Boşanma Sürecinde Eşin Silahı Varsa 6284 ile Neler Yapılabilir?

Evde silah bulunması, şiddet tehlikesinin bulunduğu bir evlilikte başka bir ağırlık taşır. Eşiniz tartışmalarda silahı gösteriyor, taşıyor ya da size doğrultuyorsa, boşanma davasını beklemek yerine hemen bir tedbir isteyebilirsiniz. 6284 sayılı Kanun, tam bu durum için hâkime silahların kolluğa teslimine karar verme yetkisi verir. Aşağıda tedbirin kapsamını, sınırlarını ve boşanma davasıyla ilişkisini sırayla inceliyoruz.

Kanun silah konusunda ne söylüyor?

Şiddet uygulayanlarla ilgili önleyici tedbirler 6284 sayılı Kanun m. 5/1’de sayılır. Bunların arasında iki bent doğrudan silahla ilgilidir. (g) bendi, bulundurulması veya taşınmasına kanunen izin verilen silahların kolluğa teslim edilmesini; (ğ) bendi ise silah taşıması zorunlu olan bir kamu görevi ifa etse bile bu görevi nedeniyle zimmetinde bulunan silahın kurumuna teslimini düzenler. Bu tedbirler hâkim tarafından verilir ve aynı karara başka tedbirler de eklenebilir.

Dikkat edilmesi gereken bir ayrım var: (g) bendi kanunen izin verilen silahlardan söz eder. Ruhsatsız bir silah söz konusuysa, silah bulundurma fiili başlı başına suç oluşturabilir ve ceza soruşturması ayrıca yürür. Kanun m. 6, kişinin silah bulundurmasının suç oluşturması dolayısıyla ya da fiilinin başka bir suç oluşturması nedeniyle soruşturma ve kovuşturma evresindeki koruma tedbirlerine, mahkûmiyet hâlinde infaza ve denetimli serbestliğe ilişkin hükümlerin saklı olduğunu belirtir.

Silah teslimini kim isteyebilir, kim verir?

Tedbir kararı, ilgilinin talebi, Bakanlık veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir. Talep, en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülkî amirden ya da kolluk biriminden yapılabilir (m. 8/1). Ancak silah teslimi gibi (g) ve (ğ) bentlerindeki tedbirleri verme yetkisi hâkime aittir. Kolluk amiri, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde yalnızca (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki tedbirleri alabilir (m. 5/2).

Bunun pratik sonucu şudur: Kolluğa başvurduğunuzda, kolluk amiri eşi konuttan uzaklaştırabilir ya da yaklaşma yasağı getirebilir; ama 6284 kapsamında silahın teslim edilmesi için hâkim kararı gerekir. Olay silahla tehdit gibi bir suç oluşturuyorsa, ceza soruşturmasında silaha ayrıca el konulabilir; gecikmesinde sakınca varsa savcının, ona ulaşılamazsa kolluk amirinin yazılı emri yeterlidir ve işlem hâkim onayına sunulur (CMK m. 123, 127). Kolluk amirinin acil kararı ile hâkim onayı arasındaki süreç için kolluğun acil uzaklaştırma kararı ve hâkim onayı yazısına bakabilirsiniz.

Önleyici tedbir kararı ise geciktirilmeksizin verilir ve bu karar, kanunun amacını tehlikeye sokacak biçimde geciktirilemez (m. 8/3). Yani hâkim, silah gibi doğrudan can güvenliğini ilgilendiren tedbirlerde beklememelidir.

Talebi nasıl anlatmak gerekir?

Koruyucu tedbirde delil aranmaz (m. 8/3); silah teslimi ise önleyici tedbir olduğundan gerekçesini somut olaylarla anlatmak pratikte önem taşır. Talebinizde şunların bulunması yararlı olur:

• Silahın cinsi, kimin adına kayıtlı olduğu ve nerede tutulduğu
• Silahın kullanıldığı, gösterildiği ya da tehdit için anıldığı olaylar, tarihleriyle birlikte
• Silah dışında yaşanan şiddet, tehdit ve takip olayları
• Eşin silahla ilgili ruhsat ya da kamu görevi durumu
• Varsa daha önceki kolluk başvuruları ve tutanaklar
• Çocukların silahın bulunduğu ortamda yaşıyor olması

Silahın cinsini veya ruhsat durumunu bilmiyorsanız bunu da açıkça yazın. Bilmediğiniz ayrıntıyı uydurmak dosyanıza zarar verir.

