Eşin Silah veya Bıçakla Korkutması Boşanma Davasında Ne Anlama Gelir?

Bıçak, tabanca ya da av tüfeği gibi bir aletle korkutulmak, evliliğin sıradan bir tartışma olmadığını gösteren bir eşiktir. Bu davranış Medeni Kanun’da evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1) çerçevesinde boşanma sebebi olarak ileri sürülür; ağırlığına göre hayata kast ve pek kötü davranış sebebi olan TMK m. 162’ye de dayanılabilir. Bunun yanında ceza hukukunda ayrı bir suç ve 6284 sayılı Kanun’da koruma tedbiri vardır.

Aşağıda aletle korkutmanın üç ayrı hukuki yolunu, yani boşanma davasını, ceza şikâyetini ve koruma kararını birbirine karıştırmadan anlatıyoruz.

Aletle korkutma boşanma sebebi sayılır mı?

Kanun, korkutmayı ayrı bir boşanma sebebi olarak saymaz. Olay, hangi hukuki sebebe uyuyorsa o sebeple dilekçeye yazılır.

Genel sebep olan TMK m. 166/1’de ölçüt, ortak hayatı sürdürmenin eşlerden beklenemeyecek ölçüde sarsılmış olmasıdır. Birine bıçak çekmek ya da silahı masaya koyarak gözdağı vermek, bu güven kaybının tipik örneğidir. Bu sebeple açılan davada kanun ayrıca bir dava açma süresi koymamıştır.

TMK m. 162’ye göre eş, diğeri tarafından hayatına kastedilmesi veya kendisine pek kötü davranılması ya da ağır derecede onur kırıcı davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir. Silahlı korkutma bu hükümle de ileri sürülebilir. Ancak bu maddenin süresi kısadır: dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde sebebin doğumundan beş yıl geçince düşer; affeden tarafın dava hakkı yoktur. Bu nedenle olaydan sonra yaşanan barışma, aynı eve dönüş gibi davranışlar affetme olarak yorumlanabileceğinden dilekçeyi hazırlarken tarihler dikkatle sıralanmalıdır.

Ceza kanunu bu davranışa ne diyor?

Önce “silah”ın kapsamı önemlidir. Türk Ceza Kanunu m. 6’da silah, ateşli silahlar ve patlayıcıların yanında saldırı ve savunmada kullanılmak üzere yapılmış her türlü kesici, delici veya bereleyici aleti de kapsar. Saldırı ve savunma amacıyla yapılmış olmasa bile fiilen bu amaçla kullanılmaya elverişli diğer şeyler de silah sayılabilir. Dolayısıyla mutfak bıçağı çevrilmiş bir tehdit, hukuken silahla tehdit tartışmasının dışında kalmaz.

Tehdit suçu TCK m. 106’da düzenlenmiştir. Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik saldırı tehdidi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası gerektirir; kadına karşı işlenirse alt sınır dokuz aydan az olamaz. Tehdit silahla yapılırsa ceza iki yıldan yedi yıla kadar hapistir. Eğer korkutma sırasında fiziksel zarar da verilmişse kasten yaralama (TCK m. 86) gündeme gelir. Yaralamanın eşe karşı veya silahla işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır ve şikâyet aranmaz.

Bu cezai sonuçlar ceza mahkemesinin işidir. Boşanma hâkimi ceza vermez; olayın evliliği nasıl etkilediğine ve kimin kusurlu olduğuna bakar. İki dava ayrı yürür, ancak ceza dosyasındaki belgeler boşanmada delil olabilir. Bu konuyu ceza dosyası ve mahkûmiyetin boşanmadaki delil değeri yazısında inceledik.

6284 sayılı Kanun silah konusunda ne sağlar?

