İmar Kanunu’nda 7579 Sayılı Kanunla Gelen Değişiklikler: Yangın Güvenliği ve Hazır Beton Cezası

İmar mevzuatı sürekli değişen bir alandır ve her değişiklik yapı sahiplerinin, müteahhitlerin, yapı denetim kuruluşlarının ve belediyelerin yükümlülüklerini etkiler. 7 Mayıs 2026 tarihli 7579 sayılı Kanun, İmar Kanunu’nun 28, 40, 42 ve 44. maddelerine yangın güvenliği, şantiye kayıtları ve ruhsatsız yapıya malzeme sağlayanlara yönelik yaptırımlar gibi yeni hükümler getirmiştir. Bu yazıda söz konusu değişiklikleri, kanunun yayımlanmış metnine dayanarak özetliyoruz. Yürürlük tarihi, geçiş hükümleri ve uygulama yönetmelikleri ayrıca kontrol edilmelidir; bu yazı mevzuat metnindeki değişiklikleri tanıtmak amacıyla hazırlanmıştır.

Şantiye Şefi Kayıtları (m. 28)

Madde 28’e eklenen cümleye göre şantiye şefi, şantiyede yürütülen günlük işlerin ve çalışan yetki belgeli ustaların kaydını Bakanlıkça belirlenecek usule uygun tutmak zorundadır. Bu, şantiye şefliğinin sorumluluk alanını genişletir: şantiyede kimin çalıştığı, hangi işin ne zaman yapıldığı kayıt altına alınacaktır. Yetki belgesi olmayan usta çalıştırılması zaten yasaktı; yeni düzenleme bunun denetlenebilirliğini artırır. Kayıt tutma yükümlülüğüne aykırılık halinde m. 42 kapsamındaki idari para cezaları gündeme gelebilir. Şantiye şefi ve fenni mesullerin sorumluluğu hakkında fenni mesul, müellif ve şantiye şefinin idari sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.

Yangın Güvenliğine Yönelik Periyodik Kontroller (m. 28 ve 40)

28. maddeye eklenen fıkraya göre kullanıma yönelik belgeye sahip yapılarda, yapı sahibinin süresi içinde başvurusu üzerine yangın güvenliğine yönelik periyodik kontroller yapılır. Bu kontroller, belediyelerin ilgili itfaiye teşkilatı veya itfaiyenin gerekli gördüğü durumlarda binalarda yangından korunma önlemleri ve yangın söndürme sistemleri hakkında Bakanlıkça veya Bakanlığın yetkilendirdiği kurum ve kuruluşlarca verilen eğitim ve sınavda başarılı olup yetkilendirilen yangın güvenliği görevlileri tarafından yangın güvenlik raporu düzenlenmek suretiyle gerçekleştirilir. Belediyeler bu kontrollerin yapılması ve raporların hazırlanması amacıyla gerekli tedbirleri alır.

29. maddeye eklenen fıkra ise kontrol sonrasında ne yapılacağını düzenler: periyodik kontrollerde tespit edilen eksiklikler, altı aydan fazla olmamak üzere ilgili idaresince verilen süre içinde giderilerek geçerli yangın güvenlik raporu alınır. Esaslı tadilat gerektiren eksiklikler, ilgili idaresinden alınacak ruhsat veya izin ile yapılır; bu durumda ilgili idaresince verilecek süre ruhsat veya izin tarihinden itibaren başlar. Bu düzenleme, özellikle eski binaların yangın güvenliği açısından denetlenmesini ve eksikliklerin belirli bir süre içinde giderilmesini amaçlar. Yapı sahipleri ve yöneticileri için kontrol başvurusunu süresinde yapmak, raporu almak ve eksiklikleri süresinde gidermek yeni bir yükümlülük olarak ortaya çıkar. Yapı yangın güvenliği ile ilgili mevcut hükümler için kamunun selameti için alınacak önlemler ve yangın güvenliği yazımıza da göz atabilirsiniz.

Yapı Denetim Denetçilerinin Takibi (m. 28)

Bir diğer ek fıkraya göre yapı denetim kuruluşlarında görev alan denetçilerin hangi yapılarda hangi tarih aralığında görev aldıkları, Bakanlıkça kurulacak elektronik sistem üzerinden takip edilir. Yapı ruhsatında bu kişilerin isim ve imzaları yer almaz. Bu, denetçilerin çoklu görevlendirilmesinin ve fiili denetimin izlenmesine yönelik bir mekanizmadır. Yapı denetim kuruluşlarının hukuki sorumluluğu hakkında yapı denetim kuruluşunun hukuki sorumluluğu yazısını okuyabilirsiniz.

İdari Para Cezalarında Değişiklikler (m. 42)

42. madde üç ayrı yerde değiştirilmiştir. Birincisi, yapı sınıflarına yeni grup eklenmesi halinde, eklenen grup için ilgili sınıftaki mevcut en üst grubun esas alınacağı belirtilmiştir. İkincisi, maddede sayılan yükümlülüklere aykırı davranan kişiler arasına enerji kimlik belgesi düzenleyen kişiler ve yangın güvenliği görevlileri de eklenmiştir. Üçüncüsü, afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit eden yapılara yönelik cezalara “yangın” tehlikesi ve idarenin ikazına rağmen süre içinde eksiklikleri gidermeyen yapı sahibi ibaresi eklenmiştir. Dördüncüsü, fiillerin tekrarında ceza artırımı, yapının inşa edilmesi yanında yangın güvenliği açısından kullanım süreci için de uygulanacaktır.