Silahla birlikte istenebilecek diğer tedbirler

Silah teslimi tek başına istenmek zorunda değildir; hâkim aynı kararda birden fazla tedbire hükmedebilir (m. 5/1). Silahla birlikte istenebilecek tedbirler şunlardır: şiddet mağduruna yönelik tehdit ve hakaretin yasaklanması (a), eşin müşterek konuttan uzaklaştırılması ve konutun korunan kişiye tahsisi (b), korunan kişilere, konuta, okula ve işyerine yaklaşmama (c), çocuklara ve yakınlara yaklaşmama (d), iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme (f). Alkol veya madde kullanımı sorun oluşturuyorsa (h) bendi kapsamında tedavi de istenebilir; bu konuda alkol veya madde kullanan eşe tedavi tedbiri yazısı bilgi verir. Tedbirlerin uygulanmasında hâkim kararı ile teknik araç ve yöntemler de kullanılabilir; ancak kişilerin ses ve görüntüleri dinlenemez, izlenemez ve kayda alınamaz (m. 12). Ayrıntı için teknik araçla takip yazısına bakabilirsiniz.

Kamu görevlisi eşin kurum silahı

Eşiniz polis, jandarma, koruma görevlisi ya da silah taşıması zorunlu başka bir kamu görevinde çalışıyorsa, zimmetindeki silah ayrı bir tedbirin konusudur. Kanun, bu kişi silah taşıması zorunlu bir görev yapsa bile zimmetindeki silahın kurumuna teslimini mümkün kılar (m. 5/1-ğ). Bu tedbirin görevden uzaklaştırma ya da idari soruşturma anlamına gelmediğini belirtmek gerekir; kanun yalnızca silahın teslimini düzenler. Görevli eşin diğer idari ve disiplin süreçleri ise ilgili kurumun mevzuatına tabidir ve bu yazının konusu dışındadır.

Boşanma davası açılmadan tedbir isteyebilir miyim?

Evet. Koruma kararı için boşanma davası açılmış olması şart değildir; tedbir talebi bağımsız yapılabilir. Silahla tehdit söz konusuysa dava açmayı beklemek yerine hemen başvurmak daha doğrudur. Dava açılmadan önce nafaka ve koruma talebinin nasıl ele alınacağı için boşanma davası açmadan nafaka ve koruma talebi yazısı yol gösterir.

Tedbir kararı sonrası boşanma dosyasında neler yapılır?

Koruma kararı, boşanma davasında sunulacak belgeler arasındadır. Hâkimin tedbir kararında silahla ilgili bir tespitte bulunması, boşanma davasında hayata kast ya da pek kötü davranış iddiasının desteklenmesi bakımından değer taşır. Ancak boşanma hâkimi, Türk Medeni Kanunu m. 184 gereği olguların varlığına kendi vicdani kanaatiyle karar verir ve delilleri serbestçe takdir eder. Dolayısıyla silahla ilgili iddiaları tanık, kolluk kaydı ve mesajlarla desteklemeniz gerekir.

Tedbire aykırılık ve zorlama hapsi

Silahı teslim etmeyen eş, tedbir kararına aykırı hareket etmiş olur. Bu durumda hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsi uygulanabilir. Aykırılığın her tekrarında süre on beş günden otuz güne kadardır; toplam süre altı ayı geçemez (m. 13). Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, zorlama hapsi ve ceza yargılaması birbirini engellemez.

Tedbirin tefhim veya tebliği sırasında aykırılık hâlinde zorlama hapsi uygulanacağı ihtarı da yapılır (m. 8/5). Konu hakkında uzaklaştırma kararının ihlali ve zorlama hapsi yazısı daha ayrıntılı bilgi verir.

