Boşanma Davasında Sosyal Medya Paylaşımları Velayet Kararını Etkiler mi?

Boşanma davası açıldığında eşlerden biri telefonuna bakıp “Bunu velayet dosyasına koyabilirim” diye düşünebilir: eşin gece paylaştığı bir fotoğraf, çocuğun yanında yazılmış bir gönderi, sert bir yorum. Sosyal medya paylaşımı delil olarak sunulabilir; ancak velayeti belirleyen şey paylaşımın kendisi değil, o paylaşımın çocuğun bakımı ve gelişimi hakkında gösterdiği somut tablodur. Üstelik içeriği nasıl elde ettiğiniz, içeriğin kendisi kadar önemlidir.

Velayet kararı neye bakar?

Evlilik devam ettiği sürece velayeti ana ve baba birlikte kullanır; boşanmada çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir (TMK m. 336). Mahkeme boşanma sırasında ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler (TMK m. 182). Uygulamada mahkemenin ölçütü çocuğun yararıdır: kim bakıyor, çocuk nerede güvende, bakım ve eğitim nasıl devam edecek.

Bu çerçevede sosyal medya paylaşımı mahkemeye iki şekilde gelir. Birincisi, paylaşım çocuğun bakımına dair doğrudan bir olguyu gösterir (örneğin çocuğu gece geç saatlerde tek başına bırakıp eğlence mekânında olduğunu gösteren, tarihli ve yer bilgili bir paylaşım). İkincisi, paylaşım eşin tutumuna dair genel bir fikir verir (örneğin diğer ebeveyni çocuğun gözü önünde aşağılayan gönderiler). İkisi de ispat aracıdır; sonuç aracı değil.

Paylaşım nasıl delil olur?

Davada taraflar, dayandıkları vakıaları ispata elverişli biçimde somutlaştırmak ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmek zorundadır (HMK m. 194). Bir ekran görüntüsünü dosyaya “eşin kötü bir ebeveyn olduğunu gösterir” diyerek koymak yetmez; hangi tarihte, hangi hesapta, hangi olguyu ispat için sunduğunuzu yazarsınız.

Mahkeme bu içeriği serbestçe değerlendirir (HMK m. 198). Bu serbestlik iki yönlüdür: hâkim paylaşımı önemsiz bulabilir, ya da başka delillerle birleştirdiğinde ağırlık verebilir. Tek bir paylaşımla velayet kararı verilmesi beklenmemelidir.

Delilin şekil boyutu da önemlidir. Ekran görüntüsü kolayca değiştirilebildiği için karşı taraf sahteliğini iddia edebilir; bu nedenle tarih, kullanıcı adı ve bağlantı adresinin görüntüde görünmesi, içeriğin silinme ihtimaline karşı kaydedilmesi gerekir. Daha ayrıntılı bir çerçeve için boşanma davasında sosyal medya paylaşımları delil olur mu yazısına bakabilirsiniz.

Hukuka uygunluk sınırı: delili nasıl elde ettiniz?

Hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz (HMK m. 189/2). Sosyal medyada bu sınırın pratikteki karşılığı şudur:

• Herkese açık paylaşım: Hesap herkese açıksa ya da eşin sizi takipçi olarak kabul ettiği bir hesapta gördüğünüz içeriğin ekran görüntüsünü almak, hesaba izinsiz girmekten farklı bir durumdur.
• Şifreyle girmek: Eşin telefonunu, hesabını ya da bulut deposunu izinsiz açıp içerik almak hem delilin dikkate alınmaması riskini taşır hem de bilişim sistemine hukuka aykırı girme suçuna yaklaşır (TCK m. 243).
• Yazışmalar: Kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal etmek ve haberleşme içeriklerini hukuka aykırı ifşa etmek suçtur (TCK m. 132).
• Özel görüntüler: Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal etmek ve özel hayata ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı ifşa etmek TCK m. 134 kapsamındadır; kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına vermek, yaymak veya ele geçirmek ise TCK m. 136’dır.

Bu çerçeve yalnız eşinizin hesabı için değil, çocuğun hesabı için de geçerlidir. Çocuğun telefonuna, arkadaş yazışmalarına girip içerik toplamak, velayet dosyasında sizi güçlendirmek yerine zayıflatabilir.

Hukuka aykırı delille ilgili genel ilke için boşanma davasında hukuka aykırı delil nedir, karşı tarafın böyle bir delile itirazı için hukuka aykırı delile itiraz yazılarına göz atabilirsiniz.

