Kredi Kartı Limiti Nasıl Belirlenir? Gelir Sınırı, Limit Artırımı ve Limit Aşımı (5464 m. 9)

Kredi kartı limiti çoğu kişi için bankanın tek taraflı olarak belirlediği bir rakam gibi görünür. Oysa limitin nasıl tespit edileceği, hangi durumlarda artırılabileceği ve limit aşıldığında neler istenebileceği 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nda ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Limit konusundaki kurallar hem kart hamilinin aşırı borçlanmasını önlemek hem de kart çıkaran kuruluşun risk yönetimini sağlamak için konulmuştur. Bu yazıda limitin belirlenmesini, gelir sınırını, limit artırımı ve aşımı kurallarını sade bir dille anlatıyoruz.

Limit Belirlemede Bankanın Değerlendirme Yükümlülüğü

5464 sayılı Kanun’un 9. maddesi, kart çıkaran kuruluşun kredi kartı almak isteyen kişilerin yasaklılık veya engel durumunu, ekonomik ve sosyal durumunu, aylık veya yıllık ortalama gelirini, diğer kuruluşlarca tahsis edilen kredi kartı limitini, skorlama sistemi sonuçlarını ve müşterini tanı ilkelerini dikkate alarak bir kullanım limiti belirlemek zorunda olduğunu söyler. Yani limit, keyfî bir rakam olamaz; kuruluşun bir değerlendirme yapmış olması gerekir. Değerlendirmede yasaklı olup olmadığınız, başka bankalardaki kartlarının toplam limiti ve gelirin birlikte ele alınır.

Kuruluşlar bu değerlendirmeyi yaparken kart hamiline ait risk bilgilerinden de yararlanır. Kanun, kart çıkaran kuruluşlar arasında bilgi ve belge alışverişinin yazılı sözleşmeler çerçevesinde veya ortak kurulan şirketler aracılığıyla yapılabileceğini düzenler (m. 29). Bu nedenle bir bankanın limit kararı, diğer bankalardaki durumunuzdan etkilenebilir.

Toplam Limit İçin Gelir Sınırı

Kanun, bir gerçek kişinin sahip olduğu tüm kredi kartları için tanınacak toplam limitin, ilk yıl için ilgilinin aylık ortalama net gelirinin iki katını, ikinci yıl için ise dört katını aşamayacağını düzenler. Sınır tek bir kartın değil, kişinin bütün kredi kartlarının toplam limitine uygulanır. Yani üç farklı bankadan kart alan kişinin bu kartlardaki toplam limiti belirlenen çarpanı aşamaz.

Gelir düzeyi konusunda ise kanun, küçük limitler bakımından bir kolaylık getirir: bin Yeni Türk Lirasına kadar limitler bu hesabın dışındadır. Bunun üzerindeki limitlerde aylık veya yıllık ortalama gelir düzeyi kart hamili tarafından beyan edilir ve ilgili kuruluşlarca teyit edilen gelirler üzerinden tespit edilir. Kurul ise bu sınırlamayı da içeren genel ve bireysel risk sınır ve oranlarını belirlemeye yetkilidir. Bu sebeple çarpanlar zaman içinde farklı uygulanabilir; güncel oranı bankadan veya düzenleyici kurumun yayımladığı düzenlemelerden teyit etmek gerekir.

Limit Artırımı: Talep Şartı

Kanunun en önemli koruyucu hükümlerinden biri şudur: kart çıkaran kuruluşlar, kart hamilleri talep etmedikçe kart limitlerini artıramaz. Banka size “limitinizi artırdık” diyerek kendiliğinden bir artış yapmışsa, bu artış kanuna uygun olmayabilir. Kuruluş limiti gelir ve risk değerlendirmesine göre güncelleyebilir; ancak yükseltme yönündeki güncelleme hamilin talebine bağlıdır.

Uygulamada limit artırımı telefonla, mobil uygulama üzerinden ya da şubede talep edilebilir. Talebin izlenebilir olması ve ses kaydı veya yazılı kayıtla ispatlanabilmesi önemlidir; nitekim kanun, telefonla yapılan bildirimlerin kayıt altına alınmasını zorunlu tutar (m. 32). Limit artırımı sonrası doğan borçlarda, artırımın talebe dayanıp dayanmadığı tartışılırsa ispat bakımından kuruluşun kayıtları önem kazanır.