Süre, itiraz ve kaldırma

Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceği anlaşılırsa süre veya şekil değiştirilebilir, tedbir aynen devam edebilir ya da kaldırılabilir (m. 8/2). Karara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve bu karar kesindir (m. 9). Ayrıntılar için 6284 koruma kararına itiraz ve kaldırma yazısına bakabilirsiniz.

Silahın teslim edildikten sonra ne zaman iade edileceği ise 6284 sayılı Kanun’da ayrıntılı düzenlenmemiştir. Bu konuda tedbir kararındaki ifade ve silahlara ilişkin ilgili mevzuat belirleyicidir. Süre dolduğunda silahın otomatik olarak iade edileceğini varsaymayın.

Boşanma davası ile bağlantısı

Silahla tehdit, boşanma davasında ağır bir olgu olarak ele alınabilir. Hayata kast, pek kötü davranış veya ağır derecede onur kırıcı davranış, Türk Medeni Kanunu m. 162’de ayrı bir boşanma sebebidir. Bu sebepte süreler kısadır: Davaya hakkı olan eşin sebebi öğrenmesinden itibaren altı ay, her hâlde sebebin doğumundan itibaren beş yıl geçmekle dava hakkı düşer; affeden tarafın dava hakkı yoktur. Genel sebep olan evlilik birliğinin temelinden sarsılması (m. 166) için ise bu kısa süreler aranmaz. Geçici önlemler için TMK m. 169 uyarınca hâkim, davanın devamı süresince eşlerin barınmasına, geçimine ve çocukların bakımına dair önlemleri re’sen alır.

Silah olaylarının delillendirilmesi için kolluk tutanakları, tanık anlatımı, mesajlar ve varsa ceza dosyası kullanılır. Ayrıntılar için boşanma davasında silahla korkutma ve boşanma davasında ispat yükü ve deliller yazılarına bakabilirsiniz.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: Bir eşin ruhsatlı silahı var ve tartışmalarda bu silahı masaya koyuyor. Mağdur eş, en son olayda silahın doğrultulduğunu söylüyor ve kolluğa başvuruyor. Kolluk amiri, gecikmesinde sakınca gördüğü için eşi konuttan uzaklaştırıyor ve hâkimin onayına sunuyor. Mağdur ayrıca hâkimden silahın kolluğa teslimini istiyor.

Hâkim, olayın tarihine, silahın kullanımına ve tehlikenin güncelliğine bakacaktır. Silahın teslimine karar verirse, eşin silahı kolluğa teslim etmesi gerekir. Teslim etmezse zorlama hapsi gündeme gelir. Ne olacağı önceden söylenemez; ama talepte silahla ilgili somut bilgilerin yer alması hâkimin değerlendirmesini kolaylaştırır.

Silah konusunda sık yapılan hatalar

• Silahı kendiniz almaya çalışmak. Bu hem tehlikelidir hem de hukuka aykırı sonuçlar doğurabilir. Silahın alınması kolluk ve hâkim yoluyla yapılmalıdır.
• Talebi yalnızca kolluğa yapıp hâkim kararını beklememek. Silah teslimi hâkim kararıyla olur.
• Silahın cinsini ve kayıt durumunu bilmeden kesin ifade kullanmak. Bilmediğiniz noktayı bilmediğinizi yazın.
• Kamu görevlisi eşin kurum silahını unutmak. Bu durumda (ğ) bendi ayrıca belirtilmelidir.
• Kararın süresini takip etmemek. Altı aylık sürenin bitiminden önce uzatma talebi yapmak yerinde olur.

Kendi durumunuz için

Silah konusu, hem güvenlik hem de hukuk açısından hassastır. Acil bir tehlike varsa önce kolluğa başvurmak gerekir. Tedbir talebinin nasıl yazılacağı, boşanma davasında bu olgunun nasıl anlatılacağı ve hangi delillerin toplanacağı dosyadan dosyaya değişir. Telefonla arayarak ya da WhatsApp’tan yazarak durumunuzu anlatabilirsiniz; iletişim sayfasında bilgiler yer alıyor. Genel bilgi için aile hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Bu yazı kendi dosyanızın incelenmesinin yerini tutmaz.