Kredi Kartı Asgari Ödeme Tutarı Nasıl Belirlenir? Ödenmemesinin Sonuçları (5464 m. 24)

Kredi kartı hesap özetinde iki rakam öne çıkar: dönem borcunun tamamı ve asgari ödeme tutarı. Birçok kart hamili, borcu ödemekte zorlandığında sadece asgari tutarı yatırmayı tercih eder. Bu tercihin sonuçlarını bilmek için asgari tutarın nasıl belirlendiğini, ödenmemesi halinde neler olacağını ve hangi faizlerin uygulanacağını doğru anlamak gerekir. 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu bu konuda hem alt sınır getirir hem de kart hamilini bazı ek yükümlülüklerden korur.

Asgari Ödeme Tutarının Alt Sınırı

Kanunun 24. maddesinin üçüncü fıkrasına göre sözleşmede belirtilen asgari tutar, dönem borcunun yüzde yirmisinden aşağı olamaz. Kurul, Hazine Müsteşarlığı ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının olumlu görüşünü alarak bu oranı yüzde kırka kadar artırmaya, artırdığı oranı yüzde yirmiye kadar düşürmeye veya belirtilen sınırlar dahilinde söz konusu oranı kart hamili grupları itibarıyla farklılaştırmaya yetkilidir. Bu nedenle limitine ve borç durumuna göre asgari oran kişiden kişiye değişebilir; ancak kanuni alt sınır yüzde yirmidir.

Asgari ödeme tutarı hesap özetinde ayrıca gösterilmek zorundadır; hesap özetinin düzenlenmesi ve bildirilmesi 10. maddede güvence altına alınmıştır. Kart hamilinin hesap özetini elektronik ortamda almayı tercih etmesi mümkündür.

Asgari Tutar Ödenirse Ne Olur?

Asgari tutar ve üzerinde ödeme yapılması halinde borç ödenmiş olmaz; kalan bakiye devreder. Kanunun 26. maddesine göre dönem borcunun bir kısmının ödenmesi halinde kalan hesap bakiyesi üzerinden faiz hesaplanır. Asgari tutar ve üzerinde ödeme yapılırsa kalan bakiyeye akdi faiz uygulanır. Bu durumda kart hamili temerrüde düşmüş sayılmaz; çünkü asgari tutarı zamanında ödemiştir. Ancak kalan bakiye devam ettiği için yeni dönemde de faiz işleyebilir.

Asgari Tutar Ödenmezse

Asgari tutarın altında ödeme yapılması ya da hiç ödeme yapılmaması halinde kalan bakiyeye gecikme faizi uygulanır. Ancak kanun burada hamilin lehine önemli bir güvence koyar: hesap özetinde yer alan asgari ödeme tutarı son ödeme tarihinde ödenmediği takdirde kart hamili, ödenmeyen tutar için sözleşmede öngörülen gecikme faizi dışında bir yükümlülük altına sokulamaz. Dolayısıyla gecikme faizi dışında ayrıca “gecikme cezası”, “takip ücreti” ya da benzeri isimlerle ek bedel istenmesi kanuna aykırıdır. Sözleşmede yer almayan faiz, komisyon veya masraf gibi adlar altında hiçbir şekil ve surette ödeme talep edilemez ve kart hamilinin hesabından kesinti yapılamaz.

Kart borçlarında temerrüt halinde bile bileşik faiz uygulanmaz. Yani faize faiz işletilemez; bu konudaki genel kurallar için faiz üzerine faiz yasağı ve temerrüt faizinin sınırları yazısına bakılabilir.

Kartın İptali ve Yeni Kart Yasağı

Kanunun 8. maddesi, asgari tutarın son ödeme tarihini takip eden üç ay içinde ödenmemesi durumunda kart çıkaran kuruluşça kart hamiline yapılacak bildirimden itibaren bir aylık süre içerisinde bu tutarın ödenmemesi ya da banka kartı ile kredi kartı kullanımından dolayı adli cezaların uygulanması halinde, ilgili kart çıkaran kuruluşça kart hamiline verilen kredi kartlarının iptal edileceğini düzenler. İptal halinde borcun tamamı ödeninceye kadar yeni kredi kartı düzenlenemez.

Bu süreçte bildirimin nasıl yapıldığı önemlidir. Kart hamiline yapılacak ihtarlar Tebligat Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla sözleşmedeki veya başvuru formundaki adrese, hamil adres değişikliğini bildirmişse bildirilen son adrese yapılır (m. 45). Kart hamili de adresindeki değişiklikleri değişiklik tarihinden itibaren on beş gün içinde kart çıkaran kuruluşa bildirmekle yükümlüdür (m. 16). Adres bildirmeyen hamil, kendisine yapılan bildirimlerden haberdar olmadığını ileri sürmekte zorlanır.

