Sınır Dışı Etme Kararına İtiraz

Hakkında sınır dışı etme kararı alınan bir yabancı için en kritik konu, bu karara karşı hangi sürede ve nasıl itiraz edilebileceğidir. Süre kaçırıldığında dava hakkı kaybedilebilir; bu nedenle kararın tebliğ edildiği andan itibaren hızlı ve doğru hareket etmek gerekir. Bu yazıda 6458 sayılı Kanun’un 53-57. maddeleri çerçevesinde sınır dışı etme kararına itiraz sürecini ele alıyoruz.

Sınır Dışı Etme Kararı Kim Tarafından Alınır?

Kanun m. 53/1’e göre sınır dışı etme kararı, Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün talimatı üzerine veya resen valiliklerce alınır. Karar, gerekçeleriyle birlikte hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Yabancı bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa, kendisi veya yasal temsilcisi kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

Sınır Dışı Etme Kararı Hangi Hâllerde Alınır?

Kanun m. 54’e göre başlıca sebepler şunlardır:

• Terör örgütü veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi ya da destekleyicisi olmak,
• Türkiye’ye giriş, vize ve ikamet işlemlerinde sahte belge veya gerçek dışı bilgi kullanmak,
• Türkiye’de geçimini meşru olmayan yollardan sağlamak,
• Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturmak,
• Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşmak veya vizesi iptal edilmiş olmak,
• İkamet izni iptal edilmiş olmak veya süresini on günden fazla ihlal etmek,
• Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilmek,
• Türkiye’ye yasal giriş veya çıkış hükümlerini ihlal etmek,
• Hakkında giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye’ye geldiği tespit edilmek,
• Uluslararası koruma başvurusu reddedilmiş veya korumadan hariçte tutulmuş olmak.

İtiraz Süresi ve Dava Süreci

Kanun m. 53/3’e göre yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı, sınır dışı etme kararına karşı kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışı etme kararını veren makama da başvurusunu bildirmelidir. Mahkemeye yapılan başvurularda savunmanın verilmesi veya savunma verme süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamaması hâlinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 26. maddesindeki üç aylık ilan süresi bu davalarda iki ay olarak uygulanır.

Duruşma yapılması mahkemenin takdirine bağlıdır. Başvurular, dosyanın tekemmülünden veya ara karar ya da duruşma yapılması gereken hâllerde bunların tamamlanmasından itibaren on beş gün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bu konuda verdiği karar kesindir; yani bu kararlara karşı istinaf veya temyiz yolu kapalıdır.

Dava Süresince Sınır Dışı Edilme Riski

Kanun m. 53/3’ün son cümlesi önemli bir güvence sağlar: yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez. Bu düzenleme, yedi günlük itiraz süresi dolmadan veya dava devam ederken yabancının fiilen sınır dışı edilmesini önler; ancak yabancı kendi rızasıyla ülkeyi terk etmek isterse bu engellenmez.

Sınır Dışı Edilemeyecek Yabancılar

Kanun m. 55’e göre 54. madde kapsamında olsalar dahi bazı yabancılar hakkında sınır dışı etme kararı alınamaz. Bunlar arasında; sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezası, işkence, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağına dair ciddi emare bulunanlar, ciddi sağlık sorunu, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler, hayati tehlike arz eden hastalık hâlinde tedavisi devam edenler ve insan ticareti mağduru olduğu veya olabileceği değerlendirilenler yer alır. Bu kişiler hakkında insani ikamet izni verilmesi gündeme gelebilir.

İdari Gözetim ile İlişkisi

Sınır dışı etme kararı ile idari gözetim kararı farklı kurumlardır. Kanun m. 57’ye göre sınır dışı etme kararı alınacak yabancılardan kaçma ve kaybolma riski bulunan, Türkiye’ye giriş veya çıkış kurallarını ihlal eden ya da sahte belge kullananlar hakkında valilik tarafından idari gözetim kararı alınabilir. İdari gözetim kararına karşı ise idare mahkemesi değil sulh ceza hâkimliğine başvurulur; bu iki farklı itiraz yolunun karıştırılmaması gerekir. İdari gözetim kararına itiraz süreci ayrı bir yazımızda ele alınmaktadır.

Kararın Tebliğinde Bilgilendirme Yükümlülüğü

Kanun m. 53/2’ye göre sınır dışı etme kararı, gerekçeleriyle birlikte hakkında karar alınan yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Yabancı bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa, kendisi veya yasal temsilcisi kararın sonucu, itiraz usulleri ve yedi günlük süre hakkında ayrıca bilgilendirilir. Bu bilgilendirme yükümlülüğü, dil bariyeri veya hukuki bilgi eksikliği nedeniyle yabancının itiraz hakkını kaybetmesini önlemeyi amaçlar; tercüman aracılığıyla bilgilendirme yapılması uygulamada yaygın bir gerekliliktir.

Dava Dilekçesinde Öne Sürülebilecek Hususlar

İdare mahkemesinde açılacak davada, sınır dışı etme kararının hukuka aykırılığı çeşitli açılardan ileri sürülebilir: kararın gerekçesinin somut olayla örtüşmemesi, kanunun 55. maddesinde sayılan sınır dışı edilemeyecek kişiler kapsamına girildiğinin gözden kaçırılması, ailevi bağların (Türk vatandaşı eş veya çocuk) yeterince değerlendirilmemesi ya da savunma hakkının usulüne uygun kullandırılmaması gibi hususlar dava dilekçesinde ayrıntılı olarak ortaya konmalıdır. Yürütmenin durdurulması talebi de dava ile birlikte ileri sürülebilir; ancak kanunun kendisi zaten dava açma süresi içinde ve yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilmemeyi güvence altına almaktadır.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz. Vize süresini on beş gün aşan bir yabancı hakkında valilik tarafından sınır dışı etme kararı alınır ve karar kendisine tebliğ edilir. Yabancı, tebliğden itibaren beşinci günde avukatı aracılığıyla idare mahkemesinde dava açar. Dava süresince yabancı sınır dışı edilmez; mahkeme on beş gün içinde dosyayı inceleyerek karar verir.

Sonuç

Sınır dışı etme kararına karşı yedi günlük itiraz süresi kısa ve kesindir; bu sürenin kaçırılmaması büyük önem taşır. Yabancılar hukuku alanında sınır dışı etme kararına itiraz veya idari gözetim kararına karşı dava süreciniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.