Silahın evde bulunması, kadın ve çocukların korunması bakımından acil bir risktir. 6284 sayılı Kanun m. 5’e göre hâkim, şiddet uygulayan kişiye şu tedbirlerden birini ya da birkaçını uygulayabilir:

• Bulundurulması veya taşınmasına kanunen izin verilen silahların kolluğa teslim edilmesi.
• Silah taşıması zorunlu bir kamu görevi ifa etse bile görevi nedeniyle zimmetinde bulunan silahın kurumuna teslim edilmesi.
• Müşterek konuttan derhâl uzaklaştırılması ve konutun korunan kişiye tahsis edilmesi.
• Korunan kişilere, konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması.
• Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesi.

Gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda uzaklaştırma gibi bazı tedbirleri kolluk amiri de alabilir; kolluk amiri evrakı en geç ertesi işgünü hâkimin onayına sunar ve hâkim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbir kendiliğinden kalkar. Silahın ruhsatsız olması ya da kullanımının başlı başına suç oluşturması hâlinde 6284’ün koruma tedbirleri yanında ceza kanunundaki ve denetimli serbestlik mevzuatındaki hükümler saklıdır (m. 6).

Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilir (m. 8). Karara aykırı davranan hakkında hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsi uygulanır (m. 13). Başvuru ayrıntıları için 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı nasıl alınır yazısına bakabilirsiniz.

Boşanma davasında olayı nasıl anlatır ve kanıtlarsınız?

Hâkim boşanma davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz ve kanıtları serbestçe takdir eder (TMK m. 184). Eşin ikrarı da hâkimi bağlamaz. Bu yüzden anlatım somut olmalıdır: olayın tarihi, saati, yeri, kullanılan alet, söylenen sözler ve olayı görenler.

Dilekçeye şunları yazmak yararlıdır: olayın öncesinde ne konuşulduğu, aletin nereden alındığı, size nasıl yöneltildiği, çocukların orada olup olmadığı ve olaydan sonra ne yaptığınız (kolluğu aramak, evden çıkmak vb.). Destekleyici deliller arasında polis veya jandarma tutanağı, 112 çağrı kaydı, tehdit içeren mesajlar, komşu veya yakın tanıklığı ve varsa sağlık raporu yer alır. Mesaj ve ses kaydı konusunda mesaj ve ses kaydının delil olması yazısı sınırları açıklıyor.

Tanıklık için tanık delili yazısına, genel çerçeve için boşanma davasında ispat yükü ve deliller yazısına göz atabilirsiniz.

Çocuk varsa tablo nasıl değişir?

Çocukların olayı görmesi ya da silahlı bir tartışmaya şahit olması, hem kusur hem de velayet ve kişisel ilişki bakımından önemli bir etkendir. Mahkeme boşanma kararı verirken ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler; kişisel ilişkinin düzenlenmesinde çocuğun sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas tutulur (TMK m. 182). 6284 sayılı Kanun ise hâkime, çocuklarla ilgili önceden verilmiş kişisel ilişki kararının refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına ya da kaldırılmasına karar verme imkânı tanır (m. 5/1-ç).

Dava sürerken çocukların bakımı ve korunması için geçici önlemleri hâkim resen alır (TMK m. 169). Bu konuyu boşanma davasında çocuk için geçici velayet kararı yazısında anlattık. Çocuğun gelişimi tehlikeye girerse çok daha ağır önlemler de gündeme gelebilir; bunun için velayetin kaldırılması yazısına bakılabilir.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim. Mehmet ve Elif’in evliliğinde, Mehmet’in alkollü olduğu bir gece tartışma büyüyor. Mehmet dolaptan çıkardığı av tüfeğini Elif’e doğrultuyor ve “bu gece biter” diyor. Elif komşunun evine kaçıyor, komşu polisi arıyor. Ertesi gün Elif savcılığa gidiyor; kolluk tüfeği alıyor.

