Boşanma Davasında Karşı Dava Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

Boşanma davasında karşı dava dilekçesi, davalı eşin kendi taleplerini ileri sürdüğü ve bir dava dilekçesinde bulunması gereken unsurları taşıyan bir dilekçedir. Cevap dilekçesiyle birlikte verilebilir ya da cevap süresi içinde ayrı bir dilekçe olarak sunulabilir. Süre, dava dilekçesinin size tebliğinden itibaren iki haftadır; bu yüzden dilekçeyi hazırlamaya tebligat gelir gelmez başlamak gerekir.

Karşı dava neden açılır?

Karşı davayı anlamanın en kolay yolu, kendinize şunu sormaktır: eşimin açtığı davaya yalnızca cevap vermek benim için yeterli mi? Cevap dilekçesi savunmadır; boşanmaya itiraz edebilir, kusur iddialarını reddedebilirsiniz. Ama kendi boşanma isteğinizi, velayet talebinizi ya da tazminat ve nafaka isteğinizi dava konusu etmek istiyorsanız, bunun yolu genellikle karşı davadır.

Medeni Kanun, evlilik birliği temelinden sarsılmışsa her eşe boşanma davası açma hakkı tanır; davacının kusuru daha ağırsa davalının itiraz hakkı vardır (TMK m. 166). Kusur durumunuz ve talepleriniz doğrultusunda karşı dava, itirazla yetinmekten farklı bir sonuç doğurabilir. Karşı davanın asıl dava sona erince ne olduğunu boşanma davasında karşı davanın akıbeti yazısında anlatıyoruz. Cevap dilekçesi ve karşı davanın genel çerçevesi için cevap dilekçesi ve karşı dava yazısına da bakabilirsiniz.

Karşı dava hangi şartlarda açılabilir?

Kanun iki şart arar. Birincisi, asıl davanın açılmış ve hâlen görülmekte olmasıdır. İkincisi, karşı davada ileri sürülecek talep ile asıl davada ileri sürülen talep arasında takas veya mahsup ilişkisinin bulunması ya da bu davalar arasında bağlantının mevcut olmasıdır (HMK m. 132/1). Boşanma talepleri arasında bağlantı genellikle kendiliğinden vardır; aynı evlilik, aynı olaylar ve aynı çocuklar söz konusudur.

Şartlar gerçekleşmeden karşı dava açılırsa, mahkeme talep üzerine ya da kendiliğinden karşı davanın asıl davadan ayrılmasına karar verir; gerekiyorsa dosya görevli mahkemeye gönderilir. Karşı davaya karşı da dava açılamaz (HMK m. 132/2, 132/3). Yani karşı dava dilekçesini hazırlarken talebin gerçekten asıl davayla bağlantılı olduğundan emin olmak gerekir.

Süre ve verilme biçimi

Karşı dava, cevap dilekçesiyle ya da esasa cevap süresi içinde ayrı bir dilekçe verilmek suretiyle açılır (HMK m. 133/1). Cevap dilekçesini verme süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Cevabın bu sürede hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olduğu durumlarda, yine bu süre içinde mahkemeye başvuran davalıya, bir defaya mahsus olmak ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m. 127). Davalı cevap dilekçesi vermezse, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır (HMK m. 128).

Süresinden sonra açılan karşı dava için mahkeme davaların ayrılmasına karar verir (HMK m. 133/2). Ayrı dosyada görülen bir dava, süre ve masraf bakımından ayrı bir süreç anlamına gelir. Cevap dilekçesini hazırlama süresiyle ilgili ayrıntı için boşanma davasında cevap için ek süre ve cevap dilekçesi verilmezse ne olur yazılarına bakabilirsiniz.

Karşı dava dilekçesinde bulunması gerekenler

Kanunun dava hükümleri, aksine özel düzenleme bulunmayan hâllerde karşı dava hakkında da uygulanır (HMK m. 135). Bu nedenle karşı dava dilekçesi, bir dava dilekçesinden beklenen içeriği taşımalıdır. Dava dilekçesinde şunlar bulunur: mahkemenin adı; davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri; davacının T.C. kimlik numarası; varsa kanuni temsilcilerin ve vekilin bilgileri; davanın konusu; iddianın dayanağı vakıaların sıra numarası altında açık özetleri; her vakıanın hangi delillerle ispat edileceği; dayanılan hukuki sebepler; açık bir şekilde talep sonucu ve imza (HMK m. 119/1).

