Garanti Belgesi Zorunlu mu? Garanti Süresi, Tekrar Arıza ve Tüketicinin Hakları (6502 m. 56)

Yeni aldığınız bir çamaşır makinesi, telefon veya televizyon garanti belgesiyle gelir; ancak pek çok tüketici garanti süresinin ne kadar olduğunu, tekrar arıza halinde ne yapabileceğini ve satıcının, üreticinin ya da ithalatçının hangi konuda sorumlu olduğunu bilmez. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 56. maddesi garanti belgesine ilişkin temel kuralları belirler. Bu yazıda garanti belgesinin zorunluluğunu, süreyi ve tüketicinin garanti içindeki haklarını anlatıyoruz.

Garanti Belgesi Düzenleme Zorunluluğu

Kanun m. 56/1’e göre üretici ve ithalatçılar, tüketiciye yönelik üretilen veya ithal edilen mallar için içeriği yönetmelikle belirlenen bir garanti belgesi düzenlemek zorundadır. Belgenin tekemmül ettirilerek yani tarih, seri numarası, satıcı kaşesi gibi unsurları tamamlanarak tüketiciye verilmesi sorumluluğu ise satıcıya aittir. Sorumluluk dağılımı önemlidir: belgenin içeriğini hazırlama üretici ve ithalatçıya, doldurup teslim etme ise satıcıya aittir. Hangi malların garanti belgesi ile satılmak zorunda olduğu ve uygulama usulleri yönetmelikle belirlenir.

Asgari İki Yıllık Garanti Süresi

Kanun m. 56/2’ye göre garanti süresi malın teslim tarihinden itibaren başlamak üzere asgari iki yıldır. Ancak özelliği nedeniyle bazı malların garanti şartları Bakanlıkça başka bir ölçü birimi ile belirlenebilir; örneğin kilometre veya çalışma saati gibi ölçüler kullanılabilir. Süre, faturanın veya teslim belgesinin tarihine göre başlar; malın satıcıda beklediği süre garanti süresinden düşülmez. Belgede iki yıldan kısa bir süre yazılması geçersizdir; kanun, tüketici lehine asgari süreyi emredici biçimde belirler.

Garanti Kapsamında Onarım Hakkı

Garanti süresi içinde ortaya çıkan arızalarda tüketici, ayıplı maldan doğan seçimlik haklarını kullanabilir. Kanun m. 11’de sayılan bu haklar dörttür: sözleşmeden dönme ve bedel iadesi, ayıp oranında indirim, bedelsiz onarım ve ayıpsız misli ile değiştirme. Tüketici, tercihini bu haklardan biri yönünde kullanır. Onarım talep edildiğinde satıcı, üretici ve ithalatçı malın işçilik ve değişen parça bedeli dâhil hiçbir ad altında ücret almadan onarımını yapmakla yükümlüdür. Onarım sırasında geçen süre ise garanti süresine eklenir.

Tekrar Arıza ve Tamir Süresinin Aşılması

Kanun m. 56/3, tüketiciye ek bir koruma sağlar. Tüketici seçimlik haklarından onarım hakkını kullanmışsa, malın garanti süresi içinde tekrar arızalanması, tamiri için gereken azami sürenin aşılması veya tamirinin mümkün bulunmadığının anlaşılması hallerinde 11. maddede yer alan diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Satıcı tüketicinin talebini reddedemez. Bu talebin yerine getirilmemesi durumunda satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur. Müteselsil sorumluluk, tüketicinin bu üç kişiden herhangi birine başvurarak bedelin tamamını isteyebileceği anlamına gelir. Böylece tüketici, satıcı ile üretici arasındaki sorumluluk tartışmasına muhatap olmaz.

