Kamu İhale Kurumuna İtirazen Şikâyet Nasıl Yapılır? Süre, İnceleme ve Yargı Yolu (m. 56-57)

İdareye yapılan şikâyet çoğu zaman istenen sonucu vermez; idare şikâyeti reddedebilir veya hiç cevap vermeyebilir. Bu durumda ihale sürecinin hukuka uygunluğunu ikinci bir merciiye taşıyan yol, Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusudur. Bu aşamada süre kısa, inceleme kapsamı sınırlı ve karar süresi de sıkıdır. Kanun, Kurul kararlarına karşı yargı yolunu da açık bırakmıştır. Bu yazıda itirazen şikâyet başvurusunun süresini, inceleme kapsamını ve karar sonrası hukuki yolları anlatıyoruz.

İtirazen Şikâyetin Konumu

Kanun m. 54, şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularının dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olduğunu belirtir. Şikâyet idareye, itirazen şikâyet ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır. Kanun m. 56, idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından, m. 55’in dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceğini düzenler. Yani itirazen şikâyet, idare şikâyetinin tamamlayıcısıdır; şikâyet yapılmadan itirazen şikâyet yolu kural olarak açılmaz.

Süre

Kanun m. 55’e göre belirtilen süre içinde idarece karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilir. Bu on günlük süre, hak düşürücü niteliktedir; kaçırılması halinde başvuru süre yönünden reddedilir. Ayrıca ihalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan sadece şikâyet ve itirazen şikâyet üzerine alınanlar itirazen şikâyete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.

Dilekçe ve Başvuru Teminatı

İtirazen şikâyet dilekçesinde şu hususlar yer alır: başvuru sahibinin veya vekilinin bilgileri, ihaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya kayıt numarası, başvuruya konu durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih, başvurunun konusu, sebepleri ve delilleri ile idareye yapılan şikâyetin ve varsa idare kararının bildirim tarihi. Başvuruların elektronik ortamda yapılmasına ilişkin usul ve esasları Kurum belirler.

Kanun m. 54’e göre itirazen şikâyette bulunanlardan belirli bedelin dört katı tutarına kadar başvuru teminatı alınmasına Cumhurbaşkanınca karar verilebilir. Başvuru teminatları Kurum hesaplarına yatırılır ve Kurum gelirleri ile ilişkilendirilmeksizin ayrı hesaplarda tutulur. İtirazen şikâyet başvurusunun reddedilmesi durumunda, başvuru teminatı yatırılan hallerde teminatın gelir kaydedilmesine de karar verilir; ancak Kurumun görev alanında bulunmaması hali bu sonucun dışındadır. Bu nedenle itirazen şikâyet, dayanaksız biçimde yapılırsa mali sonuç doğurur.

İnceleme Kapsamı

Kanun m. 56’ya göre Kurum itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir. Bu sınır önemlidir: Kurul, başvuruda ileri sürülmeyen hususlarda kendiliğinden geniş inceleme yapmaz; başvuru dilekçesindeki iddialar ve idarenin şikâyet kararındaki belirlemeler inceleme çerçevesini çizer. Dilekçe yazarken tüm hukuka aykırılık iddialarının açıkça yazılması bu nedenle gereklidir.

Kanunda belirtilen sürelere ve usule uyulmadan sözleşme imzalanmış olması veya itirazen şikâyet başvurusundan feragat edilmesi, itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesine ve m. 54’te sayılan kararlardan birinin alınmasına engel teşkil etmez. Kurul, gerekli gördüğü hallerde tarafların ve ilgililerin dinlenmesine karar verir.