Karşı dava dilekçesinde roller değişir: karşı davayı açan eş “karşı davacı”, asıl davacı ise “karşı davalı” olur. Dilekçenin başında bunu belirtmek hem mahkemeyi hem karşı tarafı yönlendirir. Ardından vakıaları sıra numarası altında yazmak gerekir. Örneğin evlilik tarihi, ortak çocuklar, ayrılığın başlangıcı ve boşanmaya dayanak olaylar tek tek ve tarihleriyle anlatılır.

Dilekçenin verilmesiyle birlikte belgelerin eklenmesi de gerekir. Dilekçede gösterilen ve elinizde bulunan belgelerin asıllarıyla birlikte davalı sayısından bir fazla örnekleri veya sadece örnekleri dilekçeye eklenir (HMK m. 121). Cevap dilekçesinin içeriğine ilişkin kural da buna benzer şekilde vakıaları, delilleri ve hukuki sebepleri sayar (HMK m. 129). Dilekçe yazarken somut olay anlatımı için boşanmada dilekçede olayları somutlaştırma yazısı yardımcı olabilir.

Hangi talepleri yazabilirsiniz?

Boşanma karşı davasında talepler, asıl dava ile bağlantılı olmak şartıyla genellikle şu başlıklarda toplanır:

• Boşanma: Evlilik birliğinin temelinden sarsılması ya da özel boşanma sebepleri. Zina ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranışa dayanacaksanız, öğrenmeden itibaren altı ay, her hâlde beş yıllık süre karşı dava için de geçerlidir (TMK m. 161, 162).
• Velayet ve kişisel ilişki: Çocukların velayeti ve diğer ebeveynle kişisel ilişki düzeni.
• Tazminat: Maddi tazminat (TMK m. 174/1) ve manevi tazminat (TMK m. 174/2).
• Nafaka: Yoksulluk nafakası (TMK m. 175) ile tedbir ve iştirak nafakaları.
• Soyadı: Kadının boşanma sonrası soyadı kullanımına ilişkin istem (TMK m. 173).

Boşanma davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan geçici önlemleri kendiliğinden alır; bunlar eşlerin barınmasına, geçimine, mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkindir (TMK m. 169). Karşı dava dilekçesinde bu önlemler hakkında da istemde bulunabilirsiniz. Mal rejimi tasfiyesi çoğunlukla boşanma davasından ayrı bir dava olarak görülür; bu nedenle karşı dava dilekçesine mal paylaşımı taleplerini yazmak zorunda değilsiniz ve yazmamanız hak kaybı sayılmaz.

Harç ve gider avansı

Dava hükümleri karşı dava için de uygulanacağından (HMK m. 135), davacının dava açarken yargılama harçlarıyla birlikte Adalet Bakanlığınca çıkarılan gider avansı tarifesindeki tutarı yatırma kuralı (HMK m. 120) karşı dava açan taraf bakımından da gündeme gelir. Tutarlar her yıl güncellenen tarifelere göre belirlendiği için burada rakam vermiyoruz; dilekçeyi verdiğiniz mahkemenin yazı işleri ya da veznesinden güncel tutarı öğrenebilirsiniz. Avans konusunun ayrıntıları için boşanma davasında gider avansı ve boşanma davası harç ve masrafları yazıları var.

Eksik olursa ne olur?

Dava dilekçesinin (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışındaki unsurları eksikse hâkim bir haftalık kesin süre verir; eksiklik tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m. 119/2). Hâkimin süreyi kesin olarak belirlediği durumlarda, işlemin ne olduğunu açıklaması ve sonuçlarını ihtar etmesi gerekir (HMK m. 94/2). Karşı dava dilekçesinde adres, kimlik numarası, talep sonucu veya imza eksikse bu hüküm karşınıza çıkabilir. Dilekçe eksikliği konusunu boşanma davasında dilekçe eksikliği giderme yazısında ayrıca ele alıyoruz.