Limit Aşımı ve Faiz

Kart hamili harcamalarıyla kart limitini aşabilir; örneğin taksitli bir işlemde veya yurt dışı kur farkı nedeniyle. Kanun bu durumda aşılan miktar için işlem tarihi ile ödeme tarihi arasındaki süre bakımından akdi faizden başka herhangi bir ücret talep edilemeyeceğini belirtir. Buradaki ölçü, limit aşımı nedeniyle ayrıca cezai nitelikte “limit aşım ücreti” gibi kalemler isteyememektir. Uygulamada bu ücretler hakkında hesap özetinde yer alan kalemlere dikkat edilmeli, şüpheli kalemlere hesap özetinin son ödeme tarihinden itibaren on gün içinde itiraz edilmelidir (m. 11).

Ek Kart ve Limit

Kart hamilinin talebi üzerine üçüncü kişiler adına ek kart düzenlenebilir. Ek kart, asıl kartın limiti içinde kalmak zorundadır. Bu nedenle ek kart sahibinin harcaması, asıl kart hamilinin limitinden düşer ve borçtan asıl kart hamili sorumlu olur. Ek kart verirken kimlerin harcama yapacağı ve limit takibi konusunda dikkatli olmak gerekir. Reşit olmayan ek kart hamilleri adına düzenlenen banka ve kredi kartlarının asıl kart hamiline teslimi de kuruluşun yükümlülükleri arasındadır (m. 8).

Limitin Düşürülmesi veya Kartın Kapatılması

Kanun kuruluşun limiti güncelleyebileceğini söylediğine göre, limit düşürme de mümkündür. Bununla birlikte kuruluş, sözleşmede belirlenen şartlar ve bildirim yükümlülükleri çerçevesinde hareket etmelidir. Kart hamili de talep etmek suretiyle kartı iptal ettirmek ve sözleşmeyi feshetmek hakkına sahiptir (m. 25). Kartın iptali sonrasında mevcut borçların ödenmesi devam eder.

Hangi Belgeleri Saklamalıyım?

Limit uyuşmazlıklarında şu belgeler yararlı olur:

• Kart sözleşmesi ve başvuru formu,
• Gelir belgeleri ve beyan ettiğiniz gelir bilgisi,
• Limit artırımı talebine ilişkin yazışmalar, mesajlar ve çağrı merkezi kayıt numaraları,
• Aylık hesap özetleri,
• Limit aşımı kalemlerine ilişkin itiraz yazışmaları.

Sık Yapılan Hatalar

• Limit artırımının talep dışı yapıldığını fark edip itiraz etmemek,
• Gelirini gerçeğe aykırı beyan ederek yüksek limit almak (bu, sözleşme ve ceza hükümleri bakımından sorun yaratabilir),
• Ek kartlara verilen yetkiyi denetlememek,
• Limit aşımı ücretlerini hesap özetinde incelememek,
• Yazılı başvuru ve kayıtları saklamamak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir kart hamili, aylık net geliri düşük olduğu halde birden fazla bankadan kart edinmiştir. Bir banka, hamil talep etmediği halde limiti iki katına çıkarır. Hamil bu limiti kullanır ve borç büyür. Sonrasında artırımın kendi talebiyle yapılmadığını fark eder. Kanun limit artırımı için hamilin talebini aradığından, hamilin banka kayıtlarını ve ses kayıtlarını istemesi, artırımın talebe dayanıp dayanmadığını belgelemesi ve gerekirse hakem heyetine başvurması mümkündür.

Sonuç

Kredi kartı limiti; gelir, risk ve diğer kart limitlerine göre belirlenir, toplam limit ilk yıl iki, ikinci yıl dört kat gelir sınırına tabidir ve kart hamili talep etmedikçe artırılamaz. Limit aşımında akdi faizden başka ücret istenemez. Kredi kartı limiti, faiz veya hesap özeti uyuşmazlığında haklarınızı öğrenmek için tüketici hukuku sayfamıza göz atabilir, iletişim sayfasından telefonla veya mesajla bize ulaşabilirsiniz. Kart borçlarında faiz kuralları için ayrıca faiz üzerine faiz yasağı ve temerrüt faizinin sınırları yazısına bakabilirsiniz.