Sözleşme Değişikliği ve Faiz Artırımı

Asgari tutar veya faiz oranı gibi şartlarda sözleşme değişikliği yapılacaksa bildirim usulüne uyulmalıdır. Değişiklikler bildirimin yapıldığı döneme ilişkin son ödeme tarihinden itibaren hüküm ifade eder; faiz oranının artırılması durumunda ise değişikliğin geçerli olması için otuz gün önceden kart hamiline bildirilmesi zorunludur. Kart hamili faiz artırımı bildiriminden itibaren en geç altmış gün içinde tüm borcunu ödeyip kartı kullanmaya son verirse faiz artışından etkilenmez (m. 25).

Borç Yapılandırma ve Görüşme

Asgari tutarı ödemekte zorlanan kart hamilleri için pratik yol, kart çıkaran kuruluşla erken görüşmektir. Kuruluşlar sıklıkla borcun taksitlendirilmesi veya yeniden yapılandırılması seçeneklerini sunar. Yapılandırmada faiz, vade ve toplam maliyet ayrıntılı olarak sorulmalı; yeni sözleşmeyi imzalamadan önce mevcut sözleşmeye göre bir karşılaştırma yapılmalıdır. Kart hamilinin borcunu bir defada ödeyememesi halinde icra takibi gündeme gelebilir; bu durumda itiraz hakları ve süreleri önem taşır.

Sık Yapılan Hatalar

• Sadece asgari tutarı ödemeyi süresiz sürdürmek ve kalan bakiyenin büyümesini takip etmemek,
• Hesap özetini incelememek ve gecikme faizinin dışındaki kalemleri fark etmemek,
• Adres değişikliğini bildirmemek,
• Kartın iptali bildirimi geldiğinde bir aylık süreyi kaçırmak,
• Yapılandırma sözleşmesini okumadan imzalamak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir kart hamili, dönem borcunun yüzde yirmisi olan asgari tutarı zamanında öder. Kalan bakiyeye akdi faiz uygulanır ve hamil temerrüde düşmez. Sonraki dönemde ödemeyi aksatır ve asgari tutarı yatırmaz. Bu dönemde gecikme faizi işler; ancak banka hesap özetine ayrıca “takip ücreti” adı altında bir kalem eklemişse hamil bu kaleme itiraz edebilir. Çünkü sözleşmede yer almayan bir masraf veya kanunun izin verdiği gecikme faizi dışındaki bir yükümlülük talep edilemez.

Asgari Ödemeyi Sürekli Tercih Etmenin Maliyeti

Asgari tutarı ödemek kısa vadede rahatlama sağlasa da, borcun büyük bölümü devreden bakiye olarak kalır ve her dönem faiz işler. Örneğin dönem borcunun yüzde yirmisini ödeyen bir hamil, kalan yüzde sekseni için akdi faiz öder; bu bakiye yeni harcamalarla birleştiğinde toplam borç kolayca büyüyebilir. Bu nedenle asgari ödemeyi geçici bir çözüm olarak görmek, borcu mümkün olan ilk dönemde kapatmak veya daha düşük maliyetli bir yapılandırma bulmak daha sağlıklıdır. Faiz oranlarının azami sınırları Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından belirlenir ve ilan edilir (m. 26); hamil kendi kartındaki oranın bu sınırı aşıp aşmadığını hesap özetinden ve bankanın yayımladığı bilgilerden kontrol edebilir.

Katılım Bankalarında Uygulama

Kanun, katılım bankaları açısından bu Kanun uygulamasında yer alan faizin kâr payı, gecikme faizinin ise gecikme cezası olarak uygulanacağını belirtir (m. 26). Yani kart hamilinin işlemi katılım bankası üzerinden yaptığı durumda da aynı kurallar, farklı terimlerle işler. Hesap özetinde yer alan kalemlerin adı değişse bile, kanundaki sınırlar ve yasaklar aynı şekilde geçerlidir.

Sonuç

Kredi kartında asgari ödeme tutarı dönem borcunun en az yüzde yirmisidir; ödenmediğinde gecikme faizi dışında ek yükümlülük getirilemez ve bileşik faiz uygulanamaz. Üç aylık ödememe ve bildirimden sonraki bir aylık süre sonunda kart iptal edilebilir. Kart borcu, faiz veya ek ücret uyuşmazlığınız için tüketici hukuku sayfamıza bakabilir, iletişim sayfasından bizimle görüşebilirsiniz.