Kıdem Tazminatında Hizmet Sürelerinin Birleştirilmesi: İşveren Değişse de Kıdem Devam Eder mi?

Bir işçi çoğu zaman aynı şirketin farklı şubelerinde çalışır, işyeri el değiştirir, askerlik nedeniyle işe ara verir ya da bir süre ayrılıp aynı işverene geri döner. Bu değişikliklerin kıdem tazminatı üzerindeki etkisi, işçilerin en çok endişe ettiği konulardan biridir. “İşverenim değişti, kıdemim sıfırlandı mı?” sorusuna genel cevap hayırdır: kıdem süresi çoğu durumda korunur ve birleştirilir. Bu yazıda kıdem sürelerinin hangi hallerde birleştirileceğini ve tazminata etkisini anlatıyoruz.

Kıdem Tazminatının Temel Şartı

Kıdem tazminatına hak kazanmak için işçinin aynı işverenin işyerinde en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Bu süre, sözleşmenin fesih anındaki kesintisiz çalışmasıyla değil, işçinin aynı işverene bağlı olarak toplam çalışma süresiyle belirlenir. Kanun bu nedenle aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalışılan sürelerin birleştirilmesine imkân tanır. Kıdem tazminatının tutarı ise her tam çalışma yılı için otuz günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır; artık süreler oranlanır. Ayrıntı için kıdem tazminatı nasıl hesaplanır yazısına bakabilirsiniz.

Aynı İşverenin Farklı İşyerleri

İşçi aynı işverenin farklı şubelerinde veya işyerlerinde çalışıyorsa, bu süreler kıdem tazminatı hesabında birleştirilir. Nakil veya görev yeri değişikliği kıdemi sıfırlamaz. Örneğin bir işçi bir şirketin bir şubesinde iki yıl, başka şubesinde üç yıl çalışmışsa, toplam beş yıl kıdem üzerinden tazminat hesaplanır. Bu ilke, işçinin iş güvenliğini ve emeğinin karşılığını korur. İşçi nakil edilirken işverenin işçi rızası alması gerekmesi de ayrıca çalışma koşullarındaki değişiklik kuralları çerçevesinde değerlendirilir.

İşyeri Devri

İşyeri veya işyerinin bir bölümü hukuki bir işleme dayalı olarak başkasına devredilirse, devir tarihinde işyerinde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçlarıyla birlikte devralana geçer (İş Kanunu m. 6). Bu nedenle işçinin kıdemi yeni işveren yanında da devam eder. Devir tarihinden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren müteselsilen sorumludur. Kıdem tazminatı bakımından ise devir tarihine kadar geçen süre için devreden işverenin sorumluluğu devam eder, ancak işçinin sonraki fesihte kıdem tazminatı toplam süreye göre hesaplanır. Ayrıntı için işyeri devri ve işçi hakları yazısına bakabilirsiniz.

Askerlik ve Diğer Askı Halleri

İşçi askerlik nedeniyle işten ayrılırsa iş sözleşmesi askıya alınır; işçi terhis olduktan sonra belirli süre içinde başvurarak işine dönebilir. Askerlik süresi çalışılmış süre sayılmasa da, öncesinde ve sonrasında aynı işverenle çalışılan süreler kıdem bakımından birleştirilir. Askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi ise kıdem tazminatına hak kazanabilir; bu da ayrı bir düzenlemedir. Hastalık, doğum veya kaza nedeniyle sözleşmenin askıya alındığı süreler de kıdemi kesmez. Ayrıntı için askerlik nedeniyle kıdem tazminatı yazısına bakabilirsiniz.

