen seçimlik haklarından onarım hakkını kullanmışsa, malın garanti süresi içinde tekrar arızalanması veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması veya tamirinin mümkün bulunmadığının anlaşılması hâllerinde 11. maddede yer alan diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Satıcı tüketicinin talebini reddedemez. Bu talebin yerine getirilmemesi durumunda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Bu düzenleme, tekrar tekrar servise giden ürünlerde tüketicinin süresiz beklemesini önler. Örneğin iki kez onarılmasına rağmen aynı arızayı veren bir cihaz için tüketici sözleşmeden dönme ve bedel iadesi veya ayıpsız misli ile değiştirme talep edebilir. Tekrarlayan arıza kavramı, aynı arızanın veya aynı nitelikte bir arızanın yeniden ortaya çıkması olarak somut olaya göre değerlendirilir.

Azami Tamir Süresi

Kanun, tamir süresini de sınırlar. TKHK m. 58/3’e göre bir malın yetkili servis istasyonlarındaki tamir süresi, yönetmelikle belirlenen azami süreyi geçemez. Bu süre, mal türüne göre yönetmelikte belirlenir. Süre aşılırsa tüketici, onarım hakkı yerine diğer seçimlik haklara geçebilir. Bu yüzden servis teslim tarihini gösteren belgeyi almak ve saklamak zorunludur. Otuz iş günü süresi ve süre aşımı sonuçları için bedelsiz onarım talebinde otuz iş günü yazısına bakabilirsiniz.

Garanti Belgesi Kaybolursa

Garanti belgesini kaybeden tüketici haklarını kaybetmez. Fatura, teslim belgesi ve ürünün seri numarası, satın alma ve teslim tarihini ispata yeter. Yetkili servisler çoğu zaman üreticinin kayıt sisteminde ürünü seri numarasıyla sorgulayabilir. Tüketici belge kaybettiyse, satıcıdan belgenin bir nüshasını talep edebilir. Belgeyi vermemiş bir satıcı, bu eksiklikten dolayı sorumludur. Elektronik ortamda garanti belgesi düzenlenmişse, e-posta veya uygulama üzerinden erişim sağlanabilir.

Garanti ile Yasal Haklar Arasındaki Fark

Garanti belgesi ile tanınan haklar, yasal ayıplı mal haklarına ek bir güvencedir; onların yerine geçmez. Tüketici garanti süresi bittikten sonra da ayıplı maldan sorumluluk hükümlerine dayanabilir; zamanaşımı henüz dolmamışsa satıcıya karşı seçimlik haklarını kullanabilir. Garanti kapsamı dışında bırakılan ayıplar için de tüketicinin yasal hakları devam eder. Satıcı veya üretici, garanti şartlarında tüketicinin yasal haklarını sınırlayan hükümler koyamaz. Zamanaşımı için ayıplı maldan sorumlulukta zamanaşımı yazısına göz atın.

Tüketicinin Yapması Gerekenler

• Garanti belgesini ve faturayı birlikte saklayın.
• Servis teslim ve teslim alma belgelerini ve iş emri numaralarını saklayın.
• Her onarımın tarihini, arıza nedenini ve yapılan işlemi yazılı isteyin.
• Aynı arıza tekrarlarsa yazılı bildirimle diğer seçimlik hakka geçeceğinizi belirtin.
• Talebiniz reddedilirse hakem heyeti veya mahkeme yolunu değerlendirin.

Sık Yapılan Hatalar

• Belge verilmediğinde haklarından vazgeçmek,
• Servis işlem belgelerini istememek,
• Tekrarlayan arızayı yazılı bildirmemek,
• Garanti süresi bitince tüm hakların bittiğini düşünmek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir tüketici, aldığı televizyonun panelinde çizgi oluşması üzerine iki kez yetkili servise başvurur. Her iki onarımdan sonra aynı arıza tekrar eder. Garanti süresi içinde ve onarım hakkını kullanmış olduğu için tüketici, yazılı olarak sözleşmeden dönmek ve bedelin iadesini istemek üzere satıcıya başvurur. Satıcı bu talebi reddedemez.

Garanti Belgesinde Bulunması Gereken Bilgiler

Garanti belgesinin içeriği yönetmelikle belirlenir. Belgede genellikle üreticinin veya ithalatçının unvanı ve adresi, satıcının unvanı ve adresi, malın cinsi, markası, modeli ve seri numarası, garanti süresi, teslim tarihi ve fatura tarihi ile sayısı, yetkili servis bilgileri ve garanti kapsamındaki hususlar yer alır. Satıcının kaşesi, imzası ve tarih bilgisi belgenin tamamlanması için gereklidir. Bu bilgilerin eksik olması tüketicinin haklarını ortadan kaldırmaz; ancak ispat sorunlarına yol açar.

Garanti Kapsamı Dışında Bırakılan Haller

Garanti belgelerinde bazı istisnalar yer alabilir: kullanıcı hatası, dış etkenler, izinsiz müdahale gibi haller kapsam dışı sayılabilir. Bu tür istisnalar, tüketicinin yasal ayıplı mal haklarını sınırlamaz; yalnızca garanti taahhüdünün kapsamını belirler. İstisna gerekçesiyle bir talebin reddedilmesi halinde, arızanın kullanıcı hatasından kaynaklandığını ispatlama yükü karşı tarafta olabilir. Bu yüzden ret gerekçesinin yazılı ve teknik nedenlerle verilmesini istemek önemlidir.

Sonuç

Garanti belgesi tüketici için önemli bir delildir ve asgari iki yıllık süre sağlar; onarım sonrası tekrarlayan arızada tüketici diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Belge kaybı yasal hakları ortadan kaldırmaz. Garanti ve arıza sorunlarınız için tüketici hukuku sayfamıza bakabilir, iletişim üzerinden telefon veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.