Hangi paylaşımlar velayet açısından anlam taşır?

Her paylaşım değerlendirmeye alınmaz. Mahkeme için asıl soru, paylaşımın çocuğun bakımı, güvenliği ve ilişkisi hakkında bir şey söyleyip söylemediğidir. Dikkat çeken başlıca gruplar şunlardır:

• Çocuğun güvenliğini doğrudan ilgilendiren paylaşımlar: çocuğun bakıma muhtaç olduğu saatlerde yalnız bırakıldığını gösteren içerikler, çocuğun yanında riskli davranışlar.
• Diğer ebeveyni çocuğun yanında ya da çocuğa karşı kötüleyen gönderiler: bu, çocuğun diğer ebeveynle ilişkisini zedelemekten kaçınma yükümlülüğüyle ilgili olabilir (TMK m. 324).
• Çocuğun fotoğrafının ve özel bilgilerinin sürekli paylaşılması: bu başlık ayrıca boşandıktan sonra çocuğun fotoğrafını paylaşmak yazısında ele alınıyor.
• Eşin gerçek yaşam düzenine dair ipucu veren paylaşımlar: örneğin sürekli seyahat, çalışma düzeni.

Buna karşılık yalnızca eşin sosyal hayatını, arkadaşlarını ya da kişisel zevklerini gösteren paylaşımlar, çocuğun bakımına dair somut bir sonuç doğurmuyorsa velayet açısından zayıf bir delil olarak kalır. Kişinin eğlenmesi ya da arkadaşlarıyla görüşmesi tek başına velayet engeli değildir.

Paylaşımı dosyaya koymaya değer mi?

Her ekran görüntüsünü dosyaya eklemek cazip gelir, ama dosya şiştikçe asıl önemli olgu gölgede kalabilir. Karar vermeden önce kendinize şu soruları sorun:

1. Paylaşım çocuğun bakımı, güvenliği veya diğer ebeveynle ilişkisi hakkında somut bir olguyu gösteriyor mu?
2. Tarihi, hesabı ve içeriği net mi, yoksa sahte veya bağlamından kopuk olduğu savunulabilir mi?
3. Aynı olguyu başka bir delil (tanık, okul kaydı, sağlık kaydı) de gösteriyor mu?
4. Paylaşımı hukuka uygun biçimde elde ettiniz mi?

Dört sorunun cevabı da olumluysa paylaşım değerli bir ek delil olur. Cevaplardan biri belirsizse içeriği dosyaya koymadan önce düşünmek, hem zamanınızı hem mahkemenin dikkatini korur. HMK m. 194 gereği her delilin hangi olguyu ispat için gösterildiğini açıkça belirtmeniz gerektiğinden, olgusuz bir ekran görüntüsü zaten kendiliğinden bir sonuç üretmez.

Mahkeme paylaşımı nasıl tartar?

Hâkim sosyal medya içeriğini dosyadaki diğer unsurlarla birlikte okur. Bu unsurlar arasında ebeveynlerin duruşmadaki anlatımı, tanıklar, çocuğun yaşına göre görüşü ve gerekiyorsa sosyal inceleme raporu bulunur. Raporun nasıl hazırlandığı ve ona nasıl itiraz edilebileceği için velayet davasında sosyal inceleme raporu yazısı kullanışlıdır.

Paylaşımın zamanı da önemlidir. Dava açılmadan önceki dönemin tablosu ile dava sürecinde değişen davranışlar farklı anlam taşır. Uzun süre devam eden bir örüntü, tek seferlik bir paylaşımdan daha fazla ağırlık taşır. Ayrıca bir paylaşımın içeriğinin bağlamı, yani yorumlar, etiketler, aynı gün yapılan başka paylaşımlar da hâkimin okumasını etkiler. Hâkimin yorumunu önceden tahmin etmek mümkün olmadığı için, paylaşıma “kesin ispat” gözüyle bakmamak gerekir.

