6284 Sayılı Kanun Kapsamında Verilen Tedbir Kararına İtiraz ve Kararın Kaldırılması

6284 sayılı Kanun kapsamında verilen tedbir kararları, çoğu zaman hızlı ve ivedi biçimde, karşı tarafı dinlemeden verilir. Bu, mağdurun korunması için gereklidir; ancak karara muhatap olan kişi açısından haksız veya orantısız bir sonuç doğurabilir. Kanun bu nedenle itiraz mekanizmasını da düzenlemiştir. Kararın tebliğinden itibaren kısa bir süre içinde itiraz edilebilir ve karar bir hafta içinde incelenir. Bu yazıda itiraz süresini, mercii, kararın kesinliğini ve tedbirin kaldırılmasına ilişkin usulü anlatıyoruz. Yazı, tedbir kararına muhatap kişilerin de mağdurların da haklarını doğru anlamasına yöneliktir.

Tedbir Kararı Nasıl Verilir?

6284 sayılı Kanun’a göre tedbir kararı, ilgilinin talebi, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı veya kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir. Tedbir kararları en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülki amirden ya da kolluk biriminden talep edilebilir (m. 8/1). Koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için, şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz; önleyici tedbir kararı geciktirilmeksizin verilir (m. 8/3). Bu düzenleme, mağdurun korunmasında hız ve etkinliği esas alır.

Tedbir kararı korunan kişiye ve şiddet uygulayana tefhim veya tebliğ edilir. Tedbir talebinin reddine ilişkin karar ise sadece korunan kişiye tebliğ edilir. Tedbir kararının tefhim ve tebliğ işlemlerinde, karara aykırılık halinde şiddet uygulayan hakkında zorlama hapsinin uygulanacağı ihtarı yapılır (m. 8/4-5).

İtiraz Hakkı ve Süre

6284 sayılı Kanun’un 9. maddesine göre bu Kanun hükümlerine göre verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz hakkı hem tedbir kararı verilen kişiye hem de tedbir talebi reddedilen korunan kişiye aittir. İki haftalık süre, karar tefhim edilmişse tefhim tarihinden, tebliğ edilmişse tebliğ tarihinden başlar.

Uygulamada kolluk amiri tarafından verilen ve hâkimin onayına sunulan tedbirler için de süreç işler. Kolluk amiri, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde bazı önleyici tedbirleri alabilir; evrakı en geç kararın alındığı tarihi takip eden ilk işgünü içinde hâkimin onayına sunar; hâkim tarafından yirmi dört saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar (m. 5/2).

İtiraz Mercii ve Karar Süresi

Hâkim tarafından verilen tedbir kararlarına itiraz üzerine dosya, o yerde aile mahkemesinin birden fazla dairesinin bulunması halinde, numara olarak kendisini izleyen daireye, son numaralı daire için birinci daireye; o yerde aile mahkemesinin tek dairesi bulunması halinde asliye hukuk mahkemesine, aile mahkemesi hâkimi ile asliye hukuk mahkemesi hâkiminin aynı hâkim olması halinde ise en yakın asliye hukuk mahkemesine gecikmeksizin gönderilir (m. 9/2). İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve itiraz üzerine verilen kararlar kesindir (m. 9/3). Yani bu aşamadan sonra başka bir kanun yoluna gidilemez.

İtiraz Dilekçesinde Nelere Yer Verilmeli?

İtiraz dilekçesi somut ve delillere dayalı olmalıdır. Şu unsurlar dilekçede yer almalıdır:

• Kararın tarihi, dosya numarası ve hangi tedbirlere itiraz edildiği,
• Tedbirin dayanağı olan olaylara ilişkin cevaplar ve itiraz gerekçeleri,
• Varsa kamera kaydı, tanık beyanı, yazışma ve belgeler,
• Tedbirin orantısız olduğu iddiası (örneğin ortak çocukla kişisel ilişkinin gereksiz sınırlanması),
• Tedbirin kaldırılması, süresinin kısaltılması veya şeklinin değiştirilmesi talebi.

Tedbir kararına muhatap kişinin itirazı sırasında kararın gereklerine uyması önemlidir; aykırılık halinde zorlama hapsi uygulanabilir ve itirazın inandırıcılığı zayıflar.