Karar Süresi ve Karar Türleri

Kurum, itirazen şikâyete ilişkin nihai kararını, incelenen ihaleye ilişkin gerekli bilgi ve belgeler ile ihale işlem dosyasının kayıtlara alındığı tarihi izleyen yirmi gün içinde vermek zorundadır. Bu süre pazarlık usulünün b ve c bentlerine göre yapılan ihaleler ile şikâyet ve itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvurularında on iş günü olarak uygulanır. Kurul kararı üç şekilde olabilir: ihale sürecinin devamına engel olacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek hukuka aykırılık halinde ihalenin iptali, düzeltilebilir durumlarda düzeltici işlem belirlenmesi veya başvurunun reddi. Kurul tarafından verilen bütün kararlar, karar tarihini izleyen beş iş günü içinde taraflara tebligata çıkarılır ve tebligata çıkarıldığı tarihi izleyen beş gün içinde Kurumun internet sayfasında yayımlanır. Kararlara erişim ücrete tabi tutulamaz. İdareler hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.

Yargısal İnceleme

Kanun m. 57, şikâyetlerle ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararların mahkemelerde dava konusu edilebileceğini ve bu davaların öncelikle görüleceğini belirtir. Dava süresi ve usulü konusunda İdari Yargılama Usulü Kanunu genel hükümleri uygulanır. İYUK m. 7’ye göre dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde altmış gündür ve süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Kurul kararına karşı dava açacak taraf, kararın tebliğ tarihini ve görevli mahkemeyi dikkatle belirlemelidir. Yürütmenin durdurulması talebi de dava dilekçesinde ileri sürülebilir; bu talebin şartları ayrı bir yazıda ele alınabilir.

Şikâyet Yolunu Tüketmenin Önemi

Şikâyet ve itirazen şikâyet yollarının kullanılmadan doğrudan dava açılması, davanın usulden reddine yol açar. İstekli, idare şikâyetini yaptıktan sonra karar sürecini ve süreleri izlemelidir; çünkü idarenin cevap vermemesi de itirazen şikâyet süresini başlatır. İdareye şikâyetin usulü için idareye şikâyet başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.

Pratik Öneriler

İtirazen şikâyet dilekçesi hazırlanırken idareye yapılan şikâyet dilekçesi ve idare kararı ekte sunulmalı, iddialar tek tek numaralandırılmalı ve her iddia ihale dokümanındaki ilgili hükümle ve Kanun maddesiyle ilişkilendirilmelidir. Başvuru teminatı isteniyorsa yatırılmalı ve dekont eklenmelidir. Sözleşme imzalanma ihtimali nedeniyle süreçler hızlı takip edilmelidir; sözleşmenin şikâyet süreleri dolmadan imzalanması da itirazen şikâyet incelemesini engellemez.

Sık Yapılan Hatalar

• İdare şikâyetini yapmadan doğrudan Kuruma başvurmak,
• On günlük itirazen şikâyet süresini idare kararının bildirim tarihinden saymamak,
• Bütün iddiaları dilekçede yazmayıp sonradan eklemeye çalışmak,
• Başvuru teminatı istenen hallerde teminatı yatırmamak,
• Kurul kararının tebliğ tarihine göre dava süresini takip etmemek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir istekli teklifinin şekil şartlarına uymadığı gerekçesiyle elenir. İdareye şikâyet eder; idare şikâyeti gerekçeli olarak reddeder. İstekli kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunur ve elenme gerekçesinin dokümandaki hükümle uyuşmadığını, eşit muamele ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürer. Kurul dosyayı inceleyerek yirmi gün içinde karar verir. İstekli kararı yetersiz bulursa Kurul kararının tebliğinden itibaren idari yargıda dava açabilir.

Sonuç

İtirazen şikâyet, idare kararına veya idarenin sessizliğine karşı Kuruma başvurma yoludur; süresi on gündür, inceleme kapsamı dilekçedeki iddialar ve eşit muamele ilkesiyle sınırlıdır ve karar süresi yirmi gün veya on iş günüdür. Kurul kararları idari yargıda dava konusu edilebilir. İtirazen şikâyet dilekçenizi hazırlarken veya Kurul kararına karşı dava açarken süre kaybetmemek için idare hukuku kapsamında dosyanızı incelemek üzere iletişim sayfamızdan telefon veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.