İşe Ara Verme ve Yeniden Başlama

İşçi bir süre çalıştıktan sonra ayrılıp aynı işverene yeniden işe başlarsa, önceki dönem için kıdem tazminatı ödenmediyse kıdem süreleri birleştirilebilir. Önceki dönem için kıdem tazminatı ödenmişse ise o süre yeni dönem için dikkate alınmaz. Arada kısa süreli ara verilmesi durumunda, işverenin kıdem tazminatı ödememek için sözleşmeyi yapay olarak kesip yenilediği (muvazaa) tespit edilirse, süreler birleştirilir. Özellikle her yıl sonunda sözleşmenin sona erdirilip ertesi gün yeniden yapılması gibi uygulamalar bu kapsamda incelenir. Ayrıntı için belirli süreli iş sözleşmesi ve zincirleme sözleşme yazısına bakabilirsiniz.

Alt İşveren ve Asıl İşveren İlişkisi

Alt işveren yanında çalışan işçi, muvazaa tespit edilirse asıl işverenin işçisi sayılır ve tüm çalışma süreleri asıl işveren yanında birleştirilebilir. Ayrıca alt işveren değişse bile aynı işte çalışmaya devam eden işçinin kıdemi devam ediyorsa, alt işverenler arasında devir gibi işlem söz konusu olabilir. Bu tür ilişkilerde işçinin haklarının korunması için işyeri devri hükümleri de değerlendirilir. Ayrıntı için alt işveren taşeron ilişkisi ve muvazaa yazısına bakabilirsiniz.

Holding ve Şirketler Grubu

Aynı holding veya şirketler grubu içinde çalışan işçinin sürelerinin birleştirilmesi, ilişkinin niteliğine göre değerlendirilir. Şirketler ayrı tüzel kişilikler olduğu için kural olarak işveren farklıdır ve süreler otomatik birleşmez; ancak işçinin iş sözleşmesi gruptan bir şirkete devredilmişse, işverenlerin ekonomik bütünlüğü veya işçinin aynı işte çalışmaya devam etmesi gibi unsurlar devir veya muvazaa sonucunu doğurabilir. Bu nedenle işçi şirketler arası geçiş yazışmalarını saklamalıdır.

Sürelerin İspatı

Kıdem sürelerinin birleştirilmesi için işçi SGK hizmet dökümünü, iş sözleşmelerini, nakil yazılarını, bordroları ve işyeri devrine ilişkin belgeleri sunmalıdır. Mahkeme, bilirkişi aracılığıyla tazminat hesabı yaptırır. Tarafların anlaştığı dönemler arasında farklı kıdem hesabı yapılması durumunda kayıtlar ve yazışmalar belirleyicidir. İşçi işten ayrılırken hizmet dökümünü kontrol ederek eksik veya yanlış sürelerin düzeltilmesini istemelidir.

Sık Yapılan Hatalar

• İşyeri devrinde kıdemin sıfırlanacağını sanmak,
• Önceki dönem tazminatı ödenip ödenmediğini belgelemeden birleştirme talep etmek,
• Nakil ve devir belgelerini saklamamak,
• Aynı işverene bağlı işyerleri arasındaki sürelerin kıdeme dahil olduğunu bilmemek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir işçi bir şirketin bir şubesinde üç yıl çalışır ve şirket şubesi başka bir şirkete devredilir. İşçi devralan şirkette iki yıl daha çalışır ve işverence işten çıkarılır. İşyeri devri hükümleri gereği iş sözleşmesi devralana geçtiği için işçinin toplam beş yıllık kıdemi kabul edilir ve kıdem tazminatı beş yıl üzerinden hesaplanır. Devir öncesi dönem için işçinin alacaklarından devreden ve devralan işveren belirli borçlar bakımından sorumlu olabilir.

Sonuç

Aynı işverenin farklı işyerlerinde, işyeri devrinde ve askı hallerinde kıdem süreleri kural olarak korunur ve birleştirilir. Muvazaalı ara verme uygulamaları da kıdeme engel olamaz. Sürelerin ispatı için belgelerin saklanması önemlidir. Kıdem tazminatı hesabınızı doğrulamak için iş hukuku kapsamında dosyanızı birlikte inceleyebiliriz. İletişim sayfamızdaki telefon numarasından veya mesajla ulaşabilirsiniz.