Tedbir Süresi ve Uzatma

Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Ancak şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşıldığı hallerde, kendiliğinden, korunan kişinin ya da Bakanlık veya kolluk görevlilerinin talebi üzerine tedbirlerin süresinin veya şeklinin değiştirilmesine, bu tedbirlerin kaldırılmasına veya aynen devam etmesine karar verilebilir (m. 8/2). Bu nedenle tedbirin süresi dolduğunda otomatik olarak sona ermez; tehlikenin devamı halinde yeniden değerlendirme yapılır. Süre bitmeden yeni bir değerlendirmenin yapılması, mağdurun korunmasının kesintiye uğramaması için önemlidir.

Tedbirin Kaldırılması

Tedbirlerin kaldırılması hem korunan kişinin hem de tedbir uygulanan kişinin talebiyle gündeme gelebilir. Şiddetin sona erdiği ve tehlikenin ortadan kalktığı konusunda mahkemeyi ikna edecek somut bilgi ve belgeler sunulmalıdır. Hâkim, korunan kişinin görüşünü ve şiddet önleme ve izleme merkezinin raporlarını değerlendirir. Kaldırma talebi, korunan kişinin kendi isteğine dayansa bile, hâkim tehlikenin devam edip etmediğini bağımsız olarak inceler. Bu, mağdur üzerinde baskı kurularak vazgeçirme riskine karşı bir güvencedir.

Tedbire Aykırılık ve Zorlama Hapsi

Hakkında tedbir kararı verilen şiddet uygulayan, bu kararın gereklerine aykırı hareket ederse, fiili bir suç oluştursa bile ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Aykırılığın her tekrarında zorlama hapsinin süresi on beş günden otuz güne kadardır; ancak zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez (m. 13). Ayrıntı için uzaklaştırma kararının ihlali ve zorlama hapsi yazısına bakabilirsiniz.

Tedbir Kararı ile Ceza Davası İlişkisi

Tedbir kararı ceza davasından bağımsızdır. Kişinin silah bulundurması, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmasının suç oluşturması ya da fiilinin başka bir suç oluşturması nedeniyle soruşturma ve kovuşturma evresinde koruma tedbirlerine, denetimli serbestlik tedbirlerine ve infaza ilişkin kanun hükümleri saklıdır (m. 6). Yani aynı olay hem tedbir kararına hem de ceza soruşturmasına konu olabilir. Ceza yönü için aile içi şiddette ceza yargılaması yazısına bakabilirsiniz.

Gizlilik ve Adres Bilgileri

Gerekli bulunması halinde tedbir kararı ile birlikte talep üzerine veya kendiliğinden, korunan kişi ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri veya kimliğini ortaya çıkarabilecek bilgileri ve adresleri ile korumanın etkinliği bakımından önem taşıyan diğer bilgileri, tüm resmi kayıtlarda gizli tutulur; tebligatlara ilişkin ayrı bir adres tespit edilir. Bu bilgileri hukuka aykırı olarak başkasına veren, ifşa eden veya açıklayan kişi hakkında Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümleri uygulanır (m. 8/6). Bu düzenleme nedeniyle itiraz sürecinde korunan kişinin adresi karşı tarafa bildirilmeyebilir.

Sık Yapılan Hatalar

• İtiraz süresi olan iki haftayı kaçırmak,
• İtirazı yalnızca genel ifadelerle yapıp delil sunmamak,
• Tedbir kararına uymayıp itiraz sürecinde de aykırı davranmak,
• İtiraz üzerine verilen kararın kesin olduğunu unutup ek delil sunmamak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir kişi hakkında, eşinin başvurusu üzerine uzaklaştırma ve yaklaşmama tedbiri verilir. Karar kendisine tebliğ edildikten sonra kişi, iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz eder ve olay günü işyerinde olduğunu gösteren belge ve tanık beyanı sunar. İtiraz mercii dosyayı bir hafta içinde inceler; sunulan belgelerin tedbirin dayanağı olan olayın mağdur beyanıyla çeliştiğini görürse tedbirin kaldırılmasına, aksi halde devamına karar verir. İtiraz üzerine verilen bu karar kesindir. Bu örnek, itirazın hız ve delil açısından hazırlıklı yapılması gerektiğini göstermektedir.

Sonuç

6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbir kararlarına iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir; itiraz mercii bir hafta içinde karar verir ve bu karar kesindir. Mağdurun korunması ile karşı tarafın savunma hakkı arasındaki denge, kısa süreler ve titiz delil sunumuyla korunur. Tedbir kararıyla karşılaştıysanız veya bir tedbirin kaldırılmasını ya da uzatılmasını düşünüyorsanız aile hukuku kapsamında dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. İletişim sayfamızdaki telefon numarasından veya mesajla ulaşabilirsiniz.