Kendi paylaşımlarınız da delil olabilir

Dava süresince kendi hesabınız da incelenebilir. Eşinizin avukatı sizin herkese açık paylaşımlarınızı dosyaya koyabilir. Bu nedenle bazı basit önlemler almak mantıklıdır:

• Dava süresince çocukla ilgili paylaşımları azaltın, özellikle okul ve adres bilgisi içerenleri.
• Eşinizi ima eden, “dolaylı” gönderiler paylaşmayın; bu paylaşımlar ayrı bir kişilik hakkı davası veya hakaret iddiasına zemin olabilir (bkz. boşanma sürecinde eşin sosyal medyada hakaret etmesi).
• Paylaşımları silmek yerine yeni paylaşımı durdurmak daha güvenlidir; karşı tarafın elinde ekran görüntüsü varsa silmek içeriği ortadan kaldırmaz.
• Çocuğun hesabını ya da mesajlarını delil toplama aracı olarak kullanmayın.

Kişilik hakkına saldırı hâlinde hâkimden korunma istenebilir, maddi ve manevi tazminat hakkı saklıdır (TMK m. 24, 25). Bu yol, velayet davasından ayrı bir dava konusudur.

Silinme ihtimaline karşı delil tespiti

Paylaşım silinecek gibi görünüyorsa, delilin ileride kaybolma ihtimali varsa, tarafların her biri henüz inceleme sırası gelmemiş ya da ileride açacağı davada ileri süreceği bir vakıanın tespitini isteyebilir (HMK m. 400/1). Bunun için hukuki yarar gerekir; delilin hemen tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dâhilindeyse hukuki yarar var sayılır (HMK m. 400/2). Hangi yolun seçileceği içeriğin niteliğine ve hesabın durumuna göre değişir. Delil toplamaya başlamadan önce dosyanızı bir avukatla gözden geçirmek, yanlış adım atma riskini azaltır.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: Dava devam ederken baba, annenin hesabında çocuğu iki saat boyunca tek başına evde bırakıp dışarıda olduğunu gösteren, tarih ve yer bilgili bir paylaşımı fark ediyor. Paylaşımı kendi telefonundan, annenin herkese açık hesabı üzerinden ekran görüntüsü olarak alıyor, tarih ve hesap adı görünür halde dosyaya sunuyor.

Aynı baba, annenin telefonuna izinsiz girip kapalı bir grupta yazışmaları alsaydı, bu içerik hukuka aykırı sayılabilir ve mahkeme tarafından dikkate alınmayabilirdi. Aradaki fark delilin içeriğinde değil, elde ediliş biçimindedir. Mahkeme ise ilk durumda bile tek bir paylaşıma bakarak karar vermez; annenin gerçekten çocuğu yalnız bırakıp bırakmadığını, bunun sıklığını ve başka delilleri birlikte tartar.

Çocuğun hesabı ve çocuğun paylaşımları

Çocuğun kendi sosyal medya hesabı varsa, bu hesaptaki içerik de gündeme gelebilir. Çocuğun hesabına izinsiz girmek ya da çocuğun yazışmalarını delil toplamak için kullanmak, hem çocuğun mahremiyetini zedeler hem de delilin dikkate alınmama riskini taşır. Çocuğun hesabında endişe verici bir içerik fark ederseniz, önce çocukla konuşmak ve gerekirse okul rehberlik servisi gibi destek kaynaklarına başvurmak daha sağlıklı bir yoldur. Mahkemeye taşımak gerekiyorsa, içeriğin nasıl elde edildiğini açıkça yazmanız gerekir.

Sık yapılan hatalar

• Eşin telefonuna, e-postasına ya da bulut hesabına girmek.
• Çocuğun hesabını delil kaynağı yapmak.
• Ekran görüntüsünü tarih ve hesap bilgisi olmadan sunmak.
• Her paylaşımı dosyaya koyarak asıl delilleri gölgede bırakmak.
• Paylaşımı velayetin tek sebebi sanmak; oysa çocuğun yararı, sosyal inceleme raporu ve tanıklar birlikte değerlendirilir. Tanık delili için boşanma davasında velayet için tanıklar yazısına bakabilirsiniz.

Dosyanızdaki paylaşımlar için nereden başlamalı?

Sosyal medya içeriğinin delil olarak kullanılabilirliği, içeriğin nasıl elde edildiğine, hesabın gizlilik durumuna ve çocukla ilgisine bağlıdır. Kendi dosyanızda hangi içeriğin kullanılabilir, hangisinin riskli olduğunu birlikte değerlendirmek isterseniz telefonla arayabilir ya da WhatsApp’tan yazabilirsiniz; iletişim sayfasında bilgiler bulunuyor. Velayet sürecinin genel çerçevesi için velayet davası nasıl açılır yazısına, bu alandaki diğer konular için aile hukuku sayfasına bakabilirsiniz.