Bu değişiklikler, imar cezalarını inşaat aşamasından kullanım aşamasına taşır: yapı kullanılırken yangın güvenliği eksiklikleri de yaptırıma bağlanmaktadır. Cezaların hesabı için imar para cezası hesaplama rehberi yazısına bakabilirsiniz.

Hazır Beton Cezası

42. maddeye eklenen fıkra, ruhsata tabi olup ruhsat alınmaksızın veya 27. madde kapsamında izin alınmaksızın yapılacak yapılarda kullanılmak amacıyla hazır betonu piyasaya arz eden ya da piyasada bulunduran kişilerin ilgili idare tarafından beş yüz bin Türk lirası idari para cezası ile cezalandırılacağını düzenler. Bu hüküm, ruhsatsız yapıya malzeme sağlayan tedarikçileri de yaptırım kapsamına alır. Hazır beton üreticileri ve nakliyecileri, teslimat öncesinde yapının ruhsatlı olup olmadığını kontrol etmek durumunda kalabilir. Bu düzenleme, kaçak yapılaşmayla mücadelenin arz zinciri boyunca genişletilmesi niteliğindedir. Kaçak yapı süreçleri için kaçak ruhsatsız yapı ve yıkım kararı yazımıza bakabilirsiniz.

Yönetmelik Yetkisi (m. 44)

44. maddeye eklenen bentlere göre yangın güvenliğine yönelik periyodik kontroller, kontrole tabi yapılar ve kontrollerin süresi, alınacak ücretler, yangın güvenliği görevlilerinin nitelikleri ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esaslar ile özellik arz eden yapıların tasarımı, sürdürülebilirlik, enerji verimliliği, yangından ve gürültüden korunma gibi konulardaki hizmetleri yürütecek mesleki yeterliliğe sahip kişilerin nitelikleri ve belgelendirilmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Bu, birçok uygulama ayrıntısının yönetmelik düzeyinde belirleneceği anlamına gelir. Dolayısıyla kontrole tabi yapı türleri, kontrol süreleri ve ücretler için yayımlanacak yönetmelik takip edilmelidir.

Yapı Sahipleri ve Yöneticiler İçin Pratik Sonuçlar

Bu değişikliklerin pratik sonuçları şöyle özetlenebilir: yapı sahipleri ve site yönetimleri, kullanım aşamasında yangın güvenlik raporu almak ve tespit edilen eksiklikleri süresinde gidermek durumunda olabilir; müteahhitler ve şantiye şefleri, şantiye kayıtlarını düzenli tutmalıdır; hazır beton tedarikçileri ruhsat kontrolü yapmak zorunda kalacaktır. Toplu yapılarda yönetimin yangın güvenlik raporu ve eksikliklerin giderilmesi konusundaki sorumluluğu ayrıca değerlendirilmelidir.

Yaptırımlara Karşı Başvuru

Bu maddelere dayanılarak verilen idari para cezalarına karşı Kabahatler Kanunu m. 27 uyarınca tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir; aynı işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren kararlar varsa iddialar idari yargıda birlikte incelenir. İdari işlemler (örneğin rapor talebinin reddi veya süre belirleme kararı) için altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Yeni kanun değişikliklerini takip etmeyip kontrol başvurusunu geciktirmek,
• Yangın güvenlik raporundaki eksiklikleri verilen süre içinde gidermemek,
• Hazır beton teslimatında ruhsat kontrolü yapmamak,
• Şantiye günlük kayıtlarını ve yetki belgeli usta listesini tutmamak,
• Yönetmelik yayımlanmadan uygulamanın kapsamını varsaymak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir sitenin yönetimi, yangın güvenliği periyodik kontrolü için süresi içinde başvurmuş ve düzenlenen raporda yangın kapılarının eksik olduğu tespit edilmiştir. İdare, eksikliklerin giderilmesi için altı aydan uzun olmamak üzere süre verir. Yönetim süre içinde eksikleri tamamlar ve geçerli yangın güvenlik raporunu alır. Yönetim başvuruyu ihmal etseydi veya eksikleri gidermeseydi, idari yaptırımlarla karşılaşabilirdi.

Sonuç

7579 sayılı Kanun, İmar Kanunu’nun yangın güvenliği, şantiye kayıtları ve ruhsatsız yapıya malzeme sağlayanlara yönelik hükümlerini güçlendirmiştir. Uygulamanın ayrıntıları yönetmeliklerle belirlenecektir. Yapı sahipleri, müteahhitler, yöneticiler ve tedarikçiler yeni yükümlülükleri güncel mevzuattan takip etmelidir. Yeni imar hükümlerinin sizin açınızdan sonuçlarını değerlendirmek için idare hukuku kapsamında dosyanızı birlikte inceleyebiliriz. İletişim sayfasından telefonla veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.