Garanti Belgesi Verilmemişse

Satıcı garanti belgesini tüketiciye vermemiş olabilir. Bu durumda tüketici haklarını kaybetmez. Garanti hakkı kanundan doğduğundan, fatura, fiş veya ödeme kaydı ile satın alma tarihi ve ürünün varlığı ispatlanabilirse garanti hakları kullanılabilir. Belgenin verilmemesi, satıcı bakımından idari yaptırım riski oluşturur. Tüketici, belge olmasa da yetkili servise başvurmalı ve faturayı sunmalıdır.

Garanti Kapsamı Dışında Kalan Durumlar

Garanti kapsamı, malın olağan ve doğru kullanımı sırasında ortaya çıkan üretim hatalarını kapsar. Kullanıcı hatası, kılavuza aykırı kullanım, düşme, suya maruz kalma veya yetkisiz müdahale nedeniyle oluşan arızalar kural olarak garanti dışında kalabilir. Ancak servis ya da satıcı, bu durumun kullanıcı kaynaklı olduğunu ispatla yükümlüdür; bunun için teknik rapor düzenlenmesi gerekir. Tüketici, servis raporuna itiraz edebilir ve bağımsız bilirkişi raporu isteyebilir.

Ürünün Teslim Edildiği Tarihin Önemi

Garanti süresi teslim tarihinden başlar. Bu tarih; faturada, irsaliyede veya kargo teslim tutanağında yer alır. Ürünün kurulum gerektirmesi halinde teslim tarihi, kurulumun yapıldığı gün olarak değerlendirilebilir. Tarihi ispat için fatura, teslim belgesi ve fotoğraf gibi delillerin saklanması önemlidir. Süre hesabında ürünün servise gönderildiği günler garanti süresine eklenir; bu nedenle servis giriş ve çıkış belgelerini saklamak gerekir.

İhtiyari Garanti ile Farkı

Yasal garanti, kanunun tüketiciye tanıdığı asgari haktır. İhtiyari garanti ise satıcı, sağlayıcı, üretici veya ithalatçı tarafından yasal haklara ek olarak verilen taahhüttür (m. 57). Tüketici, ihtiyari garanti verilmiş olsa bile yasal garanti haklarını kullanabilir. Bu konuda ihtiyari garanti taahhüdü ve tüketicinin hakları yazısına bakabilirsiniz.

Uyuşmazlık Halinde Başvuru Yolları

Garanti taleplerinin reddedilmesi halinde tüketici, tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurabilir. Parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru zorunludur. Başvuruya fatura, garanti belgesi, servis kayıtları, yazışmalar ve fotoğraflar eklenmelidir. Ayıplı mal davalarında bilirkişi incelemesi yapılır. Ayıp ve seçimlik haklar hakkında ayrıntılı bilgi için ayıplı mal ve tüketicinin seçimlik hakları yazısını okuyabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Garanti belgesini ve faturayı kaybetmek,
• Garanti süresinin başlangıcını yanlış hesaplamak,
• Servis giriş ve çıkış belgelerini saklamamak,
• Tekrar arıza halinde hangi hakları kullanabileceğini bilmemek,
• Garanti dışı denilen arızalarda servis raporunu incelememek,
• Talebi sözlü yapıp yazılı kayıt oluşturmamak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir tüketici bir buzdolabı satın alır ve on dört ay sonra soğutmanın durduğunu fark eder. Yetkili servis cihazı onarır. İki ay sonra aynı arıza tekrar eder. Tüketici, garanti süresi içinde tekrar arıza olduğu için kanun m. 56/3 uyarınca bedel iadesi talep eder. Satıcı talebi reddedemez. Reddetse bile üretici ve ithalatçı ile birlikte müteselsilen sorumludur. Tüketici gerekirse hakem heyetine başvurabilir.

Sonuç

Garanti belgesi, tüketicinin yasal haklarını somutlaştıran belgedir; asgari süre iki yıldır ve tekrar arıza halinde tüketici diğer seçimlik haklarını da kullanabilir. Belge kaybolsa bile fatura ile haklar korunur. Garanti kapsamındaki bir uyuşmazlık yaşıyorsanız tüketici hukuku sayfamıza göz atabilir, iletişim üzerinden telefonla veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.