Sınır Dışı Masraflarını Kim Öder? Yabancıya Barınma Sağlayanlara ve Kiraya Verenlere İdari Para Cezası

Sınır dışı işlemi tamamlanırken bir yabancının ülkesine gönderilmesi; bilet, eşlik ve ulaşım gibi maliyetler doğurur. Bu maliyetlerin kim tarafından karşılanacağı, hem yabancı hem de onu barındıran veya çalıştıran kişiler için önemli bir sorudur. Ayrıca belgesiz yabancıya konut kiralayan ev sahipleri ve barınma sağlayan kişiler için de idari para cezaları söz konusudur. Bu yazıda YUKK m. 60 ve 102’yi birlikte ele alarak sınır dışı masraflarının ve barınma sağlayanların sorumluluğunun sınırlarını anlatıyoruz.

Sınır Dışı Masraflarının Genel Kuralı

YUKK m. 60/3’e göre sınır dışı edilecek yabancıların seyahat masrafları kendilerince karşılanır. Kanun, bu genel kuralın uygulanması için üç durum ayırır: (a) yabancının mevcut parası sınır dışı seyahat masraflarının tamamını karşılamaya yetiyorsa masraflar yabancının mevcut parasından karşılanır ve artan tutar kendisine bırakılır; (b) yabancının hiç parası yoksa seyahat masraflarının tamamı Genel Müdürlükçe karşılanır; (c) yabancının parası masrafları karşılamaya yetmiyorsa, seyahat masrafları Genel Müdürlükçe karşılanır ve yabancının mevcut parasının Genel Müdürlükçe her mali yıl başında belirlenen temel gereksinimlerine yetecek tutar kadar kısmı kendisine bırakılarak artan kısmı Hazineye gelir kaydedilir.

Temel Gereksinim Tutarı

Yabancının parası temel gereksinimlerini karşılamaya yetecek tutarın altındaysa, seyahat masrafının tamamı Genel Müdürlükçe karşılanır ve yabancının mevcut parası kendisine bırakılır (m. 60/3-c-2). Bu, yabancının sınır dışı sırasında hiç parasız bırakılmamasını sağlar. Temel gereksinim tutarı her mali yıl başında belirlendiğinden, tutarın güncel değerini idareden öğrenmek gerekir.

Masrafların Geri Ödenmemesinin Sonucu

Masraflar geri ödenmediği sürece, yabancıların Türkiye’ye girişine izin verilmeyebilir (m. 60/3-ç). Bu nedenle sınır dışı edilen bir yabancı, ileride Türkiye’ye dönmek istiyorsa, önceki işlemden doğan masrafları ve varsa idari para cezalarını ödemiş olması önem taşır. Ayrıca kanun, kamu alacaklarını ödemeyi kabul etmeyenlere vize verilmeyeceğini de belirtir (m. 15/1-ğ). Giriş yasağı ve vize konusunda giriş yasağı ve tahdit kodlarına itiraz yazısına bakabilirsiniz.

Pasaport ve Belgelerin Tutulması

Yabancıların pasaportları veya diğer belgeleri, sınır dışı edilinceye kadar tutulabilir ve sınır dışı işlemlerinde kullanılmak üzere biletleri paraya çevrilebilir (m. 60/5). Bu düzenleme, sınır dışı işleminin yürütülmesini kolaylaştırmaya yöneliktir. Yabancı, belgelerinin ne zaman ve hangi şartla iade edileceğini idareden yazılı olarak öğrenmelidir. Belgelerin kaybı veya iade edilmemesi durumunda yeniden çıkış belgesi gibi işlemler için yabancının pasaport kaybı ve yeniden çıkış belgesi yazısına göz atabilirsiniz.

Kalışını Üstlenenlerin ve İşverenlerin Sorumluluğu

YUKK m. 60/6’ya göre gerçek veya tüzel kişiler, kalışlarını veya dönüşlerini garanti ettikleri yabancıların sınır dışı edilme masraflarını ödemekle yükümlüdür. Yabancıyı izinsiz çalıştıran işveren veya işveren vekillerinin, yabancının sınır dışı edilme işlemleri konusundaki yükümlülükleri hakkında 4817 sayılı Kanunun 21. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uygulanır. Yani izinsiz çalıştıran işveren, sınır dışı masraflarından da sorumlu tutulabilir. İzinsiz çalıştırmanın diğer sonuçları için çalışma izni ihlalinin hukuki sonuçları yazısına bakabilirsiniz.