Dilekçeyi yazmadan önce toplamanız gerekenler

Karşı dava dilekçesine başlamadan önce elinizi kolaylaştıracak birkaç hazırlık yapabilirsiniz. Önce size gelen dava dilekçesini ve tebliğ zarfını inceleyin; tebliğ tarihi cevap süresinin başlangıcıdır ve zarfta iki haftalık cevap süresi gösterilir (HMK m. 122). Ardından evlilik tarihini, çocukların doğum tarihlerini ve ayrılık tarihini kayıtlardan netleştirin. Nüfus kayıt örneği, evlilik cüzdanı ve çocukların kayıtları genellikle bu bilgiyi verir.

İkinci adım olarak delillerinizi sıralayın. Hangi vakıayı hangi delille ispatlayacağınızı dilekçede göstermeniz gerekir (HMK m. 119/1). Elinizde belge, mesaj kaydı ya da tanık varsa bunları vakıaların karşısına yazın. Başka bir yerden getirtilecek belge varsa, bulunabilmesini sağlayacak açıklamayı dilekçede yapın (HMK m. 121). Deliller konusunda boşanma davasında deliller ne zamana kadar sunulur yazısı faydalıdır.

Üçüncü olarak, taleplerinizin gerçekten asıl davayla bağlantılı olup olmadığını düşünün. Mal paylaşımı gibi ayrı bir davada istenen alacaklar karşı dava kapsamına girmeyebilir. Hangi talebin hangi dosyada ileri sürüleceği, her olayda ayrı değerlendirilmelidir.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim. Eşlerden biri evlilik birliğinin sarsıldığı gerekçesiyle boşanma davası açıyor. Dava dilekçesi diğer eşe tebliğ edilince eş, kendisinin de boşanma istediğini, çocukların velayetinin kendisine verilmesini ve kusurlu eşten tazminat almayı talep ediyor.

Eş, tebligattan sonra iki haftalık cevap süresi içinde hem cevap dilekçesini hem karşı dava dilekçesini hazırlıyor. Karşı dava dilekçesinde kendisini karşı davacı olarak gösteriyor, evliliğin başlangıcından ayrılığa kadar olayları tarihleriyle ve sıra numarasıyla yazıyor, delillerini listeliyor ve talep sonucunu madde madde sıralıyor. Dilekçeyi, ekleriyle birlikte harç ve gider avansını yatırarak mahkemeye veriyor. Hâkim her iki dosyadaki iddiaları birlikte değerlendirecek; ancak bu örnekte sonucun hangi yönde çıkacağı belli değildir.

Sık yapılan hatalar

İlk hata, cevap dilekçesi ile karşı davayı karıştırıp yalnızca savunma yapmaktır; bu durumda kendi taleplerinizi dava konusu yapmamış olursunuz. İkinci hata, süreyi cevap süresinden sonraya bırakmaktır; bu durumda mahkeme davaların ayrılmasına karar verir. Üçüncü hata, talep sonucunu belirsiz yazmaktır: “gereğinin yapılmasını talep ederim” gibi bir ifade, hangi hükmü istediğinizi göstermez. Dördüncü hata, olayları genel cümlelerle anlatıp tarih ve somut bilgi vermemektir. Beşinci hata, belge ve delil listesini eksik bırakmaktır.

Delil kavramı için boşanma davasında ispat yükü ve deliller yazısı genel bir çerçeve sunar.

Dilekçeyi mahkemeye verdikten sonra tebliğ ve takip aşaması başlar: karşı dava dilekçesi asıl davacıya iletilir ve ona cevap için süre verilir (HMK m. 135, 127). Bu aşamadan sonra dosyanın ön inceleme duruşması için hazır olması beklenir. Dilekçeye ilişkin ek belge ve delilleri, bu süreç boyunca düzenli şekilde kayıt altında tutmak işinizi kolaylaştırır.

Dilekçenizi hazırlarken destek almak

Karşı dava dilekçesinin içeriği; evliliğin süresi, çocukların durumu, ileri sürülecek boşanma sebebi ve eldeki delillere göre farklılaşır. Aynı dilekçeyi başkasının dosyasına uyarlamak risklidir. Durumunuzu telefonla arayarak ya da WhatsApp’tan yazarak anlatabilirsiniz; iletişim sayfasında bilgiler yer alıyor. Boşanma sürecine dair diğer konular için aile hukuku sayfasına göz atabilirsiniz.