Bu örnekte boşanma hâkiminin tartacağı noktalar: eylemin içeriği, aletin türü, daha önceki benzer olaylar, çocukların durumu, Elif’in olay sonrası tepkisi ve altı aylık sürenin içinde dava açılıp açılmadığı. Hâkim bu olguları birlikte değerlendirir; kesin sonuç dosyadaki kanıtlara bağlıdır.

Dava nerede açılır ve süreç nasıl işler?

Boşanma davası aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi kurulmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar (4787 sayılı Kanun m. 2 ve 4). Yetki bakımından TMK m. 168’e göre dava, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde ya da davadan önce eşlerin son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir. Silahla korkutma yüzünden ayrı bir yerde kalmaya başladıysanız, bu iki ölçüt dava yerinizi belirlemede önem kazanır.

Dilekçe ile birlikte geçici önlem talebi de yapılabilir. Hâkim, dava devam ettiği sürece barınma, geçim ve çocukların bakımına ilişkin önlemleri resen alır; yine de taleplerinizi açıkça yazmak sürecin netleşmesine yardım eder. Silahın hâlâ evde olması gibi acil bir risk varsa, bu risk dilekçede ve koruma başvurusunda ayrıca vurgulanmalıdır.

Duruşmada hâkim tarafları dinler, tanıklar çağrılır ve gerekirse kolluk tutanakları ile savcılık dosyası istenir. Ceza davası ile boşanma davası ayrı yürüdüğü için, ceza mahkemesindeki sonucu beklemek zorunda değilsiniz; ancak ceza dosyasındaki tutanaklar, ifadeler ve varsa mahkûmiyet kararı boşanma dosyasında delil olarak kullanılabilir.

Eşin silahı görevi gereği taşıdığı bir silahsa, 6284 kapsamındaki teslim kararı bu durumu da kapsayacak biçimde verilebilir; kolluk ve ilgili kurumla yapılan yazışmaların belgelenmesi yararlıdır. Uzaklaştırma kararına uyulmaması hâlinde izlenecek yolu uzaklaştırma kararının ihlali ve zorlama hapsi yazısında anlattık.

Yargılamanın süresi dosyadaki tanık sayısına, bilirkişi veya sosyal inceleme gereğine, tarafların itirazlarına ve mahkemenin iş yüküne göre değiştiği için kesin bir süre söylenemez. Sizin yapabileceğiniz, delilleri baştan düzenli sunmak ve duruşma çağrılarını kaçırmamaktır.

Sık yapılan hatalar

• Kolluğa başvurmadan evden ayrılıp olayı hiçbir resmî kayda geçirmemek.
• Olayı tek bir cümleyle (“beni silahla korkuttu”) dilekçeye yazmak; tarih ve ayrıntı vermemek.
• Altı aylık süreyi gözetmeden bekleyip TMK m. 162’ye dayanma imkânını kaybetmek.
• Karşılık olarak aynı aleti kullanmak; bu durum meşru savunma sınırını ve kusur dağılımını tartışmalı hâle getirebilir.
• Silahı kendi başına eşin elinden almaya çalışmak yerine kolluk ve 6284 yolunu kullanmamak.

Güvenliğiniz önde: nasıl ilerlenir ve nerede destek bulursunuz?

Silahla korkutulduysanız önceliğiniz can güvenliğinizdir. Kolluğu aramak, ŞÖNİM’e başvurmak ve tedbir talep etmek boşanma kararından önce atabileceğiniz adımlardır. Ardından elinizdeki tutanak, mesaj ve tanık bilgilerini bir araya getirip hangi sebebe, hangi sürede dayanacağınızı planlamak gerekir. ŞÖNİM başvurusu yazısı destek hizmetlerini ayrıntılı anlatıyor.

Her dosya kendi olgularına bağlı olarak farklı ilerler. Durumunuzu telefonla arayarak ya da WhatsApp’tan yazarak anlatabilir, iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz. Daha geniş bilgi için aile hukuku sayfasına ve eşin tehdit etmesi yazısına da bakabilirsiniz.