Boşanma Davasında Evdeki Güvenlik Kamerası Kaydı Delil Olarak Kullanılabilir mi?

Evinizde bir güvenlik kamerası var. Bir gün kayıtları açıp bakıyorsunuz ve eşinizin ya da başka birinin görüntüsüne rastlıyorsunuz. Boşanma davasında bu görüntüyü delil olarak sunmak istiyorsunuz. Hemen akla gelen soru: bu kayıt mahkemede kullanılabilir mi, yoksa size zarar mı verir? Kısa cevap şu: kamera görüntüsü kanunda belge sayılan veriler arasındadır, ama hukuka aykırı biçimde elde edilmiş delil mahkemece dikkate alınmaz. Görüntünün hukuka uygun olup olmadığı, kameranın nerede durduğuna ve neyi kaydettiğine bağlıdır. Bu nedenle kaydı sunmadan önce hem delil değerini hem de ceza riskini ayrı ayrı düşünmek gerekir.

Kamera görüntüsü delil sayılır mı?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 199’a göre uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları bu Kanuna göre belgedir. Güvenlik kamerası görüntüsü bu tanımın içindedir. Yani kural olarak mahkemeye delil olarak sunulabilir.

Fakat HMK m. 189/2 şunu söyler: hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Bir delilin caiz olup olmadığına da mahkemece karar verilir (HMK m. 189/4). Kanun, “hukuka aykırılık”ın tam sınırlarını tek tek saymaz; bu değerlendirmeyi hâkim, olayın koşullarına göre yapar. Boşanma davalarında ayrıca hâkim, boşanmanın dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz ve kanıtları serbestçe takdir eder (TMK m. 184). Yani kamera görüntüsü sunmuş olmanız, görüntünün içeriğinin kendiliğinden kabul edileceği anlamına gelmez.

Hukuka uygunluk neye göre değerlendirilir?

Ev kamerasında tartışmanın merkezi, kaydın mahremiyet alanına girip girmediğidir. Şu etkenler birlikte tartılır.

Kameranın yeri. Giriş kapısı, bahçe, salon gibi ortak kullanım alanlarına bakan ve güvenlik amacıyla takılan bir kamera ile yatak odası, banyo ya da çocuk odası gibi mahrem alanlara yerleştirilmiş bir kamera aynı şekilde değerlendirilmez. Mahrem alanlarda yapılan gizli kayıt, özel hayatın gizliliğini ihlal olarak görülme riski taşır.

Ev halkının bilgisi. Kameranın varlığından eşin, evde çalışan bakıcının ya da diğer aile bireylerinin haberi olup olmadığı hukuka uygunluğu etkileyen bir noktadır. Herkesin gördüğü, açık biçimde takılmış bir güvenlik kamerası ile gizlenmiş bir cihaz arasında ciddi fark vardır.

Kaydın amacı. Kameranın ev güvenliği için mi yoksa eşi izlemek için mi takıldığı ve kayıtların nasıl kullanıldığı da önem taşır. Hâkim bu amacı olayın bütünü içinde değerlendirebilir.

Kaydedilen kişi. Eşinizin yanı sıra çocuklarınız, misafirler ya da üçüncü kişiler de kayıtta olabilir. Onların mahremiyeti de ayrıca korunur.

Bu etkenlerin hiçbiri tek başına belirleyici değildir. Aynı kamera, bir dosyada ortak alanda güvenlik amacıyla bulunan bir cihaz olarak, bir başkasında ise gizli izleme aracı olarak karşımıza çıkabilir. Bu yüzden “kendi evimde kamera takabilirim” cümlesi, her kaydın delil olarak kullanılabileceği sonucunu doğurmaz.

Ceza hukuku açısından riskler

TCK m. 134/1’e göre kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlali hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır. Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse ise iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK m. 134/2). İfşa edilen verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı cezaya hükmolunur.

Kamera sesli kayıt da yapıyorsa, TCK m. 133 gündeme gelebilir. Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın bir aletle dinleyen veya ses alma cihazıyla kaydeden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası alabilir (TCK m. 133/1). Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimse için de ayrıca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür (TCK m. 135/1). Konuşma kaydının hukuki boyutunu katıldığınız konuşmayı kaydetmek yazımızda anlattık.

Burada kritik ayrım yine kayıt ile ifşa arasındadır. Görüntüyü yalnızca mahkemeye ve avukata göstermek ile onu aile gruplarında, sosyal medyada ya da işyerinde dolaştırmak çok farklı sonuçlar doğurur. Boşanma sürecinde duygular yüksekken görüntüleri paylaşmak, haklı olduğunuz bir dosyada bile kendinizi ceza yargılamasının içinde bulmanıza yol açabilir.

Kaydı mahkemeye nasıl sunarsınız?

Hukuka uygun olduğunu düşünüyorsanız, kaydı sunarken şu yolu izleyin. Birincisi, delili dilekçede açıkça gösterin: hangi delilin hangi vakıanın ispatı için sunulduğunu belirtmek zorunludur (HMK m. 194). “Ekte kamera görüntüsü sunuyorum” yerine “şu tarihte saat şu aralığında kaydedilen görüntü, eşimin şu davranışını ispat eder” diye yazın.