Barınma Sağlayanlara ve Kiraya Verenlere Ceza

YUKK m. 102/2’ye göre geçerli seyahat belgesi, Türkiye Cumhuriyeti yetkili makamlarından verilmiş yabancı kimlik kartı, ikamet izni veya geçerli yol izin belgesi olmayan yabancı şahısların ülkeye girmesine, ülkeden çıkarılmasına, ülke içinde herhangi bir araç veya binek hayvan vasıtasıyla veya yaya olarak seyahat etmesine, barınmasına, konaklamasına imkân sağlayan kişiler ile mülkiyetindeki gayrimenkulü kiralayanlara, kanunlarda ayrıca suç olarak tanımlanmayan eylemler nedeniyle tespit edilen her bir yabancı sayısınca idari para cezası verilir. Bu nedenle ev sahipleri, kiracı yabancının ikamet izni veya kimlik durumunu kontrol etmelidir. Yabancıların Türkiye’de kira sözleşmesi yapması için yabancının Türkiye’de kira sözleşmesi yapması yazısına bakabilirsiniz.

Tekrar ve Ödeme Süresi

İdari para cezası öngörülen kabahatlerin bir takvim yılı içinde gerçek kişiler tarafından tekrarı hâlinde para cezaları yarı oranında artırılarak uygulanır (m. 102/3). Bu maddedeki idari para cezalarının uygulanması, Kanunda öngörülen diğer idari tedbirlerin uygulanmasına engel teşkil etmez (m. 102/4). Cezalar valilik veya Genel Müdürlük ya da kolluk birimlerince uygulanır ve tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde ödenir (m. 102/5). Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiğinden, güncel tutar için idareye başvurmak gerekir.

Diğer İdari Para Cezaları

Aynı madde kapsamında; yasa dışı giren veya çıkan yabancılar, giriş yasağına rağmen Türkiye’ye girebilenler, terk süresi tanınmasına rağmen ayrılmayanlar, idari gözetim işlemleri sırasında kaçanlar ve yükümlülüklerini yerine getirmeyen taşıyıcılar için de idari para cezaları öngörülmüştür (m. 102/1). Bakanlıkça yürürlüğe konulan düzenlemelerdeki yükümlülüklere uymayanlara da Genel Müdürlük veya valilikler tarafından idari para cezası verilebilir (m. 102/6). Bu cezalara karşı kabahatler hukukundaki itiraz yolları kullanılabilir.

Ev Sahipleri ve İşverenler İçin Öneriler

Ev sahipleri yabancı kiracıya konut kiralamadan önce pasaport, ikamet izni veya yabancı kimlik kartı gibi belgeleri kontrol etmeli ve kopyasını saklamalıdır. İşverenler çalışma izni olmayan yabancıyı çalıştırmamalı ve mevcut çalışanların izin sürelerini takip etmelidir. Bu önlemler hem idari para cezasını hem de ek sorumlulukları önler. İkamet izni ve çalışma izni belgelerinin geçerlilik süresi, sözleşme sırasında ve sonrasında düzenli kontrol edilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Sınır dışı sırasında yabancının parasının nasıl kullanılacağını bilmemek,
• Masrafların ödenmemesinin giriş yasağına etkisini unutmak,
• Yabancı kiracının kimlik ve izin durumunu kontrol etmemek,
• Ceza tebligatını otuz gün içinde ödemeyi veya itirazı kaçırmak,
• İzinsiz çalıştırmanın sınır dışı masrafını da doğurabileceğini bilmemek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Sınır dışı edilecek bir yabancının yanındaki para bilet masrafının yalnızca bir kısmını karşılamaktadır. Genel Müdürlük biletin masrafını karşılar; yabancının parasının temel gereksinimler için belirlenen tutarı kendisine bırakılıp geri kalan kısmı Hazineye gelir kaydedilir. Bir ev sahibi ise, belgesi bulunmayan iki yabancıya kiralayıp barınmalarına imkân sağladığı için yabancı sayısınca idari para cezasıyla karşılaşır.

Sonuç

Sınır dışı masrafları önce yabancının parasından karşılanır, yetmezse Genel Müdürlükçe ödenir; ödenmeyen masraflar giriş yasağı gibi sonuçlar doğurabilir. Belgesiz yabancıya barınma sağlayanlar ve gayrimenkul kiralayanlar için idari para cezaları vardır. Sorumluluk ve ceza konularında yabancılar hukuku alanında dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. İletişim sayfamızdan bize telefonla veya mesajla ulaşabilirsiniz.