İkincisi, elektronik belgeler çıktısı alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli şekilde elektronik ortama kaydedilerek mahkemeye ibraz edilir (HMK m. 219/1). Bu nedenle kaydı USB belleğe ya da diske, orijinal biçimiyle ve tarih saat bilgisi görünecek şekilde aktarın. Kaydın kesilip birleştirilmiş olması, sonradan sahtelik veya bütünlük itirazına yol açar. Yalnızca işinize yarayan kısmı değil, ilgili zaman diliminin tamamını sunmak güvenilirliği artırır.

Üçüncüsü, kayıt sistemi mahkemeye getirilemeyecek kadar zor ya da sakıncalıysa (örneğin bina girişindeki sabit sistem), hâkim veya görevlendireceği bilirkişi belgeyi yerinde inceleyebilir (HMK m. 218). Karşı taraf kameranın doğruluğunu tartışırsa, mahkeme özel veya teknik bilgi gerektiren konuda bilirkişiye başvurabilir.

Kaydın karşı tarafın elinde olduğu durumlarda taraflar, delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan belgeleri ibraz etmek zorundadır (HMK m. 219). İbrazı istenen belge ispat için zorunluysa ve belgenin karşı tarafın elinde bulunduğu anlaşılıyorsa mahkeme kesin süre verir (HMK m. 220). Kayıt apartman yönetimi ya da işyeri gibi üçüncü kişi veya kurumun elindeyse, mahkeme belgenin ispat için zorunlu olduğuna karar verirse ibrazını emreder (HMK m. 221). Bunun nasıl işlediğini dış mekân kamera kaydının istenmesi yazımızda ayrıca ele aldık; fotoğraf ve video kayıtlarının delil değeri için fotoğraf ve video delil değeri yazısına da bakabilirsiniz.

Kaydı kaybetmemek için ne yapmalısınız?

Kamera sistemleri genellikle kayıtları belli bir süre sonra silerek üzerine yazar. Bulut hizmetlerinde de saklama süresi sınırlıdır. Delil olarak kullanmayı düşündüğünüz bir an varsa, kaydı gecikmeden güvenli bir ortama alın ve alma tarihini not edin. Delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı ihtimali varsa, HMK m. 400’e göre mahkemeden delil tespiti istenebilir; bunun için hukuki yararın bulunması gerekir. Delil tespiti hakkında dava öncesi delil tespiti yazımıza bakabilirsiniz.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: Bir eş, evin girişine ve salona ev güvenliği için kamera taktırmış; kameradan evde yaşayan herkesin haberi var. Boşanma davasında, kamera kaydında eşin başka bir kişiyi eve aldığı görülüyor. Kayıt sahibi eş bu görüntüyü mahkemeye sunuyor. Karşı taraf kaydın özel hayatı ihlal ettiğini söylüyor. Hâkim, kameranın yerini, ev halkının bilgisini, kaydın ortak alanı kapsayıp kapsamadığını ve görüntünün ispat edilmek istenen olgu bakımından önemini değerlendiriyor. Aynı olayın bir başka sürümünde kamera yatak odasına gizlice yerleştirilmiş olsaydı, hem delil olarak dikkate alınma ihtimali azalır hem de kaydı yapan eş için ceza sorumluluğu doğabilirdi. Yani sonuç, kameranın yerine ve niteliğine göre keskin biçimde değişir. Sonucun ne olacağını önceden söylemek mümkün değildir.

Sık yapılan hatalar

Birinci hata, mahrem alanlara gizli kamera koymaktır. Bu hem delil değerini sıfıra yaklaştırabilir hem de ceza riski yaratabilir.

İkinci hata, görüntüyü mahkemeye sunmadan önce başkalarına göstermektir. İfşa ayrı bir suçtur.

Üçüncü hata, kaydı düzenlemek ya da kesmektir. Orijinal kayıt, tarih ve saat bilgisiyle birlikte korunmalıdır.

Dördüncü hata, tek delile güvenmektir. Kamera kaydının yanında tanık, mesaj ve başka belgelerle desteklenen bir dosya hâkimin vicdani kanaatini daha sağlam oluşturur. Delil mantığı için boşanma davasında ispat yükü ve deliller yazısına, kaydın itiraza uğraması hâli için hukuka aykırı delile itiraz yazısına bakabilirsiniz.

Kendi dosyanızdaki kayıt için ne yapmalısınız?

Kayıt, nerede ve nasıl alındığına göre hem delil hem de risk üretir. Elinizdeki görüntünün hukuka uygunluğunu, nasıl sunulacağını ve ceza riskini birlikte değerlendirmek için durumunuzu büroya telefonla anlatabilir ya da WhatsApp’tan yazabilirsiniz; iletişim sayfasında bilgiler yer alıyor. Boşanma davalarının genel çerçevesi için aile hukuku sayfasına göz atabilirsiniz.